SI = (P × R × T)/(100) ⇒ SI = (3000 × 4 × 5)/(100)

⇒ SI = 60000/100 ⇒ SI = ₹600

शॉर्टकट ट्रिक

शुद्ध गुणक = (वजन अनुपात) x (मूल्य कारक)

वजन अनुपात = वास्तविक वजन / गलत वजन = 200 / 100 = 2

मूल्य कारक = (100 − 24) / 100 = 0.76

शुद्ध गुणक = 2 x 0.76 = 1.52

लाभ = 1.52 − 1 = 0.52

∴ सही विकल्प B है।

वैकल्पिक विधि

दिया गया है:

⇒ नाममात्र वजन = 200 ग्राम

⇒ दावा की गई हानि = 24%

⇒ प्रयुक्त वास्तविक वजन = 100 ग्राम

प्रयुक्त सूत्र:

विक्रय मूल्य (SP) = CP x (100 ± लाभ या हानि%) / 100

लाभ% = (SP − प्रभावी CP) / प्रभावी CP x 100

गणना:

⇒ मान लीजिए 1 ग्राम का क्रय मूल्य (CP) = 1 इकाई।

⇒ 200 ग्राम का CP = 200 इकाई।

⇒ डीलर 24% हानि का दावा करता है, इसलिए SP = 200 x (100 − 24) / 100 = 152 इकाई।

⇒ डीलर केवल 100 ग्राम देता है, इसलिए प्रभावी CP = 100 इकाई।

⇒ कुल लाभ = SP − प्रभावी CP = 152 − 100 = 52 इकाई।

⇒ लाभ प्रतिशत = (52 / 100) x 100 = 52%।

⇒ दशमलव रूप में लाभ = 0.52।

∴ सही विकल्प B है।

अतिरिक्त जानकारी

बेईमान डीलर वजन सूत्र

जब एक डीलर क्रय मूल्य पर बेचता है लेकिन गलत वजन का उपयोग करता है, तो लाभ% = [ (त्रुटि) / (वास्तविक वजन − त्रुटि) ] x 100।

वजन और मूल्य परिवर्तन के साथ संयुक्त लाभ

कुल गुणक = (वास्तविक वजन / गलत वजन) x (100 ± लाभ या हानि%) / 100। यदि परिणाम > 1 है, तो यह लाभ है; यदि < 1 है, तो यह हानि है।

चिह्नित मूल्य और बेईमानी

यदि एक डीलर x% से बढ़ाता है और गलत वजन का उपयोग करता है, तो शुद्ध लाभ = [ (100 + x) x (वास्तविक वजन / गलत वजन) ] − 100।

विकर्ण² = लम्बाई² + चौड़ाई² ⇒ 652 = 632 + b2 ⇒ 4225 = 3969 + b2 ⇒ b = 16

परिमाप = 2 × (लंबाई + चौड़ाई)

⇒ परिमाप = 2 × (63 + 16) = 158 मीटर

दिया गया है:

विक्रय मूल्य (SP) = ₹ 2352

लाभ = ₹ 752

प्रयुक्त सूत्र:

लाभ प्रतिशत = (लाभ / क्रय मूल्य) × 100

गणना:

क्रय मूल्य (CP) = SP - लाभ

CP = ₹ 2352 - ₹ 752

CP = ₹ 1600

लाभ प्रतिशत = (लाभ / CP) × 100

⇒ लाभ प्रतिशत = (₹ 752 / ₹ 1600) × 100

⇒ लाभ प्रतिशत = 0.47 × 100

⇒ लाभ प्रतिशत = 47%

लाभ प्रतिशत 47% है।

आठ संख्याओं का योग = 19 x 8 = 152

पाँच संख्याओं का योग = 20 x 5 = 100

शेष तीन संख्याओं का योग = 152 - 100 = 52

शेष तीन संख्याओं का औसत = 52 / 3 = 17.33

शॉर्टकट ट्रिक

प्रतिशत में अंतर = 70% − 20% = 50%

अंकों में अंतर = 20 (अनुत्तीर्ण) + 5 (अधिक) = 25 अंक

∴ कुल अंकों का 50% = 25 अंक

→ कुल अंकों का 10% = 5 अंक

उत्तीर्ण अंक = (कुल का 20%) + 20 = (2 x 5) + 20 = 30 अंक

∴ सही उत्तर 30 है।

वैकल्पिक विधि

दिया गया है:

स्थिति 1 स्कोर = कुल का 20%, उत्तीर्ण होने से कमी = 20 अंक

स्थिति 2 स्कोर = कुल का 70%, उत्तीर्ण होने से अधिक = 5 अंक

प्रयुक्त सूत्र:

उत्तीर्ण अंक = (स्कोर प्रतिशत x कुल अंक) + कमी = (स्कोर प्रतिशत x कुल अंक) − अधिक

⇒ मान लीजिए कुल अंक x हैं।

⇒ (20/100) x x + 20 = (70/100) x x − 5

⇒ 0.20x + 20 = 0.70x − 5

⇒ 0.70x − 0.20x = 20 + 5

⇒ 0.50x = 25

⇒ x = 25 ÷ 0.50 = 50

⇒ उत्तीर्ण अंक = 50 का 20% + 20

⇒ उत्तीर्ण अंक = (20/100) x 50 + 20

⇒ उत्तीर्ण अंक = 10 + 20 = 30

∴ सही उत्तर 30 है।

अतिरिक्त जानकारी

कुल अंक सूत्र

कुल अंक = (प्राप्त अंकों में अंतर ÷ प्रतिशत में अंतर) x 100।

उत्तीर्ण प्रतिशत

उत्तीर्ण प्रतिशत = (उत्तीर्ण अंक ÷ कुल अंक) x 100। यह परीक्षा उत्तीर्ण करने के लिए आवश्यक न्यूनतम प्रतिशत है।

प्रतिशत परिवर्तन

प्रतिशत परिवर्तन = (अंतर ÷ मूल मान) x 100। इसका उपयोग अंकों में वृद्धि या कमी ज्ञात करने के लिए किया जाता है।

दिया गया है:

विक्रय मूल्य (SP) = ₹2860

हानि प्रतिशत = 35%

प्रयुक्त सूत्र:

क्रय मूल्य (CP) = SP / (1 - हानि प्रतिशत/100)

गणनाएँ:

1. क्रय मूल्य की गणना करें:

⇒ CP = 2860 / (1 - 0.35)

⇒ CP = 2860 / 0.65

⇒ CP = 4400

2. 20% लाभ के लिए विक्रय मूल्य की गणना करें:

⇒ नया SP = CP × (1 + लाभ प्रतिशत/100)

⇒ नया SP = 4400 × (1 + 0.20)

⇒ नया SP = 4400 × 1.20

⇒ नया SP = 5280

∴ 20% का लाभ कमाने के लिए पुस्तक को ₹5280 में बेचना चाहिए।

माना कि, पिता की आयु = f, पुत्र की आयु = s

⇒ f = 3s → (1)

⇒ (f + 5) = 2.5(s + 5) → (2)

3s + 5 = 2.5s + 12.5 ⇒ 0.5s = 7.5 ⇒ s = 15

निम्नलिखित व्यंजक को सरल कीजिए।

120 ÷ 15 का 4 + [11 x 4 ÷ 4 का {4 x 2 - (8 - 11)}]

शॉर्टकट ट्रिक

1. 'of' और कोष्ठक हल करें: 15 of 4 = 60 और {4 x 2 − (−3)} = 11।

2. प्रतिस्थापित करें: 120 ÷ 60 + [11 x 4 ÷ 4 of 11]।

3. वर्गाकार कोष्ठक: [11 x 4 ÷ 44] = [44 ÷ 44] = 1।

4. कुल: 2 + 1 = 3।

∴ सही विकल्प C है।

वैकल्पिक विधि

दिया गया है: 120 ÷ 15 of 4 + [11 x 4 ÷ 4 of {4 x 2 − (8 − 11)}]

प्रयुक्त सूत्र: VBODMAS नियम (विनकुलम, ब्रैकेट, ऑफ, भाग, गुणा, जोड़, घटाव)

⇒ 120 ÷ (15 x 4) + [11 x 4 ÷ 4 of {8 − (−3)}]

⇒ 120 ÷ 60 + [11 x 4 ÷ 4 of 11]

⇒ 2 + [11 x 4 ÷ 44]

⇒ 2 + [44 ÷ 44]

⇒ 2 + 1

⇒ 3

∴ सही विकल्प C है।

अतिरिक्त जानकारी

BODMAS नियम

यह संक्रियाओं के क्रम को निर्दिष्ट करता है: कोष्ठक, ऑफ, भाग, गुणा, जोड़ और घटाव। समान प्राथमिकता स्तरों के लिए संक्रियाएं बाएं से दाएं की जाती हैं।

'Of' की वरीयता

'Of' संकारक गुणन को दर्शाता है लेकिन इसमें भाग (÷) और मानक गुणन (x) की तुलना में उच्च प्राथमिकता होती है।

कोष्ठक पदानुक्रम

गणितीय व्यंजकों को विशिष्ट क्रम में कोष्ठकों को हल करके सरल किया जाता है: छोटा कोष्ठक ( ) → मझला कोष्ठक { } → बड़ा कोष्ठक [ ]।

शॉर्टकट ट्रिक

2 वर्षों के लिए, अंतर (चक्रवृद्धि ब्याज - साधारण ब्याज) हमेशा मूलधन का (R²/100)% होता है।

अंतर % = (5 x 5) ÷ 100 = 0.25%

दिया गया है, मूलधन का 0.25% = 20 रुपये

मूलधन (100%) = (20 ÷ 0.25) x 100 = 80 x 100 = 8000

∴ सही उत्तर 8000 रुपये है।

वैकल्पिक विधि

दिया गया है: दर (R) = 5%, समय (T) = 2 वर्ष, अंतर (D) = 20 रुपये

प्रयुक्त सूत्र: 2 वर्षों के लिए अंतर (D) = P(R/100)²

⇒ D = P x (R/100)²

⇒ 20 = P x (5/100)²

⇒ 20 = P x (1/20)²

⇒ 20 = P x (1/400)

⇒ P = 20 x 400

⇒ P = 8000

∴ सही उत्तर 8000 रुपये है।

अतिरिक्त जानकारी

साधारण ब्याज (SI) सूत्र

SI = (P x R x T) ÷ 100, जहाँ P मूलधन है, R प्रति वर्ष दर है, और T वर्षों में समय है।

3 वर्षों के लिए अंतर

3 वर्षों के लिए चक्रवृद्धि ब्याज और साधारण ब्याज के बीच का अंतर D = P(R/100)² x (3 + R/100) द्वारा दिया जाता है।

चक्रवृद्धि ब्याज (CI) प्रभावी दर

2 वर्षों के लिए, प्रभावी CI दर R + R + (R x R) ÷ 100 है।

Shortcut Trick

संख्याओं का अनुपात = 2 : 3

अनुपात के भागों का गुणनफल = 2 × 3 = 6 इकाई²

6 इकाई² का मान = 726

1 इकाई² = 726 ÷ 6 = 121

गुणक (1 इकाई) = √121 = 11

सबसे छोटी संख्या = 2 × 11 = 22

∴ सही उत्तर 22 है।

Alternate Method

दिया गया है: अनुपात = 2 : 3, गुणनफल = 726

सूत्र: संख्याओं का गुणनफल = (पहला भाग × x) × (दूसरा भाग × x)

माना दो संख्याएँ 2x और 3x हैं।

⇒ 2x × 3x = 726

⇒ 6x² = 726

⇒ x² = 726 ÷ 6

⇒ x² = 121

⇒ x = √121

⇒ x = 11

सबसे छोटी संख्या = 2x

⇒ 2 × 11 = 22

∴ सही उत्तर 22 है।

Additional Information

अनुपातों का गुणनफल

जब a:b के अनुपात में दो संख्याओं का गुणनफल P के रूप में दिया जाता है, तो उभयनिष्ठ गुणक x को x = √(P ÷ (a × b)) का उपयोग करके ज्ञात किया जाता है।

अनुपातों का योग

यदि योग S दिया गया है, तो गुणक x सरल है: x = S ÷ (a + b)। योग के लिए किसी वर्गमूल की आवश्यकता नहीं होती है।

मध्यानुपाती

दो संख्याओं a और b के बीच मध्यानुपाती सूत्र √(a × b) द्वारा दिया जाता है।

शॉर्टकट ट्रिक

समय अनुपात (विजय : रमेश) = 140 : 100 = 7 : 5

दक्षता अनुपात (विजय : रमेश) = 5 : 7 (समय के व्युत्क्रमानुपाती)

संयुक्त दक्षता = 5 + 7 = 12 इकाइयां/दिन

कुल कार्य = संयुक्त दक्षता x एक साथ का समय = 12 x 25 = 300 इकाइयां

विजय का अकेला समय = कुल कार्य ÷ विजय की दक्षता = 300 ÷ 5 = 60 दिन

∴ सही उत्तर 60 दिन है।

वैकल्पिक विधि

दिया गया है:

विजय और रमेश द्वारा एक साथ लिया गया समय = 25 दिन

विजय का समय = रमेश का समय + रमेश के समय का 40%

प्रयुक्त सूत्र:

दक्षता = कुल कार्य ÷ समय

कुल कार्य = संयुक्त दक्षता x संयुक्त समय

विजय + रमेश की संयुक्त दक्षता = 5 + 7 = 12 इकाइयां/दिन

⇒ मान लीजिए रमेश का समय T_R है और विजय का समय T_V है

⇒ T_V = 1.4 x T_R ⇒ T_V/T_R = 14/10 = 7/5

⇒ 1/T_V + 1/T_R = 1/25

⇒ 1/T_V + 1.4/T_V = 1/25

⇒ 2.4 / T_V = 1/25

⇒ T_V = 25 x 2.4 = 60 दिन

∴ सही उत्तर 60 दिन है।

अतिरिक्त जानकारी

दक्षता और समय संबंध

दक्षता किसी कार्य को पूरा करने में लगने वाले समय के व्युत्क्रमानुपाती होती है। यदि समय का अनुपात a:b है, तो दक्षता का अनुपात b:a होगा।

कुल कार्य सूत्र

कुल कार्य = व्यक्तिगत दक्षता x व्यक्तिगत समय या संयुक्त दक्षता x संयुक्त समय।

कार्य और मजदूरी

मजदूरी किए गए कार्य के अनुपात में वितरित की जाती है, जो दक्षता के अनुपात के बराबर होती है जब सभी एक ही अवधि के लिए कार्य करते हैं।

दिया गया है:

तीन संख्याओं का प्रारंभिक अनुपात = 1 : 2 : 3

प्रत्येक संख्या में 5 जोड़ने के बाद, नया अनुपात = 2 : 3 : 4

प्रयुक्त सूत्र:

मान लीजिए कि तीन संख्याएँ क्रमशः x, 2x और 3x हैं।

प्रत्येक में 5 जोड़ने के बाद, संख्याएँ (x + 5), (2x + 5) और (3x + 5) हो जाती हैं।

नया अनुपात (x + 5):(2x + 5):(3x + 5) = 2:3:4 के रूप में दर्शाया गया है।

गणना:

मान लीजिए कि सबसे छोटी संख्या x है। इस प्रकार, संख्याएँ x, 2x और 3x हैं।

प्रत्येक में 5 जोड़ने के बाद, वे (x + 5), (2x + 5) और (3x + 5) हो जाती हैं।

नया अनुपात 2:3:4 है। इसलिए,

⇒ (x + 5)/(2x + 5) = 2/3

और,

⇒ (2x + 5)/(3x + 5) = 3/4

x ज्ञात करने के लिए नए अनुपात के पहले भाग का उपयोग करने पर,

⇒ 3(x + 5) = 2(2x + 5)

⇒ 3x + 15 = 4x + 10

⇒ x = 15 - 10

⇒ x = 5

सबसे छोटी संख्या 5 है।

दिया गया:

A, B से दोगुना कुशल है।

A और B द्वारा लिया गया समय = 20 दिन

प्रयुक्त सूत्र:

किया गया कार्य = दक्षता × समय

यदि A की दक्षता = 2 इकाई/दिन, तो B की दक्षता = 1 इकाई/दिन.

कुल कार्य = (A + B) की दक्षता × समय

गणना:

A + B की दक्षता = 2 + 1 = 3 इकाई/दिन

कुल कार्य = 3 इकाई/दिन × 20 दिन

⇒ कुल कार्य = 60 इकाई

A द्वारा अकेले 60 इकाई कार्य पूरा करने में लिया गया समय = कुल कार्य / A की दक्षता

⇒ A द्वारा लिया गया समय = 60 इकाई / 2 इकाई/दिन

⇒ A द्वारा लिया गया समय = 30 दिन

∴ A को अकेले कार्य पूरा करने में 30 दिन लगेंगे।

Among the given Options the incorrectly spelt word is 'Terribal'. Its correct spelling is 'Terrible'. It means 'very unpleasant; causing great shock or injury'. Example: a terrible accident.

Complete the sentence with the appropriate adverb.

He ate the sweets _____.

In the given sentence, identify the segment which contains a grammatical error.

Despite of being a close friend he did not help me in any way.

The correct answer is 'Despite of being'.

Key Points

\n\t
• The given sentence is grammatically incorrect.
\n\t
• Here, 'Despite being' should be used instead of 'Despite of being'.
\n\t
• We know that 'despite' is never followed by 'of'.
\n\t
• It means 'without being affected by the thing mentioned के बावजूद'\n\t
  \n\t\t
  • Example: Despite having very little money, they enjoy life.
  \n\t
  \n\t
\n\t
• Therefore, as per the points mentioned above, we find that the correct answer is Option 4.
  \n\t 
\n

Correct Sentence: Despite being a close friend he did not help me in any way.

Hinglish

\n\t
• दिया गया वाक्य व्याकरण की दृष्टि से गलत है।
\n\t
• यहां 'Despite of being' के बजाय 'Despite being' का इस्तेमाल किया जाना चाहिए।
\n\t
• हम जानते हैं कि 'Despite' के बाद कभी भी 'of' नहीं आता है।\n\t
  \n\t\t
  • Example: Despite having very little money, they enjoy life.
  \n\t
  \n\t
\n\t
• इसलिए, ऊपर वर्णित बिंदुओं के अनुसार, हम पाते हैं कि सही उत्तर विकल्प 4 है।
\n

Choose the correct option to fill in the blank.

Open your books _______ page 35.

The correct answer is 'at'.

Key Points

\n\t
• From the given options it is evident that we need to use the correct preposition in the given blank. 
\n\t
• Let us look into the usage of the given prepositions - \n\t
  \n\t\t
  • in - We use it to indicate location or position within or inside something. \n\t\t
    \n\t\t\t
    • For Example - We went for a swim in the lake.
    \n\t\t
    \n\t\t
  \n\t\t
  • by - used to identify the agent performing the action.\n\t\t
    \n\t\t\t
    • For Example - She was hurt by her mother's words. 
    \n\t\t
    \n\t\t
  \n\t\t
  • at - denoting a particular point. \n\t\t
    \n\t\t\t
    • For Example - Prices start at Rs 100 for two mugs. 
    \n\t\t
    \n\t\t
  \n\t\t
  • the - this is an article and hence cannot be used in the given blank.
  \n\t
  \n\t
\n\t
• The given blank needs a preposition to show the particular point where the book should be opened. 
\n\t
• Hence, 'at' is the correct word for the given blank.
\n\t
• So, option 3 is the correct answer. 
  \n\t 
\n

Complete sentence - Open your books at page 35.

Fill in the blank by choosing the part of speech that grammatically completes the given sentence.

He was ashamed _______ behaving so badly.

The correct answer is 'of'.

Key Points

\n\t
• From the given options it is evident that we need to use the correct preposition in the given blank. 
\n\t
• Let us look into the usage of the given prepositions - \n\t
  \n\t\t
  • to - We can use to as a preposition to indicate a destination or direction.\n\t\t
    \n\t\t\t
    • For Example - We’re going to Mumbai next week.
    \n\t\t
    \n\t\t
  \n\t\t
  • of - commonly used as a preposition after different adjectives (afraid of, generous of, proud of, ashamed of) and verbs (approve of, dream of, think of): \n\t\t
    \n\t\t\t
    • For Example - I feel very proud of her.
    \n\t\t
    \n\t\t
  \n\t\t
  • by - used to identify the agent performing the action. \n\t\t
    \n\t\t\t
    • For Example - She was hurt by her mother's words. 
    \n\t\t
    \n\t\t
  \n\t\t
  • with - used to indicate the material used for a purpose.\n\t\t
    \n\t\t\t
    • For Example - He cleaned the table with a cloth.
    \n\t\t
    \n\t\t
  \n\t
  \n\t
\n\t
• The given blank needs a preposition after the adjective 'ashamed'.
\n\t
• Hence, 'of' is the correct word for the given blank.
\n\t
• So, option 2 is the correct answer. 
  \n\t 
\n

Correct sentence - He was ashamed of behaving so badly.

Direction: Select the option that is opposite in meaning to the given word and mark your response accordingly.

Bought

The following sentence has been divided into parts. One of them may contain an error. Select the part that contains the error from the given options. If you don't find any error, mark 'No error' as your answer.

He confidently dived / in the deeper end / of the pool.

The correct answer is in the deeper end.

Key Points

\n\t
• The part that contains the error from " He confidently dived / in the deeper end / of the pool. " is in the deeper end.
\n\t
• He confidently dived in the deeper end of the pool.
\n\t
• The error in the sentence is in the deeper end.
\n\t
• The correct sentence is " He confidently divided into the deeper end of the pool. "
\n\t
• Here the word into is a preposition.
\n\t
• Therefore option 4 is the correct option.
\n

Additional Information

\n\t
• Let's discuss information about preposition:\n\t
  \n\t\t
  • Preposition : A word used to link nouns, pronoun, or phrases to other words within a sentence.\n\n\t\t
    \n\t\t\t
    • For example :-
    \n\t\t
    \n\n\t\t
    \n\t\t\t
    1. " Ian prefer to read in ​the library."
    \n\t\t\t
    2. " Sam climbed up the ladder to get onto the roof."
    \n\t\t
    \n\t\t
  \n\t
  \n\t
\n

A sentence has been given with a blank to be filled with an appropriate word. Choose the correct alternative.

The girl or her friends ______ daily in the evening.

The correct answer is option (2) dance.

Key Points

\n\t
• When a compound subject contains both a singular and a plural noun or pronoun joined by or or nor, the verb should agree with the part of the subject that is nearer the verb.
\n\t
• For example  - His friends or the boy runs every day.
\n\t
• Hence, based on the given points, dance is the correct form of the verb to be used here.
\n

Thus, the correct answer is option (2) dance.

Select the option that will improve the underlined part of the given sentence. In case no improvement is needed, select 'No improvement required'.

Suspend all the employees which has been coming late.

Select the most appropriate meaning of the given idiom.

All in all

Fill in the blank with appropriate modal:

He ________ not skip his practicals or else he will fail in his exam.

The correct answer is 'should'.

Key Points

\n\t
• We need to select the correct modal auxiliary verb from the given options that fits the given blank.
\n\t
• In this sentence, the speaker is giving advice to the person not to skip his practicals.
\n\t
• In such a case we need to use the modal auxiliary verb "should".
\n\t
• "Should" is commonly used to express advice, suggestion, obligation, or expectation in English. \n\t
  \n\t\t
  • Example: The rich should help the poor.
  \n\t
  \n\t
\n\t
• Hence, option 1 is the correct answer. 
\n

Complete sentence - He should not skip his practicals or else he will fail in his exam.

Additional Information

\n\t
• \n\t
  "Would" is used to talk about the past or future in the past and express the conditional mood. 
  \n\n\t
  \n\t\t
  • \n\t\t
    Example: Even as a boy, he knew that he would succeed in life.
    \n\t\t
  \n\t\t
  • \n\t\t
    It is not appropriate to use "would" in this sentence since the action being discussed is a future action.
    \n\t\t
  \n\t
  \n\t
\n\t
• \n\t
  "Can" is used to indicate the ability to do something.
  \n\n\t
  \n\t\t
  • \n\t\t
    Example: I can complete my syllabus in ten days.
    \n\t\t
  \n\t\t
  • \n\t\t
     It is not appropriate to use "can" in this sentence since it does not convey the appropriate meaning.
    \n\t\t
  \n\t
  \n\t
\n\t
• \n\t
  "Will" is used to indicate a future action.
  \n\n\t
  \n\t\t
  • Example: I will go to Mumbai next Sunday.
  \n\t\t
  • \n\t\t
    It is not appropriate to use "will" in the first part of the sentence since the speaker is giving advice, not making a statement of fact about what will happen in the future. However, "will" is used correctly in the second part of the sentence to indicate the consequence of skipping practicals.
    \n\t\t
  \n\t
  \n\t
\n

Select the most appropriate option that can substitute the underlined segment in the given sentence.

We want to divide the expenses between the three of us.

The correct answer is 'among'.

Key Points

\n\t
• We use 'among' to divide things among groups when the number of people is more than two.
\n\t
• Whereas 'between' is used when divided among two. 
\n\t
• Between can also be used for times and places that indicate two end points.
\n

Additional Information Let's look at the other option;

\n\t
• At: when we refer to an address and 
\n\t
• We use as adjectives 'at' to talk about things that we do well or badly.\n\t
  \n\t\t
  • For eg:- He is good at english.
  \n\t
  \n\t
\n\t
• From: to refer to the place where someone or something starts or originates.
\n\t
• For: to talk about a purpose or a reason for something.
\n

Choose the appropriate antonym of the underlined word:

Mr. Kumar, the miser, lives at the corner of this street.

The correct answer is Option 2 i.e Spendthrift

Explanation

Let's look at the meaning of the underlined word and the marked option.

\n\t
• Miser: A person who hoards wealth and money. 
\n\t
• Spendthrift: A person who lavishly spends money. 
\n

Thus, it is clear that both words have the opposite meaning and are antonyms. 

Let's look at the meanings of other words:

\n\t
• Mister: A form of address
\n\t
• Lawyer: A person practices or studies law. 
\n\t
• Saver: A person who saves money. 
\n

Select the most appropriate meaning of the given idiom.

Hold your horses

Direction: Find out which part has an error and mark it as your answer. If there is no error, mark 'No error' as your answer.

She made himself (A) / a cup of tea and sat down (B) / in front of the television. (C) / No error (D)

The correct answer is- '(A).'

Key Points

\n\t
• The error lies in Part (A) of the sentence.
\n\t
• Reflexive pronouns are words like myself, yourself, himself, herself, itself, ourselves, yourselves and themselves.
\n\t
• They refer back to a person or thing.
\n\t
• We often use reflexive pronouns when the subject and the object of a verb are the same. \n\t
  \n\t\t
  • Example: I cut myself when I was making dinner last night.
  \n\t
  \n\t
\n\t
• ​As the subject 'She' is a feminine subject, the reflexive pronoun must be feminine.
\n\t
• Therefore, the use of 'himself' should be replaced by 'herself' to make it grammatically correct.
\n\t
• Hence, the correct answer is '(A).'
\n\t
• Correct sentence: She made herself a cup of tea and sat down in front of the television.
\n

 Additional Information 
\n 

\n\t
• Countable nouns, as the term suggests, refer to things that can be counted.
\n\t
• They have singular and plural forms.\n\t
  \n\t\t
  • Example: table, tables; month, months; pen, pens.
  \n\t
  \n\t
\n\t
• Uncountable nouns cannot be counted.
\n\t
• They have a singular form and do not have a plural form.\n\t
  \n\t\t
  • Example: dirt, rice, information, furniture, and hair.
  \n\t
  \n\t
\n

Hinglish    

\n\t
• त्रुटि वाक्य के Part (A) में है।
\n\t
• Reflexive pronouns जैसे  myself, yourself, himself, herself, itself, ourselves, yourselves और themselves शब्द हैं।
\n\t
• वे किसी व्यक्ति या वस्तु को वापस संदर्भित करते हैं।
\n\t
• हम अक्सर  reflexive pronouns का उपयोग करते हैं जब क्रिया का विषय और वस्तु समान होती है।\n\t
  \n\t\t
  • Example: I cut myself when I was making dinner last night.
  \n\t
  \n\t
\n\t
• ​चूंकि subject 'She' एक feminineविषय है, इसलिए रिफ्लेक्सिव सर्वनाम feminine होना चाहिए।
\n\t
• इसलिए वाक्य में  'himself' के प्रयोग को 'herself' से बदल देना चाहिए ताकि वह व्याकरण की दृष्टि से सही हो।​
\n

Direction: In the following passage some words have been deleted. Read the passage carefully and select the most appropriate option to fill in each blank.

The Grim Reaper seems to have ______ (1) ______ in Europe during the 14th century. It was during this time that Europe was dealing with what was then the world’s ______ (2) ______ pandemic, the Black Death, believed to be the result of the plague. It is estimated that about one-third of Europe’s entire population ______ (3) ______ as a result of the pandemic, with some areas of the continent suffering far greater losses than others. The original outbreak of the plague occurred during 1347–51, and outbreaks then ______ (4) ______ several other times after that. So, clearly, death was something that the surviving Europeans had on their mind, and it is not surprising that they ______ (5) ______ an image to represent it.

Direction: In the following passage some words have been deleted. Read the passage carefully and select the most appropriate option to fill in each blank.

The Grim Reaper seems to have ______ (1) ______ in Europe during the 14th century. It was during this time that Europe was dealing with what was then the world’s ______ (2) ______ pandemic, the Black Death, believed to be the result of the plague. It is estimated that about one-third of Europe’s entire population ______ (3) ______ as a result of the pandemic, with some areas of the continent suffering far greater losses than others. The original outbreak of the plague occurred during 1347–51, and outbreaks then ______ (4) ______ several other times after that. So, clearly, death was something that the surviving Europeans had on their mind, and it is not surprising that they ______ (5) ______ an image to represent it.

Direction: In the following passage some words have been deleted. Read the passage carefully and select the most appropriate option to fill in each blank.

The Grim Reaper seems to have ______ (1) ______ in Europe during the 14th century. It was during this time that Europe was dealing with what was then the world’s ______ (2) ______ pandemic, the Black Death, believed to be the result of the plague. It is estimated that about one-third of Europe’s entire population ______ (3) ______ as a result of the pandemic, with some areas of the continent suffering far greater losses than others. The original outbreak of the plague occurred during 1347–51, and outbreaks then ______ (4) ______ several other times after that. So, clearly, death was something that the surviving Europeans had on their mind, and it is not surprising that they ______ (5) ______ an image to represent it.

Direction: In the following passage some words have been deleted. Read the passage carefully and select the most appropriate option to fill in each blank.

The Grim Reaper seems to have ______ (1) ______ in Europe during the 14th century. It was during this time that Europe was dealing with what was then the world’s ______ (2) ______ pandemic, the Black Death, believed to be the result of the plague. It is estimated that about one-third of Europe’s entire population ______ (3) ______ as a result of the pandemic, with some areas of the continent suffering far greater losses than others. The original outbreak of the plague occurred during 1347–51, and outbreaks then ______ (4) ______ several other times after that. So, clearly, death was something that the surviving Europeans had on their mind, and it is not surprising that they ______ (5) ______ an image to represent it.

Direction: In the following passage some words have been deleted. Read the passage carefully and select the most appropriate option to fill in each blank.

The Grim Reaper seems to have ______ (1) ______ in Europe during the 14th century. It was during this time that Europe was dealing with what was then the world’s ______ (2) ______ pandemic, the Black Death, believed to be the result of the plague. It is estimated that about one-third of Europe’s entire population ______ (3) ______ as a result of the pandemic, with some areas of the continent suffering far greater losses than others. The original outbreak of the plague occurred during 1347–51, and outbreaks then ______ (4) ______ several other times after that. So, clearly, death was something that the surviving Europeans had on their mind, and it is not surprising that they ______ (5) ______ an image to represent it.

निम्नलिखित वाक्य को उचित लोकोक्ति से पूरा कीजिए -

होली पर बहुत लोग ढेर सारा पानी व्यर्थ कर देते हैं तो कुछ लोगों को पानी पीने को भी नसीब नहीं होता। इसे ही कहते हैं _______ ।

सही उत्तर है - ईश्वर की माया कहीं धूप कहीं छाया ।

वाक्य में प्रयोग:

होली पर बहुत लोग ढेर सारा पानी व्यर्थ कर देते हैं तो कुछ लोगों को पानी पीने को भी नसीब नहीं होता। इसे ही कहते हैं ईश्वर की माया कहीं धूप कहीं छाया

Key Points

\n\t
• ईश्वर की माया कहीं धूप कहीं छाया लोकोक्ति का अर्थ - भगवान की माया विचित्र है, कहीं सुख है तो कहीं दुःख।
\n

अन्य विकल्प - 

Additional Information

\n\t
• जब कोई पूरा कथन किसी प्रसंग विशेष में उद्धत किया जाता है तो लोकोक्ति कहलाता है।
\n\t
• इसी को कहावत कहते है।
\n\t
• उदाहरण- 'उस दिन बात-ही-बात में राम ने कहा, हाँ, मैं अकेला ही कुँआ खोद लूँगा।
\n\t
• इन पर सबों ने हँसकर कहा, व्यर्थ बकबक करते हो, अकेला चना भाड़ नहीं फोड़ता' ।
\n\t
• यहाँ 'अकेला चना भाड़ नहीं फोड़ता' लोकोक्ति का प्रयोग किया गया है,
\n\t
• जिसका अर्थ है 'एक व्यक्ति के करने से कोई कठिन काम पूरा नहीं होता' ।
\n

प्रश्न के लिए उचित शब्द का चयन कीजिये।

घर के चारों ________ अनेक पेड़ हैं।

उचित शब्द है - ओर

Key Points

\n\t
• वाक्य - घर के चारों ओर अनेक पेड़ हैं।
\n\t
• 'ओर' का अर्थ - तरफ, पक्ष, दिशा (जैसे- मेरी ओर, पश्चिम की ओर)
\n

अन्य विकल्प -

\n\t
• साथ (संग) - मैं अपने परिवार के साथ खुश हूँ।
\n\t
• क्या (प्रश्नवाचक सर्वनाम) - इस बार तुमने मेले से क्या -क्या खरीदा?
\n\t
• के (कारक चिह्न) - सेना के जवान आ रहे हैं।
\n

Additional Information

\n\t
• रिक्त स्थान के प्रश्नों को हल करते समय क्या जरूरी रखें-\n\n\t
  \n\t\t
  • अभ्यर्थी को रिक्त स्थान के वाक्य का संदर्भ समझना जरूरी है।
  \n\t\t
  • जिस संदर्भ में बात की गई है, उसके अनुसार सही विकल्प को चुनना होता है।
  \n\t\t
  • वाक्य में दी गई विभिन्न व्याकरणीय कोटि भी सही विकल्प चुनने में आपकी मद्द कर सकती है।
  \n\t\t
  • आपको संज्ञा, सर्वनाम, विशेषण, लिंग और वचन आदि की समझ होना जरूरी है। 
  \n\t
  \n\t
\n

'भुजंग' का पर्यायवाची शब्द है - 'सर्प'

\n\t
• 'भुजंग' का अन्य पर्यायवाची शब्द है -  अहि, उरग, काकोदर, फणीश, सारंग, व्याल, साँप, नाग, विषधर।
\n

Mistake Points

\n\t
• केंचुआ - वर्षा ऋतु में निकलने वाला एक लंबा, पतला बरसाती कीड़ा (अर्थवर्म)। 
\n\t
• गिरगिट - रंग बदलनेवाला छिपकली की जाति का एक जंतु।
\n\t
• \n\t
  \n\t

  \n\t

  \n\t

  \n\t

  \n\t

  तोता - सुग्गा, शुक, सुआ, कीर, रक्ततुण्ड, दाड़िमप्रिय।

  \n\t

  \n\t

  \n\t

  \n\t

  \n\t
  \n\t
\n

Key Points

\n\t
• जिन शब्दों के अर्थ में समानता होती है, उन्हें पर्यायवाची शब्द कहलाते है। 
\n

Additional Informationकुछ अन्य महत्वपूर्ण पर्यायवाची शब्द:-

\n\t
• पृथ्वी - धरा, धरती, वसुधा, भूमि, वसुंधरा, भू, इला, धरा, धरत्री, धरणी।
\n\t
• पर्वत - शैल, नग, भूधर, पहाड़, अंचल, महीधर, गिरि, भूमिधर, तुंग, अद्रि।
\n\t
• बिजली - चपला, चंचला, दामिनी, सौदामनी, विधुत्, तड़ित, बीजुरी, क्षणप्रभा।
\n\t
• मेघ - बादल, जलधर, पयोद, पयोधर, घन।
\n\t
• राजा - नृप, नृपति, भूपति, नरपति, भूप, महीप, महीपति, नरेश।
\n\t
• सागर - समुद्र, उदधि, जलधि, वारिधि, पारावार, सिंधु, नीरनिधि, नदीश।
\n\t
• जंगल - वन, कानन, बीहड़, विटप, विपिन।
\n\t
• घर - गृह, सदन, आवास, आलय, गेह, निवास, निलय, मंदिर।
\n

"परिहार्य" का उचित विलोम अपरिहार्य है। अन्‍य व‍िकल्‍प असंगत हैं। 

Key Points

\n\t
• प‍र‍िहार्य का अर्थ- टाल-मटोल के योग्य, उपेछणीय,  जो अनिवार्य न हो। 
\n\t
• अपर‍िहार्य का अर्थ- जिसका परिहार न हो सके, अवर्जनीय, अबाध्य, अनिवार्य।
\n\t
• अत: परिहार्य का व‍िलोम शब्‍द अपरिहार्य है। 
\n

अन्‍य व‍िकल्‍प- 

Important Points कुछ अन्‍य व‍िलोम शब्‍द- 

Additional Information 

दिए गए वाक्य का वह भाग ज्ञात करें, जिसमें कोई त्रुटि है।

अभिषेक ने हंसमुख स्वभाव और बाल सुलभ बातें सुनकर कमल हँस पड़ा।

सही उत्तर है- अभिषेक नेKey Points

\n\t
• अशुद्ध वाक्य - अभिषेक ने हंसमुख स्वभाव और बाल सुलभ बातें सुनकर कमल हँस पड़ा।
\n\t
• शुद्ध वाक्य - अभिषेक का हंसमुख स्वभाव और बाल सुलभ बातें सुनकर कमल हँस पड़ा।
\n\t
• वाक्य में कारक संबंधित अशुद्धि है।
\n

Additional Informationवाक्य अशुद्ध- शुद्ध के कुछ उदाहरण-

निरामिष का सही व‍िलोम ‘सामिष’ है। अन्य विकल्प असंगत हैं। 

Key Points 

\n\t
• निरामिष का सही विलोम शब्द ‘सामिष’ है।
\n\t
• निरामिष का अर्थ- मांस रहित या मांस न खाने वाला, शाकाहारी।
\n\t
• सामिष का अर्थ- मांस से युक्त, मांसाहारी।
\n

अन्‍य व‍िकल्‍प- 

Important Points कुछ अन्‍य व‍िलोम शब्‍द- 

Additional Information 

दिए गए वाक्य के रेखांकित शब्द का विलोम बताइए।

इस घर पर उसका एकाधिकार है।

उपर्युक्त विकल्पों में से विकल्प 2 ‘सर्वाधिकार’ इसका सही उत्तर है। अन्य विकल्प इसके सही उत्तर नहीं हैं।

Key Points

\n\t
• एकाधिकार का अर्थ- किसी एक का अधिकार
\n\t
• सर्वाधिकार का अर्थ- सभी का अधिकार
\n\t
• पराधिकार का अर्थ- दूसरे का अधिकार,
\n\t
• परमाधिकार का अर्थ-  सबसे बड़ा अधिकार। इन दोनों शब्दों के लिए कोई उचित विलोम शब्द नहीं है। 
\n

Additional Information 

सही उत्तर है - 'अकथनीय'

\n\t
• "जो कहा न जा सके" - अकथनीय
\n

Key Pointsअन्य विकल्पों का विश्लेषण -

\n\t
• जो सर्वविदित न हो - रहस्य
\n\t
• जो किया न जा सके - अकरणीय
\n\t
• जिसपर विश्वास न हो - अविश्वसनीय
\n

Additional Informationकुछ अन्य वाक्यांश के लिए एक शब्द -

\n\t
• जिसकी गहराई का पता न लग सके - अथाह
\n\t
• किसी कथा के अंतर्गत आने वाली दूसरी कथा - अंतःकथा
\n\t
• किसी काम में दखल देना - हस्तक्षेप
\n\t
• दूसरे के मन की बात जानने वाला - अन्तर्यामी
\n\t
• जो किसी भी गुट में नहीं हो - तटस्थ
\n\t
• जो पहले कभी घटित नहीं हुआ हो - अभूतपूर्व
\n

मैं स्वयं वहीं से आया हूँ। इस वाक्य में रेखांकित शब्द का सर्वनाम होगा - निजवाचक सर्वनाम

Key Points

\n\t
• ​'मैं स्वयं वहीं से आया हूँ।' इस वाक्य में रेखांकित शब्द 'स्वयं' निजवाचक सर्वनाम है।
\n\t
• जिन शब्दों का प्रयोग वक्ता स्वयं के लिए करता है, वे निजवाचक सर्वनाम कहलाते हैं।
\n\t
• इसके अंतर्गत आप, स्वयं, खुद, स्वतः आदि।\n\t
  \n\t\t
  • ​उदाहरण- आप स्वयं इस बात से सहमत हैं।
  \n\t
  \n\t
\n

Important Points 
\n सर्वनाम के छ: भेद होते हैं -

\n\t
1. पुरुषवाचक सर्वनाम
\n\t
2. निश्चयवाचक सर्वनाम
\n\t
3. अनिश्चयवाचक सर्वनाम
\n\t
4. सम्बन्धवाचक सर्वनाम
\n\t
5. प्रश्नवाचक सर्वनाम
\n\t
6. निजवाचक सर्वनाम।
\n

Additional Information 

प्रश्न के लिए उचित शब्द का चयन कीजिये।

प्रेमचंद का स्वभाव बहुत ही विनम्र था, किंतु उनमें स्वाभिमान __________ भरा था।

प्रश्न के लिए उचित शब्द होगा - कूट-कूटकर

Key Points

\n\t
• वाक्य - प्रेमचंद का स्वभाव बहुत ही विनम्र था, किंतु उनमें स्वाभिमान कूट-कूटकर भरा था।\n\n\t
  \n\t\t
  • 'कूट-कूट कर भरना' का अर्थ है - अधिक मात्रा में होना। 
  \n\t
  \n\t
\n\t
• विशेषण शब्द - इतना, कम, अधिक
\n

अन्य विकल्प -

\n\t
• इतना (इस मात्रा में।) : जैसे - हम इतना काम कर नहीं सकते। 
\n\t
• कम (थोड़ा, अल्प) : जैसे - काँच बहुत कम बचे थे।
\n\t
• अधिक (बहुत, बढ़ा हुआ।) : जैसे - चाय बहुत अधिक मीठी हो गई है I
\n

Additional Informationविशेषण- 

\n\t
• जो शब्द गुण, दोष, भाव, संख्या, परिणाम आदि से संबंधित विशेषता का बोध कराते हैं, उसे विशेषण कहते हैं।
\n\t
• जैसे- बड़ा, काला, लम्बा, दयालु, भारी, सुंदर, कायर, टेढ़ा–मेढ़ा, एक, दो, सारा, वीर पुरुष, गोरा, अच्छा, बुरा, मीठा, खट्टा, आदि।\n\t
  \n\t\t
  • जैसे- राधा सुंदर है।
  \n\t
  \n\t
\n

\n

दिए गए वाक्य में रेखांकित खंड को प्रतिस्थापित करने के लिए सबसे उपयुक्त विकल्प का चयन करें। यदि इसे प्रतिस्थापित करने की आवश्यकता नहीं है, तो विकल्प ‘किसी बदलाव की आवश्यकता नहीं है' का चयन करें।

हम दसवीं कक्षा के छात्र आपको निवेदन करते हैं।

सही उत्तर है - "आपसे" lKey Points

\n\t
• संपूर्ण वाक्य:-\n\n\t
  \n\t\t
  • हम दसवीं के छात्र आपसे निवेदन करते हैं l
  \n\t
  \n\t
\n\t
• प्रश्न में दिया गया आपको शब्द वाक्य के लिए उचित नहीं है l यह कारक संबंधी त्रुटि है l
\n\t
• 'को' - कर्म कारक का उदाहरण है l कार्य जिस पर हो रहा होता है, वह कर्म कहलाता है। इसका हिन्दी पर्याय ‘को’ है। यह चिह्न भी बहुत-से स्थानों पर नहीं लगता। कार्य का फल अर्थात प्रभाव जिस पर पड़ता है, उसे कर्म कारक कहते हैं;\n\t
  \n\t\t
  • जैसे - राम ने आम को खाया। इस वाक्य में ‘आम’ कर्म है,
  \n\t
  \n\t
\n\t
• जैसे- \n\t
  \n\t\t
  • मोहन ने साँप को मारा।
  \n\t\t
  • लड़की ने पत्र लिखा। यहां पर कुछ शब्द का प्रयोग उचित नहीं है l
  \n\t
  \n\t
\n\t
• 'से' - करण कारक का उदाहरण है l संज्ञा आदि शब्दों के जिस रूप से क्रिया के करने के साधन का बोध हो अर्थात् जिसकी सहायता से कार्य संपन्न हो वह करण कारक कहलाता है। इसके हिन्दी पर्याय ‘से’ के ‘द्वारा’ है। जिसकी सहायता से कोई कार्य किया जाए, उसे करण कारक कहते हैं।
\n\t
• जैसे - \n\t
  \n\t\t
  • वह कलम से लिखता है। इस वाक्य में ‘कलम’ करण है, क्योंकि लिखने का काम कलम से किया गया है।
  \n\t
  \n\t
\n

अन्य विकल्प:-

\n\t
• अन्य सभी विकल्प गलत उत्तर है क्योंकि यह प्रश्न में दी गई त्रुटि को हल नहीं करते l
\n

Additional Information

\n\t
• किसी वाक्य, मुहावरा या वाक्यांश में संज्ञा या सर्वनाम का क्रिया के साथ उनके सम्बन्ध के अनुसार रूप बदलना कारक कहलाता है। अर्थात् व्याकरण में संज्ञा या सर्वनाम शब्द की वह अवस्था जिसके द्वारा वाक्य में उसका क्रिया के साथ संबंध प्रकट होता है उसे कारक कहते हैं।
\n\t
• कारक के 8 भेद होते हैं:-\n\t
  \n\t\t
  • कर्ता- कार्य को करनेवाला
  \n\t\t
  •  कर्म- जिस पर कार्य का प्रभाव पड़े
  \n\t\t
  •  करण- जिसके द्वारा कर्ता कार्य करता है
  \n\t\t
  • संप्रदान- जिसके लिए कार्य किया जाए
  \n\t\t
  •  अपादान- जिससे अलगाव हो
  \n\t\t
  • सम्बन्ध- अन्य पदों से संबंध
  \n\t\t
  • अधिकरण- कार्य का आधार
  \n\t\t
  • संबोधन- किसी को संबोधित करना
  \n\t
  \n\t
\n

'सावधान रहने वाला व्यक्ति' के लिए उचित एक शब्द सतर्क होगा। 

\n\t
• कुछ ऐसे पद या शब्द होते है, जो अपने में पूरे एक वाक्य या वाक्यांश का अर्थ रखते है। इन्हीं शब्दों को अनेक शब्दों के लिए एक शब्द कहा जाता है। 
\n\t
• सावधान रहने वाला व्यक्ति - सतर्क\n\t
  \n\t\t
  • वाक्य प्रयोग - तुम जरा आग से सतर्क रहना।
  \n\t
  \n\t
\n

Key Pointsअन्य विकल्पों के अर्थ - 

\n\t
• सुरक्षित =  जिसकी भली-भाँति रक्षा की गई हो
\n\t
• सावधानी = सचेतता
\n\t
• संरक्षित = जिसका संरक्षण किया गया हो
\n

Additional Informationअनेक शब्दों के लिए एक शब्द के उदाहरण - 

\n\t
• पेशल - जो काया हृष्ट-पुष्ट हो
\n\t
• कृत्याकृत्य - करने और न करने योग्य कर्म
\n\t
• दामुल कैदी - काला पानी की सजा पाया कैदी
\n\t
• अनर्घ्य - जिसकी क़ीमत न हो
\n\t
• मुमूर्ष - मरने की इच्छा रखने वाला
\n\t
• परिवेष्टित - चारों ओर से घिरा हुआ
\n\t
• निर्वासित - जिसे देश से निकाला गया हो
\n\t
• वाग्मी - भाषण देने में चतुर
\n\t
• थान - निश्चित लंबाई का कपड़ा
\n\t
• प्रतिभू - ज़मानत करने वाला
\n

निर्देश: नीचे दिए गए पदों में कुछ शब्द छोड़ दिए गए है, प्रत्येक परिच्छेद के सामने चार विकल्प दिए गए हैं, इन चारो में से कौन-सा विकल्प रिक्त स्थान की पूर्ति करेगा?

जिस प्रकार समाज में स्त्रियों के प्रति _____ (1) _____ बढ़ते जा रहे है उससे स्त्रियाँ स्वयं के घर में भी असुरक्षित और असहज महसूस करने लगी है। किसी भी दिन समाचार पत्र में ऐसा नहीं होता जिस दिन बलात्कार या अपहरण की कोई _____ (2) _____ नहीं छपी हो। आज सभ्यता के इस युग में पुरुष वर्ग में स्त्री के प्रति _____ (3) _____ व सहानुभूति की भावना घट रही है। अतः आज की मांग यह है कि स्त्री स्वयं अपनी सुरक्षा के प्रति _____ (4) _____ हो। स्त्री की जड़ता तब तक नहीं टूटेगी जब तक वह वह अपने ऊपर हो रहे अन्याय को अन्याय मानकर न्याय की मांग नहीं करेगी। आज की स्त्रियों का यह कर्तव्य है कि वह आज समाज में अपने दृढ़ पावों पर खड़े होकर अपने _____ (5) _____ की रक्षा करे।

\n\t
• उपरोक्त अनुच्छेद के अध्ययन से यह होता है कि पहले वाक्य के द्वितीय भाग में आज के इस समय में स्त्री के अंदर की असुरक्षता एवं असहजगता का वर्णन किया गया है।
\n\t
• कोई भी स्त्री खुद को असुरक्षित एवं असहज तब ही महसूस कर सकती है जब उसके चारो तरफ अत्याचार एवं अपराध का माहोल व्याप्त हो।
\n\t
• अतः दिए गए विकल्पों में से विकल्प  (1) और (3) के शब्द उपरोक्त वाक्य का अर्थपूर्ण आशय व्यक्त करने में समर्थ है।
\n\t
• अतः विकल्प (4) सही है।
\n

​Key Points

\n\t
• अपराध संस्कृत [संज्ञा पुल्लिंग]
  \n\t1. विधि विरुद्ध या दंड पाने योग्य काम ; गुनाह ; कानून विरोधी कार्य ; जुर्म ; (क्राइम)
  \n\t2. दोष ; कसूर
\n\t
• सम्मान संस्कृत [संज्ञा पुल्लिंग]
  \n\t1. किसी के प्रति होने वाला आदरपूर्ण भाव
  \n\t2. आदर ; गौरव ; इज़्ज़त
\n\t
• अत्याचार संस्कृत [संज्ञा पुल्लिंग]
  \n\t1. ज़ुल्म
  \n\t2. दुराचार
\n

निर्देश: नीचे दिए गए पदों में कुछ शब्द छोड़ दिए गए है, प्रत्येक परिच्छेद के सामने चार विकल्प दिए गए हैं, इन चारो में से कौन-सा विकल्प रिक्त स्थान की पूर्ति करेगा?

जिस प्रकार समाज में स्त्रियों के प्रति _____ (1) _____ बढ़ते जा रहे है उससे स्त्रियाँ स्वयं के घर में भी असुरक्षित और असहज महसूस करने लगी है। किसी भी दिन समाचार पत्र में ऐसा नहीं होता जिस दिन बलात्कार या अपहरण की कोई _____ (2) _____ नहीं छपी हो। आज सभ्यता के इस युग में पुरुष वर्ग में स्त्री के प्रति _____ (3) _____ व सहानुभूति की भावना घट रही है। अतः आज की मांग यह है कि स्त्री स्वयं अपनी सुरक्षा के प्रति _____ (4) _____ हो। स्त्री की जड़ता तब तक नहीं टूटेगी जब तक वह वह अपने ऊपर हो रहे अन्याय को अन्याय मानकर न्याय की मांग नहीं करेगी। आज की स्त्रियों का यह कर्तव्य है कि वह आज समाज में अपने दृढ़ पावों पर खड़े होकर अपने _____ (5) _____ की रक्षा करे।

\n\t
• दिए गए गद्यांशों के अध्ययन से ज्ञात होता है कि आज स्त्रियों के प्रति घटनाएँ इतनी बढ़ गयी है कि आये दिन स्त्री अपमान एवं स्त्री अत्याचार की घटनाएँ हमे पढ़ने मिलती है।
\n\t
• अतः दिए गए विकल्पों में से विकल्प (1) और (2) के शब्द द्वारा प्राप्त शब्द-समूह “कोई घटना नहीं छपी हो” और “कोई खबर नहीं छपी हो” सम्पूर्ण वाक्य का अर्थपूर्ण आशय व्यक्त करने में समर्थ है।अतः विकल्प (4) सही है।
\n

​Key Points

\n\t
• घटना संस्कृत [संज्ञा स्त्रीलिंग] 1. अचानक होने वाली बात ; वाकया ; हादसा
\n\t
• ख़बर अरबी [संज्ञा स्त्रीलिंग] 1. किसी घटना का विवरण या वृत्तांत ; हाल
\n\t
• कारण संस्कृत [संज्ञा पुल्लिंग]
  \n\t1. वजह ; सबब ; हेतु
  \n\t2. काम ; कार्य
\n

निर्देश: नीचे दिए गए पदों में कुछ शब्द छोड़ दिए गए है, प्रत्येक परिच्छेद के सामने चार विकल्प दिए गए हैं, इन चारो में से कौन-सा विकल्प रिक्त स्थान की पूर्ति करेगा?

जिस प्रकार समाज में स्त्रियों के प्रति _____ (1) _____ बढ़ते जा रहे है उससे स्त्रियाँ स्वयं के घर में भी असुरक्षित और असहज महसूस करने लगी है। किसी भी दिन समाचार पत्र में ऐसा नहीं होता जिस दिन बलात्कार या अपहरण की कोई _____ (2) _____ नहीं छपी हो। आज सभ्यता के इस युग में पुरुष वर्ग में स्त्री के प्रति _____ (3) _____ व सहानुभूति की भावना घट रही है। अतः आज की मांग यह है कि स्त्री स्वयं अपनी सुरक्षा के प्रति _____ (4) _____ हो। स्त्री की जड़ता तब तक नहीं टूटेगी जब तक वह वह अपने ऊपर हो रहे अन्याय को अन्याय मानकर न्याय की मांग नहीं करेगी। आज की स्त्रियों का यह कर्तव्य है कि वह आज समाज में अपने दृढ़ पावों पर खड़े होकर अपने _____ (5) _____ की रक्षा करे।

\n\t
• उपरोक्त गद्यांश के अध्ययन से यह ज्ञात होता है कि आज के युग में स्त्रियों के प्रति अत्याचार बढ़ते ही जा रहा है।
\n\t
• दिए गए विकल्पों में से यदि हम विकल्प (1), (2) और (3) के शब्दों को वाक्य के रिक्त स्थान पर प्रयोग करते है तो हमे शब्द-समूह “स्त्री के प्रति अपराध व सहानुभूति”, “स्त्री के प्रति दोष व सहानुभूति” तथा “स्त्री के प्रति कारण व सहानुभूति” प्राप्त होता है जो कि दिए गए वाक्य का अर्थपूर्ण आशय प्रकट करने में असमर्थ है।
\n\t
• यदि हम विकल्प (4) के शब्द का प्रयोग करते है  तो हमे शब्द-समूह “स्त्री के प्रति सम्मान व सहानुभूति” प्राप्त होता है जो कि वाक्य का अर्थपूर्ण आशय प्रकट करने में समर्थ है।अतः विकल्प (4) सही है।
\n

​Key Points

\n\t
• दोष संस्कृत [संज्ञा पुल्लिंग] 1. कमी ; ऐब ; अपूर्णता ; त्रुटि ; गलती
\n\t
• कारण संस्कृत [संज्ञा पुल्लिंग]
  \n\t1. वजह ; सबब ; हेतु
  \n\t2. काम ; कार्य
\n\t
• सम्मान संस्कृत [संज्ञा पुल्लिंग]
  \n\t1. किसी के प्रति होने वाला आदरपूर्ण भाव
  \n\t2. आदर ; गौरव ; इज़्ज़त
\n

निर्देश: नीचे दिए गए पदों में कुछ शब्द छोड़ दिए गए है, प्रत्येक परिच्छेद के सामने चार विकल्प दिए गए हैं, इन चारो में से कौन-सा विकल्प रिक्त स्थान की पूर्ति करेगा?

जिस प्रकार समाज में स्त्रियों के प्रति _____ (1) _____ बढ़ते जा रहे है उससे स्त्रियाँ स्वयं के घर में भी असुरक्षित और असहज महसूस करने लगी है। किसी भी दिन समाचार पत्र में ऐसा नहीं होता जिस दिन बलात्कार या अपहरण की कोई _____ (2) _____ नहीं छपी हो। आज सभ्यता के इस युग में पुरुष वर्ग में स्त्री के प्रति _____ (3) _____ व सहानुभूति की भावना घट रही है। अतः आज की मांग यह है कि स्त्री स्वयं अपनी सुरक्षा के प्रति _____ (4) _____ हो। स्त्री की जड़ता तब तक नहीं टूटेगी जब तक वह वह अपने ऊपर हो रहे अन्याय को अन्याय मानकर न्याय की मांग नहीं करेगी। आज की स्त्रियों का यह कर्तव्य है कि वह आज समाज में अपने दृढ़ पावों पर खड़े होकर अपने _____ (5) _____ की रक्षा करे।

उपरोक्त गद्यांश के ध्यानपूर्वक अध्ययन से यह ज्ञात होता है कि आज जिस पैमाने पर स्त्रियों के प्रति अपराध में बढ़ोतरी हुई है उस से यह साफ़ होता है कि आज के इस ज़माने में स्त्रियों को सजग रहने की आवश्यकता है।अतः दिए गए विकल्पों में से विकल्प 4) का शब्द “सजग”  वाक्य का उचित आशय प्रकट कर रहा है।अतः विकल्प 4) सही है।

Key Points

\n\t
•  खुश- विशेषण [फ़ारसी]
  \n\t1. प्रसन्न । मगन मुदित । आनंदित ।
\n\t
• दुख संस्कृत [संज्ञा पुल्लिंग]
  \n\t1. कष्ट ; दर्द ; तकलीफ़ ; पीड़ा
  \n\t2. संकट ; विपत्ति 
\n\t
• चिंता संस्कृत [संज्ञा स्त्रीलिंग]
  \n\t1. व्यथित या विचलित करने वाली कोई भावना
  \n\t2. फ़िक्र ; सोच
\n\t
• सजग संस्कृत [विशेषण] 1. जागरूक ; सचेत ; सावधान 2. चालाक ; सतर्क ; होशियार।
\n

निर्देश: नीचे दिए गए पदों में कुछ शब्द छोड़ दिए गए है, प्रत्येक परिच्छेद के सामने चार विकल्प दिए गए हैं, इन चारो में से कौन-सा विकल्प रिक्त स्थान की पूर्ति करेगा?

जिस प्रकार समाज में स्त्रियों के प्रति _____ (1) _____ बढ़ते जा रहे है उससे स्त्रियाँ स्वयं के घर में भी असुरक्षित और असहज महसूस करने लगी है। किसी भी दिन समाचार पत्र में ऐसा नहीं होता जिस दिन बलात्कार या अपहरण की कोई _____ (2) _____ नहीं छपी हो। आज सभ्यता के इस युग में पुरुष वर्ग में स्त्री के प्रति _____ (3) _____ व सहानुभूति की भावना घट रही है। अतः आज की मांग यह है कि स्त्री स्वयं अपनी सुरक्षा के प्रति _____ (4) _____ हो। स्त्री की जड़ता तब तक नहीं टूटेगी जब तक वह वह अपने ऊपर हो रहे अन्याय को अन्याय मानकर न्याय की मांग नहीं करेगी। आज की स्त्रियों का यह कर्तव्य है कि वह आज समाज में अपने दृढ़ पावों पर खड़े होकर अपने _____ (5) _____ की रक्षा करे।

यदि हम उपरोक्त दिए गए गद्यांश का ध्यानपूर्वक अध्ययन करे तो हमे ज्ञात होता है कि दिए गए विकल्प में स्त्रीत्व और सम्मान दोनों शब्द एक अर्थपूर्ण आशय प्रकट कर रहे है।अतः विकल्प 3 सही है।

Key Points

\n\t
• स्त्रीत्व संस्कृत [संज्ञा पुल्लिंग] 1. स्त्री होने की अवस्था, गुण या भाव ; स्त्रीपन
\n\t
• सम्मान संस्कृत [संज्ञा पुल्लिंग]
  \n\t1. किसी के प्रति होने वाला आदरपूर्ण भाव
  \n\t2. आदर ; गौरव ; इज़्ज़त
\n\t
• इज़्ज़त अरबी [संज्ञा स्त्रीलिंग] 1. प्रतिष्ठा ; मान-सम्मान
\n

નીચે આપેલી શ્રેણીમાં પ્રશ્નાર્થ (?)ને બદલી શકે તેવું પદ શોધો.

O2F, R5H, U10J, X17L, ?

અંગ્રેજી વર્ણમાલા અને તેના સ્થાનિક મૂલ્યો અનુસાર:

આપેલી શ્રેણીમાં નીચેની પેટર્ન અનુસરવામાં આવે છે:

\n\t
• પ્રથમ વર્ણમાલા 3 સ્થાનિક મૂલ્યો દ્વારા વધે છે.
\n\t
• સંખ્યાઓ પહેલાની સંખ્યાથી 2 વધે છે.
\n\t
• છેલ્લી વર્ણમાલા 2 સ્થાનિક મૂલ્યો દ્વારા વધે છે.
\n

તેથી, સાચો જવાબ વિકલ્પ (4) છે.

આમ, ENTER ને 38534 લખવામાં આવે છે.

આપેલ સમીકરણ: 24 + 6 / 2 - 9 × 4.

BODMAS નિયમ:

આપેલી માહિતીનું ડીકોડિંગ:

હવે BODMAS નિયમનો ઉપયોગ કરીને ડાબેથી જમણે ચિહ્નો બદલીએ, આપણને મળે છે:

⇒ 24 / 6 - 2 × 9 + 4

⇒ 4 - 2 × 9 + 4

⇒ 4 - 18 + 4

⇒ 8 - 18 = -10

તેથી, સાચો વિકલ્પ \"વિકલ્પ 4\" છે.

આપેલ પેટર્નના ખૂટતા ભાગને પૂર્ણ કરવા માટે નીચે આપેલા વિકલ્પોમાંથી પસંદ કરો:

જે આકૃતિ પેટર્ન પૂર્ણ કરે છે તે નીચે દર્શાવેલ છે:

અહીં અનુસરવામાં આવેલો તર્ક છે:

તર્ક: વર્ગ અને ઉદાહરણો.

અહીં,

પોપટ : પક્ષી → પોપટ એ પક્ષી શ્રેણીનું ઉદાહરણ છે.

તેવી જ રીતે,

ગાડી : વાહન → ગાડી એ વાહન શ્રેણીનું ઉદાહરણ છે.

જોકે,

ફળ : ઝાડ → ફળ એ ઝાડ શ્રેણીનું ઉદાહરણ નથી, પરંતુ તેનું ઉત્પાદન છે. તેથી, આ સંબંધ બાકીના કરતા અલગ છે.

આમ, સાચો જવાબ \"વિકલ્પ 3\" છે.

વૈકલ્પિક પદ્ધતિ- \"પોપટ : પક્ષી,\" \"ગાડી : વાહન,\" અને \"ગાજર : શાકભાજી\" બધા એક ચોક્કસ ઉદાહરણ (પોપટ, ગાડી, ગાજર) ને વ્યાપક શ્રેણી (પક્ષી, વાહન, શાકભાજી) ના ભાગ રૂપે વર્ણવે છે.
\n- જોકે, \"ફળ : ઝાડ\" આ પેટર્નમાં ફિટ થતું નથી કારણ કે ફળ એ ઝાડનું ઉત્પાદન છે, ઝાડનો પ્રકાર કે શ્રેણી નથી.

નીચે દર્શાવ્યા પ્રમાણે જ્યારે અરીસો MN પર મૂકવામાં આવે ત્યારે જે રચાશે તે આકૃતિનું યોગ્ય અરીસાનું પ્રતિબિંબ પસંદ કરો.

આપેલા વિધાનો અને તારણો ધ્યાનથી વાંચો. વિધાનોમાં આપેલી માહિતી સાચી છે એમ ધારી લો, ભલે તે સામાન્ય રીતે જાણીતી હકીકતોથી અલગ લાગે, આપેલા કયા તારણ(ઓ) વિધાનોને તાર્કિક રીતે અનુસરે છે તે નક્કી કરો.

વિધાન 1: કેટલીક ખુરશીઓ ટેબલ છે.

વિધાન 2: બધી પુસ્તકો ટેબલ છે.

તારણ 1: કેટલીક પુસ્તકો ખુરશીઓ છે.

તારણ 2: કેટલાક ટેબલ ખુરશીઓ છે.

વિધાનો પરથી બનાવવામાં આવતો વેન ડાયાગ્રામ નીચે મુજબ છે:

તારણો:

તારણ 1: કેટલીક પુસ્તકો ખુરશીઓ છે. → ખોટું (કારણ કે તે શક્ય છે પણ નિશ્ચિત નથી)

તારણ 2: કેટલાક ટેબલ ખુરશીઓ છે. → સાચું

તેથી, માત્ર તારણ 2 અનુસરે છે.

(::)ની ડાબી બાજુએ આપેલ બે આકૃતિઓ અમુક તર્ક/નિયમ/સંબંધ સાથે સંબંધિત છે. સમાન તર્ક/નિયમ/સંબંધના આધારે આપેલા વિકલ્પોમાંથી (::)ની જમણી બાજુએ ખૂટતી આકૃતિ પસંદ કરો.

અહીં અનુસરવામાં આવતો તર્ક નીચે મુજબ છે:

આથી, સાચો જવાબ છે.

આપેલ શબ્દજોડી જે સંબંધ ધરાવે છે, તે જ સંબંધ ધરાવતી શબ્દજોડી પસંદ કરો.

ગાડી : મુસાફરી

અહીં લાગુ પડતો તર્ક છે:

તર્ક: કાર્ય અથવા હેતુ

અહીં,

ગાડી : મુસાફરી → ગાડી નો ઉપયોગ મુસાફરી કરવા માટે થાય છે.

તેવી જ રીતે,

પુસ્તક : વાંચન → પુસ્તક નો ઉપયોગ વાંચનકરવા માટે થાય છે.

આમ, સાચો જવાબ \"વિકલ્પ 4\" છે.

નીચેના ચિહ્નોનો ઉપયોગ કરીને કુટુંબ વૃક્ષ તૈયાર કરીએ:

i) X એ Yની બહેન છે,

ii) Z એ Yની માતા છે,

iii) A એ Zના પિતા છે અને

iv) B એ Aની માતા છે

અહીં, X એ Aની દિકરીની દિકરી છે.

તેથી, 'દિકરીની દિકરી' સાચો જવાબ છે.

આપેલા વિધાનો અને તારણો ધ્યાનથી વાંચો. વિધાનોમાં આપેલી માહિતી સાચી છે એમ ધારી લો, ભલે તે સામાન્ય રીતે જાણીતી હકીકતોથી અલગ લાગે, નક્કી કરો કે કયા તારણો તર્કસંગત રીતે વિધાનોમાંથી અનુસરે છે.

વિધાનો:

કેટલીક સોય તલવારો છે.

બધી તલવારો ઝડપી છે.

તારણો:

I. બધી સોય ઝડપી છે.

II. બધી તલવારો સોય છે.

તારણો:

I. બધી સોય ઝડપી છે. → અનુસરતું નથી (કેટલીક સોય તલવારો છે અને બધી તલવારો ઝડપી છે. તેથી તે શક્ય છે પણ નિશ્ચિત નથી.)

II. બધી તલવારો સોય છે → અનુસરતું નથી (કેટલીક સોય તલવારો છે અને બધી તલવારો ઝડપી છે. તેથી તે શક્ય છે પણ નિશ્ચિત નથી.)

∴ અહીં, ના તો તારણ I કે ના તો તારણ II અનુસરે છે.

આપેલા કોડમાંથી આપણી પાસે છે:

APPLEને 25563 તરીકે કોડ કરવામાં આવે છે

\nઅને, RUNGને 7148 તરીકે કોડ કરવામાં આવે છે

PURPLEના કોડ માટે આપણી પાસે આપેલા ઉદાહરણોમાં કોડ છે, તેથી

તેથી, સાચો જવાબ વિકલ્પ (2) છે.

ત્રીજો શબ્દ સાથે જે રીતે બીજા શબ્દ સંબંધિત છે તે જ રીતે જે વિકલ્પ પહેલા શબ્દ સાથે સંબંધિત છે તે પસંદ કરો.

ઉત્તર પ્રદેશ : લખનૌ : : મધ્ય પ્રદેશ : ?

આપેલા જોડામાં સંબંધ છે:

ઉત્તર પ્રદેશ : લખનૌ -- રાજ્ય : રાજધાની શહેર

તેવી જ રીતે,

મધ્ય પ્રદેશ : ? -- ? મધ્ય પ્રદેશની રાજધાની શહેર હશે

આપેલા વિકલ્પોમાંથી:

વિકલ્પ 1) જબલપુર - મધ્ય પ્રદેશનું એક શહેર

વિકલ્પ 2) ગ્વાલિયર - મધ્ય પ્રદેશનું એક શહેર

વિકલ્પ 3) ભોપાલ - મધ્ય પ્રદેશની રાજધાની

વિકલ્પ 4) ઇન્દોર - મધ્ય પ્રદેશનું એક શહેર

તેથી સાચો જવાબ વિકલ્પ (3) છે.

જે રીતે આપેલ શબ્દજોડીમાં સંબંધ છે, તે જ સંબંધ ધરાવતો વિકલ્પ પસંદ કરો.

ઘૂંટી : પગ

અહીં અનુસરવામાં આવેલો તર્ક છે:

તર્ક: શરીરના ભાગોનો સંબંધ.

અહીં,

ઘૂંટી : પગ → ઘૂંટી પગનો એક ભાગ છે.

તેવી જ રીતે,

કાંડા : હથેળી → કાંડા હથેળીનો એક ભાગ છે.

આમ, સાચો જવાબ \"વિકલ્પ 2\" છે.

નીચે આપેલી શ્રેણીમાં પ્રશ્નાર્થ ચિહ્ન (?)ને બદલે શું આવશે તે પસંદ કરો.

ACE, GIJ, LPO, PXT, ?

અંગ્રેજી વર્ણમાલા અને તેના સ્થાનિક મૂલ્યો અનુસાર:

આપેલી શ્રેણીમાં નીચેની પેટર્ન અનુસરવામાં આવે છે:

\n\t
• પહેલા અક્ષરનું સ્થાનિક મૂલ્ય પહેલાના તફાવત કરતા -1 ઘટાડવામાં આવે છે.
\n\t
• બીજા અક્ષરનું સ્થાનિક મૂલ્ય પહેલાના તફાવત કરતા +1 વધારવામાં આવે છે.
\n\t
• ત્રીજા અક્ષરનું સ્થાનિક મૂલ્ય 5 વધારવામાં આવે છે.
\n

તેથી, સાચો જવાબ વિકલ્પ 3 છે.

જો 'x' નો અર્થ '÷' છે, '-' નો અર્થ 'x' છે, '÷' નો અર્થ '+' છે અને '+' નો અર્થ '-' છે, તો નીચે આપેલા સમીકરણનો ઉકેલ શોધો.

(4 - 12 ÷ 16) x 8 + 5

આપેલ સમીકરણ: (4 - 12 ÷ 16) x 8 + 5

BODMAS નિયમ:

આપેલી માહિતીનું અર્થઘટન:

હવે BODMAS નિયમનો ઉપયોગ કરીને ડાબી બાજુથી જમણી બાજુ ચિન્હો બદલીએ, આપણને મળે છે:

⇒ (4 x 12 + 16) ÷ 8 - 5

⇒ (48 + 16) ÷ 8 - 5

⇒ 64 ÷ 8 - 5

⇒ 8 - 5 = 3

તેથી, સાચો વિકલ્પ \"વિકલ્પ 3\" છે.

જે રીતે બીજી સંખ્યા પહેલી સંખ્યા સાથે સંબંધિત છે, તે જ રીતે ત્રીજી સંખ્યા કઈ સંખ્યા સાથે સંબંધિત છે તે પસંદ કરો.

અહીં અનુસરવામાં આવેલો તર્ક છે:

તર્ક: પ્રથમ સંખ્યા x 37 = બીજી સંખ્યા.

હવે,

3 : 111 માટે

⇒ 3 x 37 = 111.

તેવી જ રીતે, 7 ∶ ? માટે

⇒ 7 x 37 = 259.

તેથી, સાચો જવાબ \"વિકલ્પ 2\" છે.

આપેલ આકૃતિમાં કેટલા ચોરસ છે?

1) કુલ ચોરસની સંખ્યા = (3 x 5) + (3 - 1)(5 - 1) + (3 - 2)(5 - 2) ⇒ 15 + (2 x 4) + (2 x 3) ⇒ 15 + 8 + 6 = 29

2) કુલ ચોરસની સંખ્યા = 6

આમ, કુલ ચોરસની સંખ્યા = (29 + 6) = 32

આપેલ ગ્રીડનો કાળજીપૂર્વક અભ્યાસ કરો અને આપેલા વિકલ્પોમાંથી એવી સંખ્યા પસંદ કરો જે પ્રશ્નાર્થ (?) ને બદલી શકે.

અહીં અનુસરવામાં આવેલું તર્ક છે:

હરોળવાર કામગીરી: (બીજી સંખ્યા + ત્રીજી સંખ્યા) - (બીજી અને ત્રીજી સંખ્યાનો તફાવત) = પ્રથમ સંખ્યા

હરોળ 1 ⇒ (5 + 1) - (5 - 1) = 6 - 4 = 2

હરોળ  2 ⇒ (9 + 7) - (9 - 7) = 16 - 2 = 14

હરોળ 3 ⇒ (8 + 12) - (12 - 8) = 20 - 4 = 16

તેથી, સાચો જવાબ \"વિકલ્પ 4\" છે.

અહીં અનુસરવામાં આવેલો તર્ક છે:-

\n\t
• 'DEN' ને 'GHQ' તરીકે લખવામાં આવે છે
\n

અને

\n\t
• 'MEN' ને 'PHQ' તરીકે લખવામાં આવે છે
\n

તેવી જ રીતે,

\n\t
• 'BOX' : ? 
\n

તેથી, સાચો જવાબ \"ERA\" છે.

સાચો જવાબ આસામ છે.

 Key Points

\n\t
• સિંગફોનો બળવો સિંગફો જાતિ સાથે સંકળાયેલો છે, જે એક આદિવાસી જૂથ છે જે મુખ્યત્વે ઉત્તર-પૂર્વ રાજ્ય આસામમાં જોવા મળે છે.
\n\t
• આ બળવો 19મી સદીમાં બ્રિટિશ વસાહતી શાસન સામેના પ્રતિકારનો ભાગ હતો, જે આદિવાસી સમુદાયના સ્વાયત્તતા અને સ્વતંત્રતા માટેના સંઘર્ષને દર્શાવે છે.
\n\t
• તે આસામમાં બ્રિટિશ વિસ્તરણના પ્રારંભિક સમયગાળા દરમિયાન બન્યું હતું, જ્યારે સિંગફોએ તેમની જમીનો પર નિયંત્રણ મેળવવાના ઈસ્ટ ઈન્ડિયા કંપનીના પ્રયાસોનો વિરોધ કર્યો હતો.
\n\t
• સિંગફો તેમની યોદ્ધા પરંપરાઓ અને સાંસ્કૃતિક વારસા માટે જાણીતા છે, અને તેમણે વસાહતી શોષણનો પ્રતિકાર કરવામાં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવી હતી.
\n\t
• સિંગફો સમુદાયને આસામમાં ચાની ખેતી રજૂ કરવાનો પણ શ્રેય આપવામાં આવે છે, જે બાદમાં બ્રિટિશ શાસન હેઠળ એક વૈશ્વિક ઉદ્યોગ બન્યો.
\n

 Additional Information

\n\t
• સિંગફો જાતિ:\n\n\t
  \n\t\t
  • સિંગફો જાતિ તિબેટો-બર્મન ભાષાકીય જૂથ સાથે સંબંધિત છે અને મુખ્યત્વે ભારતમાં આસામ અને અરુણાચલ પ્રદેશમાં જોવા મળે છે.
  \n\t\t
  • તેઓ મ્યાનમારના કાચિન લોકો સાથે ગાઢ સંબંધ ધરાવે છે અને સાંસ્કૃતિક અને ભાષાકીય સામ્યતા શેર કરે છે.
  \n\t
  \n\t
\n\t
• આસામમાં ચાની ખેતી:\n\t
  \n\t\t
  • માનવામાં આવે છે કે સિંગફો સમુદાયે આસામમાં ચાના છોડ રજૂ કર્યા હતા, જે બાદમાં બ્રિટિશ દ્વારા વ્યાપારીકરણ કરવામાં આવ્યા હતા.
  \n\t\t
  • એક બ્રિટિશ વેપારી, રોબર્ટ બ્રુસે, 19મી સદીની શરૂઆતમાં સિંગફો દ્વારા ઉપયોગમાં લેવાતા ચાના છોડ શોધ્યા હતા.
  \n\t
  \n\t
\n\t
• ઉત્તર-પૂર્વ ભારતમાં પ્રતિકાર ચળવળો:\n\t
  \n\t\t
  • બ્રિટિશ વસાહતી શાસન સામે આદિવાસી પ્રતિકાર ઉત્તર-પૂર્વ ભારતમાં સામાન્ય હતો, જેમાં આહોમ, સિંગફો અને અન્ય સ્વદેશી જૂથો દ્વારા નોંધપાત્ર બળવાઓ થયા હતા.
  \n\t\t
  • આ ચળવળોનો ઉદ્દેશ્ય જમીન, સંસાધનો અને સાંસ્કૃતિક સ્વાયત્તતાનું રક્ષણ કરવાનો હતો.
  \n\t
  \n\t
\n\t
• આસામમાં બ્રિટિશ વિસ્તરણ:\n\t
  \n\t\t
  • 1826 માં યાંડાબોની સંધિ પછી બ્રિટિશ ઈસ્ટ ઈન્ડિયા કંપનીએ આસામને જોડ્યું, જેનાથી આ પ્રદેશમાં બર્મીઝ નિયંત્રણનો અંત આવ્યો.
  \n\t\t
  • બ્રિટિશ શાસન હેઠળ આસામ ચાની ખેતી અને લાકડાના નિષ્કર્ષણ માટે એક મહત્વપૂર્ણ ક્ષેત્ર બન્યું.
  \n\t
  \n\t
\n

સાચો જવાબ સૌર ઊર્જા છે.

મુખ્ય મુદ્દાઓ

\n
• સૌર ઊર્જા એ ઊર્જાનો સૌથી સ્વચ્છ અને ટકાઉ સ્ત્રોત છે, કારણ કે તે ગ્રીનહાઉસ વાયુઓ અથવા પ્રદૂષકોનું ઉત્સર્જન કર્યા વિના સીધા સૂર્યપ્રકાશને વીજળીમાં રૂપાંતરિત કરે છે.
\n
• સૌર પાવર સિસ્ટમ્સ, જેમ કે ફોટોવોલ્ટેઇક (PV) પેનલ્સ, અશ્મિભૂત ઇંધણ આધારિત ઊર્જા સ્ત્રોતોની તુલનામાં ઓછી પર્યાવરણીય અસર કરે છે.
\n
• સૌર ઊર્જા નવીનીકરણીય અને વિપુલ પ્રમાણમાં છે, જે તેને કોલસો અને કુદરતી ગેસ જેવા બિન-નવીનીકરણીય ઊર્જા સ્ત્રોતો પરની નિર્ભરતા ઘટાડવા માટે અત્યંત ટકાઉ વિકલ્પ બનાવે છે.
\n
• અન્ય ઊર્જા સ્ત્રોતોથી વિપરીત, સૌર ઊર્જા હવા અથવા પાણીના પ્રદૂષણમાં ફાળો આપતી નથી, જે તેને પર્યાવરણીય સ્વચ્છતા જાળવવા માટે ઉત્તમ પસંદગી બનાવે છે.
\n
• જર્મની, ચીન અને ભારત જેવા દેશોએ આબોહવા પરિવર્તનનો સામનો કરવાની અને કાર્બન ફૂટપ્રિન્ટ ઘટાડવાની તેની સંભાવનાને ઓળખીને સૌર ઊર્જામાં ભારે રોકાણ કર્યું છે.
\n

વધારાની માહિતી

\n
• પવન ઊર્જા:\n
  \n
  • પવન ઊર્જા એ બીજો સ્વચ્છ ઊર્જા સ્ત્રોત છે જે પવન ટર્બાઇનનો ઉપયોગ કરીને વીજળી ઉત્પન્ન કરે છે.
  \n
  • જો કે તે પર્યાવરણને અનુકૂળ પણ છે, તેને મજબૂત અને સતત પવનવાળા યોગ્ય સ્થળોની જરૂર છે.
  \n
  • પવન ફાર્મ ક્યારેક વન્યજીવન, ખાસ કરીને પક્ષીઓ અને ચામાચીડિયાને અસર કરી શકે છે, અને તે અવાજનું પ્રદૂષણ પણ કરી શકે છે.
  \n
  \n
\n
• ગ્રીન એનર્જી:\n
  \n
  • ગ્રીન એનર્જી પવન, સૌર, ભૂઉષ્મીય, હાઇડ્રોઇલેક્ટ્રિક અને બાયોમાસ જેવા નવીનીકરણીય ઊર્જા સ્ત્રોતોનો ઉલ્લેખ કરે છે.
  \n
  • આમાં, સૌર ઊર્જાને સૌથી સ્વચ્છ અને વધુ સર્વતોમુખી ગણવામાં આવે છે કારણ કે તે વિવિધ ભીંગડા અને સ્થળોએ તૈનાત કરી શકાય છે.
  \n
  \n
\n
• સૌર ઊર્જાના ફાયદા:\n
  \n
  • અન્ય નવીનીકરણીય ઊર્જા પ્રણાલીઓની તુલનામાં સૌર પેનલ્સમાં જાળવણી ખર્ચ ઓછો હોય છે.
  \n
  • તેનો ઉપયોગ વિકેન્દ્રિત રીતે થઈ શકે છે, જેમ કે ઘરો, ઉદ્યોગો અને ગ્રીડથી દૂરના સ્થળોને પાવર કરવા માટે.
  \n
  • ભારત જેવા દેશોનો ઉદ્દેશ્ય 2030 સુધીમાં 500 GW નવીનીકરણીય ઊર્જા ક્ષમતા હાંસલ કરવાનો છે, જેમાં નોંધપાત્ર હિસ્સો સૌર ઊર્જાનો હશે.
  \n
  \n
\n
• સૌર ઊર્જાના પડકારો:\n
  \n
  • સૌર પેનલ્સની પ્રારંભિક સ્થાપના ખર્ચ ઊંચો હોઈ શકે છે, જો કે તકનીકી પ્રગતિને કારણે તે ઘટી રહ્યો છે.
  \n
  • કાર્યક્ષમતા હવામાન, સ્થાન અને દિવસના સમય જેવા પરિબળોથી પ્રભાવિત થાય છે.
  \n
  \n
\n
• મહત્વપૂર્ણ મુદ્દાઓ:\n
  \n
  • ઇન્ટરનેશનલ એનર્જી એજન્સી (IEA) અનુસાર, 2020 સુધીમાં સૌર ઊર્જા ઇતિહાસમાં વીજળીનો સૌથી સસ્તો સ્ત્રોત બની ગયો છે.
  \n
  • વૈશ્વિક સ્તરે, ઇન્ટરનેશનલ રિન્યુએબલ એનર્જી એજન્સી (IRENA) નો અંદાજ છે કે સૌર ઊર્જા 2050 સુધીમાં વૈશ્વિક વીજળીના 25% સુધી પ્રદાન કરી શકે છે.
  \n
  • 2010 માં શરૂ કરાયેલ ભારતનું રાષ્ટ્રીય સૌર મિશન, ભારતને સૌર ઊર્જા ઉત્પાદનમાં વૈશ્વિક નેતા તરીકે સ્થાપિત કરવાનો હેતુ ધરાવે છે.
  \n
  \n
\n

સાચો જવાબ રાસાયણિક ઊર્જા છે.

મુખ્ય મુદ્દાઓ

\n\t
• પ્રકાશસંશ્લેષણ એ પ્રક્રિયા છે જેના દ્વારા છોડ, શેવાળ અને કેટલાક બેક્ટેરિયા પ્રકાશ ઊર્જાને ગ્લુકોઝ અણુઓમાં સંગ્રહિત રાસાયણિક ઊર્જામાં રૂપાંતરિત કરે છે.
\n\t
• પ્રકાશ ઊર્જા ક્લોરોપ્લાસ્ટમાં ક્લોરોફિલ રંગદ્રવ્યો દ્વારા કબજે કરવામાં આવે છે અને એટીપી અને એનએડીપીએચ જેવા ઊર્જાથી ભરપૂર અણુઓ ઉત્પન્ન કરવા માટે પ્રકાશ-આધારિત પ્રતિક્રિયાઓમાં ઉપયોગ થાય છે.
\n\t
• ઉત્પાદિત રાસાયણિક ઊર્જાનો ઉપયોગ પાછળથી કેલ્વિન ચક્ર (પ્રકાશ-સ્વતંત્ર પ્રતિક્રિયાઓ) માં ગ્લુકોઝ અને અન્ય કાર્બોહાઇડ્રેટ્સને સંશ્લેષણ કરવા માટે થાય છે.
\n\t
• પ્રકાશ ઊર્જાનું રાસાયણિક ઊર્જામાં રૂપાંતર છોડને ઇકોસિસ્ટમમાં પ્રાથમિક ઉત્પાદકો તરીકે સેવા આપવા દે છે, જે ફૂડ ચેઇનની રચના કરે છે.
\n\t
• પ્રકાશસંશ્લેષણ એ આડપેદાશ તરીકે ઓક્સિજન છોડીને પૃથ્વીના વાતાવરણમાં ઓક્સિજનનું સ્તર જાળવવા માટે જરૂરી છે.
\n

વધારાની માહિતી

\n\t
• પ્રકાશસંશ્લેષણ સૂત્ર: પ્રકાશસંશ્લેષણ માટે સામાન્ય સમીકરણ છે: 6CO₂ + 6H₂O + પ્રકાશ ઊર્જા → C₆H₁₂O₆ + 6O₂.
\n\t
• ક્લોરોફિલ: ક્લોરોફિલ એ ક્લોરોપ્લાસ્ટમાં જોવા મળતું લીલું રંગદ્રવ્ય છે જે પ્રકાશ ઊર્જાને શોષી લે છે, મુખ્યત્વે વાદળી અને લાલ તરંગલંબાઇમાં.
\n\t
• પ્રકાશ-આધારિત પ્રતિક્રિયાઓ: આ પ્રતિક્રિયાઓ ક્લોરોપ્લાસ્ટના થાઇલાકોઇડ પટલમાં થાય છે અને એટીપી અને એનએડીપીએચ ઉત્પન્ન કરે છે, જે ઊર્જા સ્થાનાંતરણ માટે નિર્ણાયક છે.
\n\t
• કેલ્વિન ચક્ર: આ ચક્ર ક્લોરોપ્લાસ્ટના સ્ટ્રોમામાં થાય છે અને કાર્બન ડાયોક્સાઇડને ગ્લુકોઝમાં રૂપાંતરિત કરવા માટે એટીપી અને એનએડીપીએચનો ઉપયોગ કરે છે.
\n\t
• પ્રકાશસંશ્લેષણનું મહત્વ: તે પૃથ્વી પરના જીવન માટે મહત્વપૂર્ણ છે કારણ કે તે છોડ માટે ખોરાક અને પ્રાણીઓ માટે ઓક્સિજન પૂરો પાડે છે, જે સમગ્ર જીવાવરણને ટેકો આપે છે.
\n

સાચો જવાબ ઉપરોક્ત તમામ છે.Key Points

\n\t
• કુલ 4 ભારતીય રેલ્વે યુનેસ્કો વર્લ્ડ હેરિટેજ સાઇટ્સ તરીકે અંકિત કરવામાં આવી છે. આમાં શામેલ છે:
\n\t
• ભારતની માઉન્ટેન રેલ્વેમાં સમાવેશ થાય છે-\n\t
  \n\t\t
  • દાર્જિલિંગ હિમાલયન રેલ્વે - 1999 માં અંકિત
  \n\t\t
  • નીલગીરી માઉન્ટેન રેલ્વે - 2005 માં લખાયેલ
  \n\t\t
  • કાલકા શિમલા રેલ્વે - 2008 માં અંકિત
  \n\t
  \n\t
\n\t
• છત્રપતિ શિવાજી મહારાજ ટર્મિનસ મુંબઈ- 2004 માં અંકિત
\n

સાચો જવાબ વિજયનગર સામ્રાજ્ય અને ડેક્કન સલ્તનતો છે.Key Points 

\n\t
• તાલીકોટાનું યુદ્ધ, વિજયનગરના હિંદુ રાજાના દળો અને બીજાપુર, બિદર, અહમદનગર અને ગોલકોંડાના ચાર સાથી મુસ્લિમ સલ્તનતો વચ્ચે દક્ષિણ ભારતના ડેક્કન પ્રદેશમાં મુકાબલો.\n\n\t
  \n\t\t
  • આ યુદ્ધ જાન્યુઆરી, 1565માં બીજાપુરના દક્ષિણપૂર્વમાં, જે હાલના ઉત્તર કર્ણાટક રાજ્યમાં છે, પર લડવામાં આવ્યું હતું.
  \n\t
  \n\t
\n

\n\t
• વિજયનગર સામ્રાજ્યના રાજા કૃષ્ણદેવ રાયાએ તેની ટોચ પર, બીજાપુર સલ્તનતના શાસક ઈસ્માઈલ આદિલ શાહની સેના સામે લોહિયાળ વિજયી યુદ્ધ પછી રાયચુર કિલ્લા પર હુમલો કર્યો.\n\t
  \n\t\t
  • રાયચુરનું યુદ્ધ (1520), જોકે વિજયનગરની શેરીઓમાં વ્યાપકપણે ઉજવવામાં આવ્યું હતું, તે વિજયનગર સામ્રાજ્યના ધીમા-પણ-સ્થિર પતનનો સંકેત આપે છે.
  \n\t\t
  • આખરે, તાલીકોટાની લડાઈ (1565) એ બેસો વર્ષથી વધુ જૂના સામ્રાજ્યનો ભયંકર પતન લાવ્યો.
  \n\t\t
  • આ નિર્ણાયક યુદ્ધ પછી, વિજયનગર સામ્રાજ્ય ભૂતકાળની સમાન ઊંચાઈએ ક્યારેય પહોંચી શક્યું નહીં.
  \n\t
  \n\t
\n

Additional Information

\n\t
• ચંદેરીનું યુદ્ધ: 1528\n\n\t
  \n\t\t
  • ચંદેરીનું યુદ્ધ 20 જાન્યુઆરી 1528ના રોજ થયું હતું.
  \n\t\t
  • આ યુદ્ધ મુઘલ સમ્રાટ બાબર અને રાજપૂત સંઘ વચ્ચે લડવામાં આવ્યું હતું.
  \n\t
  \n\t
\n\t
• ચૌસાનું યુદ્ધ: 1539\n\t
  \n\t\t
  • ચૌસાનું યુદ્ધ 26 જૂન 1539ના રોજ મુઘલ સમ્રાટ, હુમાયુ અને અફઘાન, શેરશાહ સૂરી વચ્ચે લડવામાં આવ્યું હતું.
  \n\t
  \n\t
\n\t
• કન્નૌજનું યુદ્ધ: 1540\n\t
  \n\t\t
  • બિલગ્રામ અથવા ગંગાનું યુદ્ધ 1540માં હુમાયુ અને શેરખાન વચ્ચે લડાયું હતું. તેને કન્નૌજની લડાઈ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે.
  \n\t
  \n\t
\n

સાચો જવાબ એડિનબર્ગ છે.

Key Points

\n\t
• એડિનબર્ગ\n\n\t
  \n\t\t
  • કોમનવેલ્થ યુથ ગેમ્સની પ્રથમ આવૃત્તિ એડિનબર્ગ ખાતે યોજાઇ હતી.
  \n\t\t
  • સ્કોટલેન્ડની રાજધાની અને તેના 32 કાઉન્સિલ વિસ્તારોમાંથી એક એડિનબર્ગ છે.
  \n\t\t
  • આ શહેર પરંપરાગત રીતે મિડલોથિયન કાઉન્ટી (સત્તાવાર રીતે 1947 સુધી \"કાઉન્ટી ઓફ એડિનબર્ગ\" અથવા એડિનબર્ગશાયર તરીકે ઓળખાતું હતું)નો એક ભાગ હતું, પરંતુ 1482થી તેનું શાસન પડોશી દેશથી અલગ રીતે કરવામાં આવતું હતું.
  \n\t\t
  • તે ફોર્થની દક્ષિણ બાજુએ લોથિયનમાં આવેલું છે. ગ્લાસગો પછી, એડિનબર્ગ સ્કોટલેન્ડમાં બીજા ક્રમની સૌથી વધુ વસ્તી ધરાવે છે, અને તે યુકેમાં સાતમા ક્રમે છે.
  \n\t
  \n\t
\n

Additional Information

\n\t
• કોમનવેલ્થ યુથ ગેમ્સ\n\n\t
  \n\t\t
  • કોમનવેલ્થ ગેમ્સ ફેડરેશન વાર્ષિક મલ્ટીસ્પોર્ટ કોમનવેલ્થ યુથ ગેમ્સ (CYG)ની યજમાની કરે છે.
  \n\t\t
  • વર્ષ 2008 સુધી કોમનવેલ્થ ગેમ્સ અને તે વર્ષો વચ્ચેના વર્ષોમાં આ ઈવેન્ટ્સ યોજાતી હતી.
  \n\t\t
  • 2011થી 2015 સુધી તે દર ચાર વર્ષે યોજાતા હતા, પરંતુ કોમનવેલ્થ ગેમ્સ પછીના વર્ષે તેમણે તેમ કર્યું હતું.
  \n\t\t
  • કોમનવેલ્થ ગેમ્સના એક વર્ષ અગાઉ વર્ષ 2017થી તેનું આયોજન કરવામાં આવે છે. 
  \n\t
  \n\t
\n

બાળ લગ્ન નિષેધ અધિનિયમ, 2006 ભારતમાં 1લી નવેમ્બર 2007 ના રોજ અમલમાં આવ્યો. આ અધિનિયમ સત્તાવાર રીતે બાળ લગ્ન નિષેધ અધિનિયમ, 2006 તરીકે ઓળખાય છે. તે સમગ્ર ભારત દેશને લાગુ પડે છે અને તમામ ભારતીય નાગરિકો, બંનેને લાગુ પડે છે. ભારતની અંદર અને તેની બહાર. બાળ લગ્ન નિષેધ અધિનિયમ, 2006 મુજબ, \"બાળક\" એ એવી વ્યક્તિ તરીકે વ્યાખ્યાયિત કરવામાં આવે છે કે જેણે સ્ત્રી હોય તો, અઢાર વર્ષ પૂર્ણ કર્યા નથી.

સાચો જવાબ 4 વર્ષ છે.Key Points

\n\t
• કોમનવેલ્થ ગેમ્સ:\n\n\t
  \n\t\t
  • કોમનવેલ્થ ગેમ્સને અગાઉ 'બ્રિટિશ એમ્પાયર ગેમ' કહેવામાં આવતી હતી.
  \n\t\t
  • કોમનવેલ્થ ગેમ્સ દર 4 વર્ષે યોજાય છે.
  \n\t\t
  • પ્રથમ કોમનવેલ્થ ગેમ્સ 1930માં કેનેડાના હેમિલ્ટનમાં યોજાઈ હતી.
  \n\t\t
  • કોમનવેલ્થમાં જોડાનાર છેલ્લો દેશ 2009માં રવાન્ડા હતો.
  \n\t\t
  • યુકે, બર્મિંગહામ 2022 કોમનવેલ્થ ગેમ્સની યજમાની કરશે.
  \n\t
  \n\t
\n

Additional Information

\n\t
• ઓલ્મપિંક રમતો:\n\n\t
  \n\t\t
  • પ્રથમ આધુનિક ઓલિમ્પિક્સ 1896માં એથેન્સ, ગ્રીસમાં યોજાઈ હતી.
  \n\t\t
  • ઓલિમ્પિક ગેમ્સ દર ચાર વર્ષે યોજાતી હતી.
  \n\t\t
  • પેરિસ 2024 ઓલિમ્પિકની યજમાની કરશે.
  \n\t
  \n\t
\n\t
• એશિયન ગેમ્સ:\n\t
  \n\t\t
  • એશિયન ગેમ્સ, જેને એશિયાડ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે.
  \n\t\t
  • એશિયન ગેમ્સ એ એક બહુ-શિસ્ત રમતોત્સવ છે જે દર ચાર વર્ષે એકવાર યોજાય છે.
  \n\t\t
  • ઓલિમ્પિક પછી આ બીજી સૌથી મોટી મલ્ટી-સ્પોર્ટ ઇવેન્ટ છે.
  \n\t\t
  • તે સમગ્ર એશિયાના ખેલાડીઓ વચ્ચે દર ચાર વર્ષે યોજાય છે.
  \n\t\t
  • 1951માં નવી દિલ્હી ખાતે પ્રથમ વખત એશિયન ગેમ્સ યોજાઈ હતી.
  \n\t\t
  • ચીન 2022 એશિયન ગેમ્સની યજમાની કરવાનું છે.
  \n\t
  \n\t
\n\t
• પાન અમેરિકન ગેમ્સ:\n\t
  \n\t\t
  • તે અમેરિકન સમર સ્પોર્ટ્સ ઇવેન્ટ છે.
  \n\t\t
  • આ સ્પર્ધા અમેરિકાના દેશોના ખેલાડીઓ વચ્ચે યોજાય છે.
  \n\t\t
  • તે દર ચાર વર્ષે યોજાય છે.
  \n\t
  \n\t
\n

સૂર્ય અને પૃથ્વી વચ્ચેનું અંતર 150.82 મિલિયન કિમી છે. અંતરને એક ખગોળીય એકમ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે - અંતર પ્રકાશ લગભગ સાડા આઠ મિનિટમાં પસાર કરે છે. પૃથ્વી અને સૂર્ય વચ્ચેનું અંતર વર્ષ દરમિયાન સહેજ બદલાય છે.

સાચો જવાબ છે બ્લીચીંગ પાવડર.

Key Points

Additional Information

\n\t
• બ્લીચિંગ પાવડરનું રાસાયણિક સૂત્ર CaOCl2 છે, પરંતુ વાસ્તવિક રચના ખૂબ જટિલ છે.
\n\t
• Ca(OH) ₂ એ કેલ્શિયમ હાઇડ્રોક્સાઇડ માટે મોલેક્યુલર ફોર્મ્યુલા છે. તે સફેદ રંગ ધરાવે છે અને જ્યારે કેલ્શિયમ ઓક્સાઇડ પાણીમાં ઓગળી જાય છે ત્યારે તે બને છે.
\n\t
• જ્યારે શુષ્ક-સ્લેક્ડ ચૂનો ક્લોરિન સાથે પ્રતિક્રિયા આપે છે ત્યારે બ્લીચિંગ પાવડર બને છે.
\n\t
• જલીય સોડિયમ ક્લોરાઇડના વિદ્યુત વિચ્છેદન-વિશ્લેષણ દરમિયાન, ક્લોરિન ઉત્પન્ન થાય છે (બ્રિન).
\n\t
• આ ક્લોરિન ગેસનો ઉપયોગ બ્લીચિંગ પાવડરના ઉત્પાદનમાં થાય છે.
\n\t
• આમ, બ્લીચીંગ પાવડર ડ્રાય-સ્લેક્ડ લાઈમ પર ક્લોરિનની ક્રિયા દ્વારા બનાવવામાં આવે છે.\n\t
  \n\t
  \n\t
\n\t
• બ્લીચિંગ પાવડરનો ઉપયોગ\n\t
  \n\t\t
  • કાપડ ઉદ્યોગમાં કોટન અને લિનનનું બ્લીચિંગ,
  \n\t\t
  • કાગળની મિલોમાં લાકડાના પલ્પને બ્લીચ કરવું,
  \n\t\t
  • અને લોન્ડ્રીમાં ધોયેલા કપડાને બ્લીચ કરવા;
  \n\t\t
  • ઘણા રાસાયણિક ઉદ્યોગોમાં ઓક્સિડાઇઝિંગ એજન્ટ તરીકે; અને પીવાના પાણીને જંતુમુક્ત કરવું.
  \n\t
  \n\t
\n

સાચો જવાબ 1950 છે.

Key Points

\n\t
• ભારતની બંધારણ સભાએ 1950માં રાષ્ટ્રગીત અપનાવ્યું હતું. 
\n\t
• 24 જાન્યુઆરી 1950ના રોજ બંધારણ સભા દ્વારા જન ગણ મન\"ને સત્તાવાર રીતે ભારતીય રાષ્ટ્રગીત તરીકે સ્વીકારવામાં આવ્યું હતું.
\n\t
• રાષ્ટ્રગીત તરીકે માત્ર પ્રથમ પંક્તિઓ અપનાવવામાં આવી છે.
\n\t
• 1911માં કલકત્તા ખાતે ભારતીય રાષ્ટ્રીય કોંગ્રેસના અધિવેશનમાં 'જન ગણ મન'નું પ્રથમ સંસ્કરણ ગાવામાં આવ્યું હતું.
\n\t
• 1942માં, હેમ્બર્ગમાં 'જન ગણ મન' પ્રથમ વખત રજૂ કરવામાં આવ્યું હતું (માત્ર રજુ, ગાવામાં નહોતું આવ્યું).
\n\t
• ભારતના રાષ્ટ્રગીતના સત્તાવાર સંસ્કરણમાં કાયદા પ્રમાણે 52 સેકન્ડનો સમય હોવો જોઈએ, 54 સેકન્ડનો નહીં.
\n\t
• 2015માં, રાજસ્થાનના રાજ્યપાલે 'અધિનાયક' શબ્દને 'મંગલ' શબ્દ સાથે બદલવાની માંગ કરી હતી, ટાગોરે પોતે 1939માં તેને તોડી નાખેલી પૌરાણિક કથાના પ્રકાશમાં આ વિવાદ રચાયો હતો.
\n\t
• સુભાષ ચંદ્ર બોઝે ભારતના રાષ્ટ્રગીતના સંસ્કૃતકૃત બંગાળીમાંથી હિન્દુસ્તાનીમાં જાણીતા સ્વરૂપમાં મુક્તપણે અનુવાદની મંજૂરી આપી હતી.
\n\t
• ઇન્ડિયન નેશનલ આર્મી (INA)ના કેપ્ટન આબિદ અલીએ 'સુભ સુખ ચૈન' નામના સંસ્કરણને આકાર આપ્યો હતો.
\n

Additional Information

\n\t
• ભારતની બંધારણ સભા\n\n\t
  \n\t\t
  • બંધારણ સભાનો વિચાર સૌપ્રથમ 1934માં એમ.એન. રોય દ્વારા પ્રસ્તાવિત કરવામાં આવ્યો હતો .
  \n\t\t
  • જો કે, કેબિનેટ મિશન યોજનાના આધારે વાસ્તવિક બંધારણ સભાની રચના 1946માં કરવામાં આવી હતી.
  \n\t\t
  • આ માંગણી કોંગ્રેસ પાર્ટી દ્વારા 1935માં સત્તાવાર માંગ તરીકે કરવામાં આવી હતી.
  \n\t\t
  • અંગ્રેજોએ 1940ની ઓગસ્ટના પ્રસ્તાવમાં આનો સ્વીકાર કર્યો હતો.
  \n\t\t
  • 1946ની કેબિનેટ મિશન યોજના હેઠળ, બંધારણ સભાની રચના માટે ચૂંટણીઓ યોજાઈ હતી.
  \n\t\t
  • આ સભાના સભ્યો પરોક્ષ રીતે એટલે કે પ્રાંતીય સભાના સભ્યો દ્વારા પ્રમાણસર પ્રતિનિધિત્વના એક જ હસ્તાંતરીત મતની પદ્ધતિથી ચૂંટાયા હતા.
  \n\t\t
  • સ્વતંત્ર ભારત માટે બંધારણ લખવાના હેતુથી બંધારણ સભાની રચના કરવામાં આવી હતી.
  \n\t
  \n\t
\n

સાચો જવાબ છે જાવા ખાઈ. 
\nKey Points

\n\t
• હિંદ મહાસાગર વિશ્વનો ત્રીજો સૌથી મોટો મહાસાગર છે.
\n\t
• જાવા ખાઈ હિંદ મહાસાગરમાં સૌથી ઊંડો બિંદુ છે.
\n\t
• તે પૃથ્વીના પાણીની સપાટીનો આશરે 20% હિસ્સો બનાવે છે.
\n

Additional Information

\n\t
• પ્રશાંત મહાસાગર એ વિશ્વના મહાસાગર તટપ્રદેશોમાં સૌથી મોટો અને સૌથી ઊંડો છે.
\n\t
• બીજો સૌથી મોટો એટલાન્ટિક મહાસાગર છે.
\n\t
• મરિયાના ખાઈ પ્રશાંત મહાસાગરનું સૌથી ઊંડું બિંદુ છે.
\n\t
• મિલવૌકી એટલાન્ટિક મહાસાગરનું સૌથી ઊંડું બિંદુ છે.
\n

સાચો જવાબ સ્પીડોમીટર છે.

Key Points 

\n\t
• સ્પીડોમીટર\n\n\t
  \n\t\t
  • સ્પીડોમીટર એ એક એવું સાધન છે જે વાહનની ગતિ દર્શાવે છે.
  \n\t
  \n\t
\n\t
• મોટે ભાગે ઓડોમીટર નામના ઉપકરણ સાથે જોડવામાં આવે છે. 
\n\t
• ઓડોમીટરનો ઉપયોગ વાહન દ્વારા કાપવામાં આવેલા કુલ અંતરની ગણતરી કરવા માટે થાય છે.
\n\t
• થર્મોમીટરનો ઉપયોગ પદાર્થના તાપમાનનો અંદાજ કાઢવા માટે થાય છે.
\n

Additional Information

\n\t
• વોલ્ટમીટર\n\n\t
  \n\t\t
  • તે એક એવું સાધન છે જેનો ઉપયોગ વિદ્યુત પરિપથમાં બે બિંદુઓ વચ્ચે વિદ્યુતસ્થિતિમાનનો તફાવત માપવા માટે થાય છે.
  \n\t\t
  • વોલ્ટમીટર મિલિવોલ્ટ, કિલોવોલ્ટ અને વોલ્ટમાં વોલ્ટેજને માપે છે.
  \n\t
  \n\t
\n\t
• ઓડોમીટર\n\t
  \n\t\t
  • ઓડોમીટર એ એક એવું સાધન છે જેનો ઉપયોગ વાહન દ્વારા કાપવામાં આવેલા કુલ અંતરની ગણતરી કરવા માટે થાય છે.
  \n\t
  \n\t
\n\t
• થર્મોમીટર​\n\t
  \n\t\t
  • થર્મોમીટર એ એક એવું સાધન છે જે તાપમાન માપે છે.
  \n\t\t
  • તે ખોરાક, પાણી જેવા પ્રવાહી અને વાયુઓ (હવા) જેવા ઘન પદાર્થોનું તાપમાન માપી શકે છે.
  \n\t\t
  • સેલ્સીયસ, ફેરનહીટ અને કેલ્વિન એ ત્રણ સૌથી વધુ ઉપયોગમાં લેવાતા તાપમાન માપન એકમો છે.
  \n\t
  \n\t
\n\t
• પેડોમીટર\n\t
  \n\t\t
  • પેડોમીટરને નિતંબ પર ઊભી હિલચાલ ચકાસવા, પગલાંની સંખ્યા માપવા અને ચાલવામાં આવેલા અંતરનો અંદાજ પૂરો પાડવા માટે ડિઝાઇન કરવામાં આવ્યા છે.
  \n\t
  \n\t
\n

સાચો જવાબ રાષ્ટ્રીય ઉચ્ચતર શિક્ષા અભિયાન છે.

 Key Points

\n\t
• રાષ્ટ્રીય ઉચ્ચતર શિક્ષા અભિયાન (RUSA) ગરીબી નાબૂદી કાર્યક્રમ નથી; તે એક કેન્દ્રીય પ્રાયોજિત યોજના છે જેનો ઉદ્દેશ્ય સમગ્ર દેશમાં ઉચ્ચ શિક્ષણ સંસ્થાઓને વ્યૂહાત્મક ભંડોળ પૂરું પાડવાનો છે.
\n

સાચો જવાબ છે 18 વર્ષથી ઓછી ઉંમરની સ્ત્રી પર ગેંગ રેપના કેસોમાં ફાંસીની સજાની જોગવાઈ..

મુખ્ય મુદ્દાઓ

\n
• ભારતીય ન્યાય સંહિતા (BNS), 2023, એ ભારતીય દંડ સંહિતા (IPC) માટેનો પ્રસ્તાવિત વિકલ્પ છે. તે ભારતની ગુનાહિત ન્યાય પ્રણાલીને આધુનિક બનાવવાના હેતુથી ઘણી નવી જોગવાઈઓ રજૂ કરે છે.
\n
• BNS, 2023 માં દાખલ કરવામાં આવેલી મુખ્ય જોગવાઈઓમાંની એક 18 વર્ષથી ઓછી ઉંમરની સ્ત્રી પર ગેંગ રેપના કેસોમાં ફાંસીની સજાની જોગવાઈ છે, જે અગાઉના IPC માળખામાં સ્પષ્ટપણે શામેલ કરવામાં આવી ન હતી. તેથી, આ વિધાન સાચું છે.
\n
• આ જોગવાઈનો સમાવેશ મહિલાઓ, ખાસ કરીને સગીરો વિરુદ્ધના ગુનાઓ પ્રત્યે વધુ મજબૂત વલણ દર્શાવે છે, જે ઘૃણાસ્પદ ગુનાઓ માટે કડક સજાની ખાતરી કરે છે.
\n
• ઘરેલું હિંસા માટે સામુદાયિક સેવા, લગ્ન પછીના બળાત્કારને કાયદેસર બનાવવો અથવા સંમતિની ઉંમર ઘટાડીને 16 વર્ષ કરવી જેવા અન્ય વિકલ્પો BNS, 2023 ની જોગવાઈઓનો ભાગ નથી. તેથી, આ વિધાનો ખોટા છે.
\n

વધારાની માહિતી

\n
• BNS, 2023 માં મહિલાઓ વિરુદ્ધના ગુનાઓ સંબંધિત જોગવાઈઓ:\n
  \n
  • ફાંસીની સજા: 18 વર્ષથી ઓછી ઉંમરની સ્ત્રી પર ગેંગ રેપના કેસોમાં ફાંસીની સજાની રજૂઆત જાતીય હિંસાને ગંભીરતાથી લેવાની સરકારની પ્રતિબદ્ધતા દર્શાવે છે.
  \n
  • મહિલાઓની સલામતી પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવું: BNS, 2023 ગુનેગારોને રોકવા અને ઝડપી ન્યાય સુનિશ્ચિત કરવા માટે મહિલાઓ વિરુદ્ધના ગુનાઓ માટે કડક કાયદાઓ પર ભાર મૂકે છે.
  \n
  \n
\n
• અન્ય વિકલ્પોની વિગતો:\n
  \n
  • ઘરેલું હિંસા માટે સજા તરીકે સામુદાયિક સેવાને સમાવેશ કરવો: BNS, 2023 માં આવી કોઈ જોગવાઈ શામેલ કરવામાં આવી નથી. ભારતમાં ઘરેલું હિંસાના કાયદાઓ મુખ્યત્વે ઘરેલું હિંસા અધિનિયમ, 2005 થી મહિલાઓનું રક્ષણ દ્વારા સંચાલિત થાય છે, જે સામુદાયિક સેવાને બદલે રક્ષણાત્મક આદેશો પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરે છે.
  \n
  • લગ્ન પછીના બળાત્કારને કાયદેસર બનાવવો: BNS, 2023 હેઠળ લગ્ન પછીના બળાત્કારને કાયદેસર બનાવવામાં આવ્યો નથી. લગ્ન પછીના બળાત્કારને ગુનાહિત ઠેરવવાની આસપાસની ચર્ચા ચાલુ છે, અને તે ભારતમાં એક જટિલ સામાજિક-કાનૂની મુદ્દો છે.
  \n
  • જાતીય પ્રવૃત્તિઓ માટે સંમતિની ઉંમર ઘટાડીને 16 વર્ષ કરવી: ભારતમાં સંમતિની ઉંમર જાતીય ગુનાઓથી બાળકોનું રક્ષણ (POCSO) અધિનિયમ, 2012 હેઠળ 18 વર્ષ છે. BNS, 2023 આમાં કોઈ ફેરફાર કરવાનો પ્રસ્તાવ મૂકતો નથી.
  \n
  \n
\n
• BNS, 2023 ની પૃષ્ઠભૂમિ:\n
  \n
  • BNS, 2023 ને વસાહતી યુગના કાયદાઓ જેમ કે ભારતીય દંડ સંહિતા (1860) ને બદલવા માટે રજૂ કરવામાં આવી હતી, જેનો હેતુ સમકાલીન જરૂરિયાતો સાથે સુસંગત ગુનાહિત ન્યાય પ્રણાલીને આધુનિક બનાવવાનો છે.
  \n
  • તે હાલના કાનૂની માળખામાં રહેલી ખામીઓને દૂર કરવાનો પ્રયાસ કરે છે, ખાસ કરીને મહિલાઓ, બાળકો અને નબળા જૂથો વિરુદ્ધના ગુનાઓ સંબંધિત.
  \n
  \n
\n

મહત્વપૂર્ણ મુદ્દાઓ

\n
• BNS, 2023 ની મુખ્ય લાક્ષણિકતાઓ:\n
  \n
  • BNS, 2023 ચોક્કસ ગુનાઓ, જેમાં જાતીય ગુનાઓનો સમાવેશ થાય છે, માટે ઝડપી ટ્રાયલ અને કડક સજાની જોગવાઈઓ રજૂ કરે છે.
  \n
  • તે બ્રિટિશ શાસન દરમિયાન રજૂ કરાયેલા કાયદાઓને બદલીને ભારતીય કાનૂની પ્રણાલીને ડિ-કોલોનાઇઝ કરવાનો હેતુ ધરાવે છે, જે વધુ પીડિત-કેન્દ્રિત અભિગમ પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરે છે.
  \n
  \n
\n
• ફાંસીની સજાની જોગવાઈનું મહત્વ:\n
  \n
  • 18 વર્ષથી ઓછી ઉંમરના સગીરોને સંડોવતા ગેંગ રેપના કેસો માટે ફાંસીની સજાનો સમાવેશ આવા ઘૃણાસ્પદ ગુનાઓ સામે મજબૂત નિવારક તરીકે કામ કરે છે.
  \n
  • તે મહિલાઓ અને બાળકોને સુરક્ષિત રાખવા માટે કડક કાયદાઓની જાહેર માંગ સાથે સુસંગત છે, ખાસ કરીને ભારતમાં જાતીય હિંસાના હાઈ-પ્રોફાઈલ કેસોને ધ્યાનમાં રાખીને.
  \n
  \n
\n
• કાનૂની અને સામાજિક અસરો:\n
  \n
  • BNS, 2023 નબળા જૂથો માટે વધુ સારી સુરક્ષા સુનિશ્ચિત કરીને બદલાની ન્યાયને નિવારક પગલાં સાથે સંતુલિત કરવાનો હેતુ ધરાવે છે.
  \n
  • આ જોગવાઈ મહિલાઓ અને બાળકોના અધિકારો પરના આંતરરાષ્ટ્રીય સંમેલનો પ્રત્યે ભારતની પ્રતિબદ્ધતાને પણ પ્રતિબિંબિત કરે છે, જેમ કે મહિલાઓ સામેના તમામ પ્રકારના ભેદભાવને દૂર કરવા પરનું સંમેલન (CEDAW).
  \n
  \n
\n

સાચો જવાબ 'આસામ' છે.

Key Points

\n\t
• પોવા મક્કા હાજો આસામ:\n\n\t
  \n\t\t
  • હાજોમાં મુસ્લિમ તીર્થસ્થળ પોવા મક્કા મસ્જિદ છે.
  \n\t\t
  • મસ્જિદના નામનો અર્થ મક્કાનો એક ચતુર્થાંશ ભાગ છે, જે આરબમાં વસેલા મુસ્લિમો માટે સૌથી પવિત્ર શહેર છે.
  \n\t\t
  • એવું કહેવાય છે કે આ મસ્જિદમાં નમાજ અદા કરીને, ભક્તો એક ચતુર્થાંશ સારી કૃપા મેળવે છે જે તેમને વાસ્તવિક મક્કામાં મળી હશે.
  \n\t\t
  • ગરુરાચલ ટેકરીની ટોચ પર, પોવા મક્કા મસ્જિદ ઉભી છે.
  \n\t\t
  • આ વિસ્તારમાં મુસ્લિમ ધર્મના પ્રણેતા પીર ગિયાસુદ્દીન ઓલિયાની કબર છે.
  \n\t\t
  • 1657માં સુજાઉદ્દીન મુહમ્મદ શાહે આ મસ્જિદનું નિર્માણ કરાવ્યું હતું. તે સમયે શાહજહાં ભારતના મુઘલ બાદશાહ હતા.
  \n\t\t
  • મસ્જિદ બ્રહ્મપુત્રા નદીના કિનારે ટેકરી પર સ્થિત છે અને તે ગુવાહાટીથી માત્ર 24 કિમી દૂર છે.
  \n\t
  \n\t
\n

Additional Information

\n\t
• મહત્વપૂર્ણ હિલ સ્ટેશન:\n\n\t
  \n\t\t
  • ​લેહ લદ્દાખ - ઉચ્ચ માર્ગોની જમીન.
  \n\t\t
  • નૈનીતાલ, ઉત્તરાખંડ - તળાવોનું હિલ સ્ટેશન.
  \n\t\t
  • મનાલી, હિમાચલ પ્રદેશ - ભગવાનની ખીણ.
  \n\t\t
  • મસૂરી, ઉત્તરાખંડ – હિલ સ્ટેશનની રાણી.
  \n\t\t
  • ગુલમર્ગ, જમ્મુ અને કાશ્મીર - લોકપ્રિય હિલ સ્ટેશન અને સ્કીઇંગ સ્થળ.
  \n\t\t
  • દાર્જિલિંગ, પશ્ચિમ બંગાળ - આકાશી થંડરબોલ્ટની ભૂમિ.
  \n\t
  \n\t
\n

સાચો જવાબ છે મની ગુણક ઘટશે .

Key Points

\n

\n\t
• મની ગુણક ઘટશે:\n\n\t
  \n\t\t
  • મની ગુણાકારની અસર અપૂર્ણાંક રિઝર્વ બેંકિંગ સિસ્ટમ પર આધાર રાખે છે, જ્યાં બેંકો તેમની પાસે રાખેલી થાપણોનો એક ભાગ ધિરાણ આપે છે.
  \n\t\t
  • જો લોકો થાપણોને બદલે વધુ ચલણ હાથમાં રાખવાનું શરૂ કરે, તો બેંકો પાસે ધિરાણ માટે ઓછા પૈસા હશે, જેનાથી મની ગુણાકારની અસર ઘટશે.
  \n\t
  \n\t
\n

\nAdditional Information

\n\t
• નાણાકીય અર્થશાસ્ત્રમાં , નાણાંની માંગ એ નાણાંના સ્વરૂપમાં નાણાકીય અસ્કયામતોની ઇચ્છિત હોલ્ડિંગ છે: એટલે કે, રોકાણને બદલે રોકડ અથવા બેંક થાપણો. આ M1 (સીધા ખર્ચવા યોગ્ય ધારણ) અથવા M2 અથવા M3 ના વ્યાપક અર્થમાં નાણાં તરીકે વ્યાખ્યાયિત નાણાંની માંગનો સંદર્ભ આપી શકે છે.
\n\t
• નાણાની નજીવી માંગ નજીવી આઉટપુટ (કિંમત સ્તર ગણા વાસ્તવિક આઉટપુટ) ના સ્તર સાથે વધે છે અને નજીવા વ્યાજ દર સાથે ઘટે છે.
\n\t
• નાણાની વાસ્તવિક માંગને ભાવ સ્તર દ્વારા વિભાજિત નાણાની નજીવી રકમ તરીકે વ્યાખ્યાયિત કરવામાં આવે છે.
\n

સાચો જવાબ છે મહારાષ્ટ્ર.

મુખ્ય મુદ્દાઓ

\n\t
• સી.પી. રાધાકૃષ્ણન ઉપરાષ્ટ્રપતિ બનતા પહેલા મહારાષ્ટ્રના રાજ્યપાલ તરીકે સેવા આપી હતી.
\n\t
• મહારાષ્ટ્ર ભારતમાં બીજું સૌથી વધુ વસ્તી ધરાવતું રાજ્ય અને એક મુખ્ય વહીવટી એકમ છે.
\n\t
• બંધારણના અનુચ્છેદ 155 હેઠળ મહારાષ્ટ્રના રાજ્યપાલની નિમણૂક કરવામાં આવે છે.
\n

વધારાની માહિતી

\n\t
• કેરળ:\n\n\t
  \n\t\t
  • કેરળમાં ભારતમાં સૌથી વધુ સાક્ષરતા દર છે.
  \n\t\t
  • તે એકગૃહીય ધારાસભા પ્રણાલીને અનુસરે છે.
  \n\t\t
  • રાજ્ય સંસદીય લોકશાહીના વેસ્ટમિન્સ્ટર મોડેલ હેઠળ શાસિત છે.
  \n\t
  \n\t
\n\t
• અરુણાચલ પ્રદેશ:\n\t
  \n\t\t
  • તે ક્ષેત્રફળની દ્રષ્ટિએ ઉત્તરપૂર્વ ભારતમાં સૌથી મોટું રાજ્ય છે.
  \n\t\t
  • રાજ્યને 1987માં સંપૂર્ણ રાજ્યનો દરજ્જો મળ્યો હતો.
  \n\t\t
  • આંતરરાષ્ટ્રીય સરહદોને કારણે વિશેષ વહીવટી ધ્યાન હેઠળ શાસિત છે.
  \n\t
  \n\t
\n\t
• તમિલનાડુ:\n\t
  \n\t\t
  • ભારતમાં સૌથી જૂના સતત વસવાટવાળા પ્રદેશોમાંનું એક છે.
  \n\t\t
  • દ્રવિડિયન રાજકીય ચળવળ માટે જાણીતું છે.
  \n\t\t
  • રાજ્યપાલ બંધારણીય વડા તરીકે એકગૃહીય ધારાસભા ધરાવે છે.
  \n\t
  \n\t
\n

સાચો જવાબ ધરાલી છે.

સમાચારમાં

\n\t
• ખીર ગંગા નદીમાં વાદળ ફાટવાના કારણે ઉત્તરકાશીમાં અચાનક પૂર આવ્યું.
\n

મુખ્ય મુદ્દાઓ

\n\t
• \n\t

  એક વાદળ ફાટવાની ઘટના ખીર ગંગા નદી પર બની, જે અલકનંદા નદીની ઉપનદી છે.

  \n\t
\n\t
• \n\t

  તેના કારણે ધસમસતા પૂર ધરાલીમાં આવ્યા, જે ઉત્તરકાશી જિલ્લાનું ઉત્તરાખંડમાં આવેલું ઊંચાઈ પરનું ગામ છે.

  \n\t
\n\t
• \n\t

  એક વાદળ ફાટવાની ઘટના એટલે અતિ તીવ્ર વરસાદ જે એક નાના વિસ્તાર (~10 km²)માં એક કલાકમાં 100 મીમીથી વધુ હોય.

  \n\t
\n\t
• \n\t

  આ ઘટનાઓ પહાડી પ્રદેશોમાં સામાન્ય છે, ખાસ કરીને હિમાલયમાં.

  \n\t
\n\t
• \n\t

  તેના કારણોમાં તીવ્ર ઢોળાવ, ઓરોગ્રાફિક લિફ્ટ અને સ્થાનિક સંવહનનો સમાવેશ થાય છે.

  \n\t
\n

આપેલ છે:

લંબચોરસ ખેતરની લંબાઈ = 96 મીટર

લંબચોરસ ખેતરની પહોળાઈ = 54 મીટર

ઉપયોગમાં લેવાયેલ સૂત્ર:

લંબચોરસનું ક્ષેત્રફળ = લંબાઈ x પહોળાઈ

ચોરસનું ક્ષેત્રફળ = બાજુ²

ગણતરી:

પ્રશ્ન મુજબ,

ચોરસનું ક્ષેત્રફળ = લંબચોરસનું ક્ષેત્રફળ

⇒ બાજુ2 = 96 x 54

⇒ બાજુ = √(96 x 54)

⇒ બાજુ = √16 x 6 x 6 x 9

⇒ બાજુ = 4 x 6 x 3 = 72 મીટર

ચોરસની બાજુની લંબાઈ 72 મીટર છે.

આપેલ:

રાજુ તેની આવકના 80% ખર્ચ કરે છે. તેની આવકમાં 20% વધારો થયો છે, જ્યારે તેના ખર્ચમાં 10% વધારો થયો છે.

વપરાયેલ સૂત્ર:

બચતમાં ટકાવારી વધારો = \\(\\dfrac{\\text{New Savings} - \\text{Old Savings}}{\\text{Old Savings}} \\times 100\\)

ગણતરી:

ધારો કે શરૂઆતની આવક 100 છે.

શરૂઆતનો ખર્ચ = 80 

શરૂઆતની બચત =  100 - 80 = 20

નવી આવક = 100 + 100 ના 20% = 100 + 20 = 120

નવો ખર્ચ = 80 + 80 ના 10% = 80 + 8 = 88

નવી બચત = 120 - 88 = 32

⇒ બચતમાં ટકાવારી વધારો = \\(\\dfrac{32 - 20}{20} \\times 100\\)

⇒ બચતમાં ટકાવારી વધારો = \\(\\dfrac{12}{20} \\times 100\\)

⇒ બચતમાં ટકાવારી વધારો = 60%

∴ સાચો જવાબ વિકલ્પ 3 છે.

આપેલ:

35 - [28 - (60 ÷ 4 + 26 ÷ 13)] નું મૂલ્ય કોના બરાબર છે તે શોધવાનું છે.

ઉપયોગમાં લેવાયેલી સંકલ્પના:

BODMAS

ગણતરી:

⇒ 35 - [28 - (60 ÷ 4 + 26 ÷ 13)]

⇒ 35 - [ 28 - (15 + 2)]

⇒ 35 - [ 28 - 17]

⇒ 35 - 11

⇒ 24

∴ 35 - [28 - (60 ÷ 4 + 26 ÷ 13)] નું મૂલ્ય 24 છે.

આપેલ:

એક માણસ અને છોકરો 12 દિવસમાં એક કામ કરી શકે છે.

જો માણસ છેલ્લા 3 દિવસથી એકલો કામ કરે છે, તો કામ 13 દિવસમાં પૂર્ણ થાય છે.

વપરાયેલ સૂત્ર:

પૂર્ણ કામ = સમય x કાર્યક્ષમતા

કરવામાં આવેલ કુલ કાર્ય બંને દૃશ્યોમાં સમાન છે.

ગણતરી:

કુલ કામ 13 દિવસમાં થાય છે જ્યારે માણસ 3 દિવસ એકલો કામ કરે છે તેથી છોકરો અને માણસ 10 દિવસ સાથે મળીને કામ કરે છે.

પ્રશ્ન મુજબ

(M + B)12 = (M + B)10 + 3M

2M + 2B = 3M

M = 2B

ગુણોત્તર = B/M = 2/1

કુલ કામ = (2 + 1) x 12 = 36 એકમ

છોકરા એકલાને કામ પૂર્ણ કરતાં લાગતો સમય = 36/1 = 36 દિવસ.

છોકરાને એકલાને કામ પૂર્ણ કરવામાં 36 દિવસ લાગશે.

જોડાણનો ઉપયોગ કરીને,

વાઇન અને પાણીનો ગુણોત્તર = 40 : 20 = 2 : 1

આપેલ

આખી મુસાફરીમાં કુલ સમય = 10 કલાક.

સમગ્ર મુસાફરીની ઝડપ = 48 કિમી પ્રતિ કલાક.

વપરાયેલ સૂત્ર

અંતર = ઝડપ × સમય

અંતર = 48 × 10 = 480 કિમી

હવે 480 કિમીનું આ અંતર 8 કલાકમાં કાપવાનું છે. તેથી, જરૂરી ઝડપ

⇒ 480/8 = 60 કિમી પ્રતિ કલાક

વધેલી ઝડપ = 60 - 48 = 12 કિમી/કલાક

∴ કારની ઝડપ 12 કિમી/કલાક વધારવી જોઈએ

આપેલ:

મુદ્દલ (P) = રૂ.3,000

વ્યાજનો દર (R) = 4% વાર્ષિક

સમય (T) = 5 વર્ષ

ઉપયોગમાં લેવાયેલ સૂત્ર:

સાદું વ્યાજ (SI) = \\(\\frac{P × R × T}{100}\\)

ગણતરી:

SI = \\(\\frac{P × R × T}{100}\\)

SI = \\(\\frac{3000 × 4 × 5}{100}\\)

⇒ SI = \\(\\frac{60000}{100}\\)

⇒ SI = ₹600

રૂ.3,000 પર 4% વાર્ષિક દરે 5 વર્ષ માટેનું સાદું વ્યાજ રૂ.600 છે.

આપેલ:

એક બેઈમાન વેપારી કહે છે કે તે પોતાના ઉત્પાદનો ખર્ચ ભાવ પર 24% નુકસાનમાં વેચે છે, પરંતુ 200 ગ્રામના બદલે 100 ગ્રામ વજનનો ઉપયોગ કરે છે. તેનો નફો ટકાવારી શું છે?

ઉપયોગમાં લેવાયેલ સૂત્ર:

નફો % = \\(\\dfrac{Selling\\: Price - Cost\\: Price}{Cost\\: Price} \\times 100\\)

ગણતરી:

ધારો કે 200 ગ્રામનો ખર્ચ ભાવ (CP) = રૂ.100

24% નુકસાન પર દાવો કરેલ વેચાણ ભાવ (SP):

SP = CP - 24% of CP

SP = 100 - 24% of 100

⇒ SP = 100 - 24

⇒ SP = રૂ.76

વાસ્તવિક ઉપયોગમાં લેવાયેલ વજન = 100 ગ્રામ

તેથી, 100 ગ્રામ માટે, વેચાણ ભાવ (SP) = રૂ.76

હવે, 100 ગ્રામ માટે અસરકારક ખર્ચ ભાવ (CP) ગણીએ:

100 ગ્રામ માટે અસરકારક CP = 50 (કારણ કે 200 ગ્રામ CP 100 છે)

નફો % = \\(\\dfrac{76 - 50}{50} \\times 100\\)

⇒ નફો % = \\(\\dfrac{26}{50} \\times 100\\)

⇒ નફો % = 0.52 x 100

⇒ નફો % = 52%

∴ સાચો જવાબ વિકલ્પ (2) છે.

કર્ણ² = લંબાઈ² + પહોળાઈ² ⇒ 65² = 63² + b² ⇒ 4225 = 3969 + b² ⇒ b = 16

પરિમિતિ = 2 x (લંબાઈ + પહોળાઈ)

⇒ પરિમિતિ = 2 x (63 + 16) = 158 મીટર

આપેલ:

વેચાણ કિંમત (SP) = ₹ 2352

નફો = ₹ 752

ઉપયોગમાં લેવાયેલ સૂત્ર:

નફાનું ટકાવારી = (નફો / ખરીદ કિંમત) x 100

ગણતરી:

ખરીદ કિંમત (CP) = SP - નફો

CP = ₹ 2352 - ₹ 752

CP = ₹ 1600

નફાનું ટકાવારી = (નફો / CP) x 100

⇒ નફાનું ટકાવારી = (₹ 752 / ₹ 1600) x 100

⇒ નફાનું ટકાવારી = 0.47 x 100

⇒ નફાનું ટકાવારી = 47%

નફાનું ટકાવારી 47% છે.

આપેલ છે:

આઠ સંખ્યાઓનો સરેરાશ 19 છે.

આ પૈકી પાંચ સંખ્યાઓનો સરેરાશ 20 છે.

ઉપયોગમાં લેવાયેલો સૂત્ર:

સરેરાશ = સંખ્યાઓનો સરવાળો / સંખ્યાઓની સંખ્યા

ગણતરી:

આઠ સંખ્યાઓનો સરવાળો =19 x 8

⇒ સરવાળો =152

પાંચ સંખ્યાઓનો સરવાળો = 20 × 5

⇒ સરવાળો = 100

બાકીની ત્રણ સંખ્યાઓનો સરવાળો = 152 - 100

⇒ સરવાળો = 52

બાકીની ત્રણ સંખ્યાઓનો સરેરાશ = 52 / 3

⇒ સરેરાશ = 17.33

∴ સાચો જવાબ વિકલ્પ (2) છે.

આપેલ છે:

રૂપેશે એક પરીક્ષામાં 20 ટકા ગુણ મેળવ્યા અને 20 ગુણથી નાપાસ થયો.

જો તે 70 ટકા ગુણ મેળવે છે, તો તેને પાસિંગ ગુણ કરતાં 5 ગુણ વધુ મળે છે.

ઉપયોગમાં લેવાયેલો સૂત્ર:

કુલ ગુણ x ધારો.

20% પર મેળવેલા ગુણ = 0.2x

70% પર મેળવેલા ગુણ = 0.7x

પાસિંગ ગુણ = 20% પર મેળવેલા ગુણ + 20

પાસિંગ ગુણ = 70% પર મેળવેલા ગુણ - 5

ગણતરી:

આપેલા ડેટામાંથી:

પાસિંગ ગુણ = 0.2x + 20 ......(i)

પણ, પાસિંગ ગુણ = 0.7x - 5 ......(ii)

(i) અને (ii) ને સરખા કરીને:

=> 0.2x + 20 = 0.7x - 5

=> 20 + 5 = 0.7x - 0.2x

=> 25 = 0.5x

=> x = 25/0.5

=> x = 50

હવે, સમીકરણ (i) માં x ની કિંમત વાપરીને:

પાસિંગ ગુણ = 0.2 × 50 + 20

પાસિંગ ગુણ = 10 + 20

પાસિંગ ગુણ = 30

પરીક્ષા માટે પાસિંગ ગુણ 30 છે.

આપેલ છે:

વેચાણ ભાવ (SP) = ₹2860

નુકસાન ટકાવારી = 35%

સૂત્ર:

ખરીદ કિંમત (CP) = SP / (1 - નુકસાન ટકાવારી/100)

ગણતરીઓ:

1. ખરીદ કિંમતની ગણતરી કરો:

⇒ CP = 2860 / (1 - 0.35)

⇒ CP = 2860 / 0.65

⇒ CP = 4400

2. 20% નફા માટે વેચાણ ભાવની ગણતરી કરો:

⇒ નવી SP = CP × (1 + નફો ટકાવારી/100)

⇒ નવી SP = 4400 × (1 + 0.20)

⇒ નવી SP = 4400 × 1.20

⇒ નવી SP = 5280

∴ 20% નફો મેળવવા માટે પુસ્તક ₹5280માં વેચવું જોઈએ.

આપેલ:

આજે, પિતાની ઉંમર તેના પુત્રની ઉંમર કરતાં ત્રણ ગણી છે.

5 વર્ષ પછી, પિતાની ઉંમર તેમના પુત્રની ઉંમર કરતાં 2.5 ગણી થશે.

ગણતરી:

ચાલો, પિતાની ઉંમર = f

પુત્રની ઉંમર = s

⇒ f = 3s → (1)

⇒ (f + 5) = 2.5(s + 5) → (2)

સમી(1) માંથી સમી(2) માં f ની કિંમત મૂકવા પર,

⇒ 3s + 5 = 2.5s + 12.5

⇒ 0.5 સે = 7.5

⇒ s = 15

∴ પુત્રની ઉંમર હાલમાં 15 વર્ષ છે.

નીચેના અભિવ્યક્તિને સરળ બનાવો.

120 ÷ 15 ના 4 + [11 × 4 ÷ 4 ના {4 × 2 - (8 - 11)}]

આપેલ:

2 વર્ષ માટે સાદા વ્યાજ (SI) અને ચક્રવૃદ્ધિ વ્યાજ (CI) નો તફાવત = રૂ. 20

વ્યાજનો દર (R) = 5% વાર્ષિક

ઉપયોગમાં લેવાયેલ સૂત્ર:

2 વર્ષ માટે SI અને CI નો તફાવત:

\\( \\text{Difference} = \\text{Principal} × \\left( \\frac{R}{100} \\right)^2 \\)

ગણતરી:

ધારો કે મુદ્દલ P છે.

તફાવત = રૂ. 20

20 = P x \\(( \\frac{5}{100} )^2\\)

20 = P x \\(( \\frac{5}{100} × \\frac{5}{100} ) \\)

20 = P x \\(( \\frac{25}{10000} )\\)

20 = P x \\(( \\frac{1}{400} )\\)

⇒ P = 20 x 400

⇒ P = 8000

રકમ રૂ. 8000 છે.

આપેલ છે:

બે સંખ્યાઓનો ગુણોત્તર = 2:3

તેમનો ગુણાકાર = 726

ઉપયોગમાં લેવાયેલ સૂત્ર:

ધારો કે સંખ્યાઓ 2x અને 3x છે.

સંખ્યાઓનો ગુણાકાર = (2x) x (3x)

ગણતરી:

સંખ્યાઓનો ગુણાકાર = 726

⇒ (2x) x (3x) = 726

⇒ 6x² = 726

⇒ x² = 726 / 6

⇒ x² = 121

⇒ x = √121

⇒ x = 11

નાની સંખ્યા = 2x = 2 x 11 = 22

બે સંખ્યાઓમાંથી નાની સંખ્યા 22 છે.

આપેલ:

વિજય રમેશ કરતાં 40 ટકા વધુ સમય લે છે

તેઓ સાથે મળીને 25 દિવસમાં કામ પૂર્ણ કરે છે

ગણતરી:

40% = 2/5

વિજય દ્વારા લેવાયેલ સમય : રમેશ દ્વારા લેવાયેલ સમય = 7 : 5

કાર્યક્ષમતા ∝ 1/ લેવાયેલ સમય

તેથી, વિજયની કાર્યક્ષમતા : રમેશની કાર્યક્ષમતા = 1/7 : 1/5 = 5 : 7

⇒ કુલ કાર્ય = સમય × કાર્યક્ષમતા = 25 × (5 + 7) = 25 × 12 = 300 એકમો

હવે,

એકલા વિજય દ્વારા કાર્ય પૂર્ણ કરવામાં સમય = 300/5 = 60 દિવસ.

∴ સાચો જવાબ વિકલ્પ (2) છે.

આપેલ છે:

ત્રણ સંખ્યાઓનો પ્રારંભિક ગુણોત્તર = 1:2:3.

દરેક સંખ્યામાં 5 ઉમેર્યા પછી, નવો ગુણોત્તર = 2:3:4.

ઉપયોગમાં લેવાયેલ સૂત્ર:

ત્રણ સંખ્યાઓ અનુક્રમે x, 2x અને 3x હોવા દો.

દરેકમાં 5 ઉમેર્યા પછી, સંખ્યાઓ (x + 5), (2x + 5) અને (3x + 5) બને છે.

નવો ગુણોત્તર (x + 5):(2x + 5):(3x + 5) = 2:3:4 દ્વારા આપવામાં આવે છે.

ગણતરી:

સૌથી નાની સંખ્યા x હોવા દો. આમ, સંખ્યાઓ x, 2x અને 3x છે.

દરેકમાં 5 ઉમેર્યા પછી, તેઓ (x + 5), (2x + 5) અને (3x + 5) બને છે.

નવો ગુણોત્તર 2:3:4 છે. તેથી,

⇒ (x + 5)/(2x + 5) = 2/3

અને,

⇒ (2x + 5)/(3x + 5) = 3/4

x શોધવા માટે નવા ગુણોત્તરના પ્રથમ ભાગનો ઉપયોગ કરીને,

⇒ 3(x + 5) = 2(2x + 5)

⇒ 3x + 15 = 4x + 10

⇒ x = 15 - 10

⇒ x = 5

સૌથી નાની સંખ્યા 5 છે.

આપેલ:

A એ B કરતા બમણું કાર્યક્ષમ છે.

A અને B દ્વારા એકસાથે લેવાયેલ સમય = 20 દિવસ

વપરાયેલ સૂત્ર:

કાર્ય પૂર્ણ = કાર્યક્ષમતા × સમય

જો A ની કાર્યક્ષમતા = 2 એકમ/દિવસ, તો B ની કાર્યક્ષમતા = 1 એકમ/દિવસ.

કુલ કાર્ય = (A + B) × સમયની કાર્યક્ષમતા

ગણતરી:

A + B = 2 + 1 = 3 એકમ/દિવસની કાર્યક્ષમતા

કુલ કાર્ય = 3 એકમ/દિવસ × 20 દિવસ

⇒ કુલ કાર્ય = 60 એકમો

એકલા A દ્વારા કામના 60 એકમો પૂર્ણ કરવામાં સમય લાગ્યો = A નું કુલ કાર્ય / કાર્યક્ષમતા

⇒ A = 60 એકમ / 2 એકમ/દિવસ દ્વારા લેવાયેલ સમય

⇒ A = 30 દિવસનો સમય

∴ A એકલાને કાર્ય પૂર્ણ કરવામાં 30 દિવસ લાગશે.

The correct answer is: Terribal. Meaning: This is the incorrect spelling of 'Terrible', which means extremely bad or serious. Contrary means opposite in nature; Longitude is a geographic coordinate; Manners refers to social behavior or etiquette.

Complete the sentence with the appropriate adverb.

He ate the sweets _____.

In the given sentence, identify the segment which contains a grammatical error.

Despite of being a close friend he did not help me in any way.

The correct answer is 'Despite of being'.

Key Points

\n\t
• The given sentence is grammatically incorrect.
\n\t
• Here, 'Despite being' should be used instead of 'Despite of being'.
\n\t
• We know that 'despite' is never followed by 'of'.
\n\t
• It means 'without being affected by the thing mentioned के बावजूद'\n\t
  \n\t\t
  • Example: Despite having very little money, they enjoy life.
  \n\t
  \n\t
\n\t
• Therefore, as per the points mentioned above, we find that the correct answer is Option 4.
  \n\t 
\n

Correct Sentence: Despite being a close friend he did not help me in any way.

Hinglish

\n\t
• दिया गया वाक्य व्याकरण की दृष्टि से गलत है।
\n\t
• यहां 'Despite of being' के बजाय 'Despite being' का इस्तेमाल किया जाना चाहिए।
\n\t
• हम जानते हैं कि 'Despite' के बाद कभी भी 'of' नहीं आता है।\n\t
  \n\t\t
  • Example: Despite having very little money, they enjoy life.
  \n\t
  \n\t
\n\t
• इसलिए, ऊपर वर्णित बिंदुओं के अनुसार, हम पाते हैं कि सही उत्तर विकल्प 4 है।
\n

Choose the correct option to fill in the blank.

Open your books _______ page 35.

The correct answer is 'at'.

Key Points

\n\t
• From the given options it is evident that we need to use the correct preposition in the given blank. 
\n\t
• Let us look into the usage of the given prepositions - \n\t
  \n\t\t
  • in - We use it to indicate location or position within or inside something. \n\t\t
    \n\t\t\t
    • For Example - We went for a swim in the lake.
    \n\t\t
    \n\t\t
  \n\t\t
  • by - used to identify the agent performing the action.\n\t\t
    \n\t\t\t
    • For Example - She was hurt by her mother's words. 
    \n\t\t
    \n\t\t
  \n\t\t
  • at - denoting a particular point. \n\t\t
    \n\t\t\t
    • For Example - Prices start at Rs 100 for two mugs. 
    \n\t\t
    \n\t\t
  \n\t\t
  • the - this is an article and hence cannot be used in the given blank.
  \n\t
  \n\t
\n\t
• The given blank needs a preposition to show the particular point where the book should be opened. 
\n\t
• Hence, 'at' is the correct word for the given blank.
\n\t
• So, option 3 is the correct answer. 
  \n\t 
\n

Complete sentence - Open your books at page 35.

Fill in the blank by choosing the part of speech that grammatically completes the given sentence.

He was ashamed _______ behaving so badly.

The correct answer is 'of'.

Key Points

\n\t
• From the given options it is evident that we need to use the correct preposition in the given blank. 
\n\t
• Let us look into the usage of the given prepositions - \n\t
  \n\t\t
  • to - We can use to as a preposition to indicate a destination or direction.\n\t\t
    \n\t\t\t
    • For Example - We’re going to Mumbai next week.
    \n\t\t
    \n\t\t
  \n\t\t
  • of - commonly used as a preposition after different adjectives (afraid of, generous of, proud of, ashamed of) and verbs (approve of, dream of, think of): \n\t\t
    \n\t\t\t
    • For Example - I feel very proud of her.
    \n\t\t
    \n\t\t
  \n\t\t
  • by - used to identify the agent performing the action. \n\t\t
    \n\t\t\t
    • For Example - She was hurt by her mother's words. 
    \n\t\t
    \n\t\t
  \n\t\t
  • with - used to indicate the material used for a purpose.\n\t\t
    \n\t\t\t
    • For Example - He cleaned the table with a cloth.
    \n\t\t
    \n\t\t
  \n\t
  \n\t
\n\t
• The given blank needs a preposition after the adjective 'ashamed'.
\n\t
• Hence, 'of' is the correct word for the given blank.
\n\t
• So, option 2 is the correct answer. 
  \n\t 
\n

Correct sentence - He was ashamed of behaving so badly.

Direction: Select the option that is opposite in meaning to the given word and mark your response accordingly.

Bought

The following sentence has been divided into parts. One of them may contain an error. Select the part that contains the error from the given options. If you don't find any error, mark 'No error' as your answer.

He confidently dived / in the deeper end / of the pool.

The correct answer is in the deeper end.

Key Points

\n\t
• The part that contains the error from " He confidently dived / in the deeper end / of the pool. " is in the deeper end.
\n\t
• He confidently dived in the deeper end of the pool.
\n\t
• The error in the sentence is in the deeper end.
\n\t
• The correct sentence is " He confidently divided into the deeper end of the pool. "
\n\t
• Here the word into is a preposition.
\n\t
• Therefore option 4 is the correct option.
\n

Additional Information

\n\t
• Let's discuss information about preposition:\n\t
  \n\t\t
  • Preposition : A word used to link nouns, pronoun, or phrases to other words within a sentence.\n\n\t\t
    \n\t\t\t
    • For example :-
    \n\t\t
    \n\n\t\t
    \n\t\t\t
    1. " Ian prefer to read in ​the library."
    \n\t\t\t
    2. " Sam climbed up the ladder to get onto the roof."
    \n\t\t
    \n\t\t
  \n\t
  \n\t
\n

A sentence has been given with a blank to be filled with an appropriate word. Choose the correct alternative.

The girl or her friends ______ daily in the evening.

The correct answer is option (2) dance.

Key Points

\n\t
• When a compound subject contains both a singular and a plural noun or pronoun joined by or or nor, the verb should agree with the part of the subject that is nearer the verb.
\n\t
• For example  - His friends or the boy runs every day.
\n\t
• Hence, based on the given points, dance is the correct form of the verb to be used here.
\n

Thus, the correct answer is option (2) dance.

Select the option that will improve the underlined part of the given sentence. In case no improvement is needed, select 'No improvement required'.

Suspend all the employees which has been coming late.

Select the most appropriate meaning of the given idiom.

All in all

Fill in the blank with appropriate modal:

He ________ not skip his practicals or else he will fail in his exam.

The correct answer is 'should'.

Key Points

\n\t
• We need to select the correct modal auxiliary verb from the given options that fits the given blank.
\n\t
• In this sentence, the speaker is giving advice to the person not to skip his practicals.
\n\t
• In such a case we need to use the modal auxiliary verb "should".
\n\t
• "Should" is commonly used to express advice, suggestion, obligation, or expectation in English. \n\t
  \n\t\t
  • Example: The rich should help the poor.
  \n\t
  \n\t
\n\t
• Hence, option 1 is the correct answer. 
\n

Complete sentence - He should not skip his practicals or else he will fail in his exam.

Additional Information

\n\t
• \n\t
  "Would" is used to talk about the past or future in the past and express the conditional mood. 
  \n\n\t
  \n\t\t
  • \n\t\t
    Example: Even as a boy, he knew that he would succeed in life.
    \n\t\t
  \n\t\t
  • \n\t\t
    It is not appropriate to use "would" in this sentence since the action being discussed is a future action.
    \n\t\t
  \n\t
  \n\t
\n\t
• \n\t
  "Can" is used to indicate the ability to do something.
  \n\n\t
  \n\t\t
  • \n\t\t
    Example: I can complete my syllabus in ten days.
    \n\t\t
  \n\t\t
  • \n\t\t
     It is not appropriate to use "can" in this sentence since it does not convey the appropriate meaning.
    \n\t\t
  \n\t
  \n\t
\n\t
• \n\t
  "Will" is used to indicate a future action.
  \n\n\t
  \n\t\t
  • Example: I will go to Mumbai next Sunday.
  \n\t\t
  • \n\t\t
    It is not appropriate to use "will" in the first part of the sentence since the speaker is giving advice, not making a statement of fact about what will happen in the future. However, "will" is used correctly in the second part of the sentence to indicate the consequence of skipping practicals.
    \n\t\t
  \n\t
  \n\t
\n

Select the most appropriate option that can substitute the underlined segment in the given sentence.

We want to divide the expenses between the three of us.

The correct answer is 'among'.

Key Points

\n\t
• We use 'among' to divide things among groups when the number of people is more than two.
\n\t
• Whereas 'between' is used when divided among two. 
\n\t
• Between can also be used for times and places that indicate two end points.
\n

Additional Information Let's look at the other option;

\n\t
• At: when we refer to an address and 
\n\t
• We use as adjectives 'at' to talk about things that we do well or badly.\n\t
  \n\t\t
  • For eg:- He is good at english.
  \n\t
  \n\t
\n\t
• From: to refer to the place where someone or something starts or originates.
\n\t
• For: to talk about a purpose or a reason for something.
\n

Choose the appropriate antonym of the underlined word:

Mr. Kumar, the miser, lives at the corner of this street.

The correct answer is Option 2 i.e Spendthrift

Explanation

Let's look at the meaning of the underlined word and the marked option.

\n\t
• Miser: A person who hoards wealth and money. 
\n\t
• Spendthrift: A person who lavishly spends money. 
\n

Thus, it is clear that both words have the opposite meaning and are antonyms. 

Let's look at the meanings of other words:

\n\t
• Mister: A form of address
\n\t
• Lawyer: A person practices or studies law. 
\n\t
• Saver: A person who saves money. 
\n

Select the most appropriate meaning of the given idiom.

Hold your horses

Direction: Find out which part has an error and mark it as your answer. If there is no error, mark 'No error' as your answer.

She made himself (A) / a cup of tea and sat down (B) / in front of the television. (C) / No error (D)

The correct answer is- '(A).'

Key Points

\n\t
• The error lies in Part (A) of the sentence.
\n\t
• Reflexive pronouns are words like myself, yourself, himself, herself, itself, ourselves, yourselves and themselves.
\n\t
• They refer back to a person or thing.
\n\t
• We often use reflexive pronouns when the subject and the object of a verb are the same. \n\t
  \n\t\t
  • Example: I cut myself when I was making dinner last night.
  \n\t
  \n\t
\n\t
• ​As the subject 'She' is a feminine subject, the reflexive pronoun must be feminine.
\n\t
• Therefore, the use of 'himself' should be replaced by 'herself' to make it grammatically correct.
\n\t
• Hence, the correct answer is '(A).'
\n\t
• Correct sentence: She made herself a cup of tea and sat down in front of the television.
\n

 Additional Information 
\n 

\n\t
• Countable nouns, as the term suggests, refer to things that can be counted.
\n\t
• They have singular and plural forms.\n\t
  \n\t\t
  • Example: table, tables; month, months; pen, pens.
  \n\t
  \n\t
\n\t
• Uncountable nouns cannot be counted.
\n\t
• They have a singular form and do not have a plural form.\n\t
  \n\t\t
  • Example: dirt, rice, information, furniture, and hair.
  \n\t
  \n\t
\n

Hinglish    

\n\t
• त्रुटि वाक्य के Part (A) में है।
\n\t
• Reflexive pronouns जैसे  myself, yourself, himself, herself, itself, ourselves, yourselves और themselves शब्द हैं।
\n\t
• वे किसी व्यक्ति या वस्तु को वापस संदर्भित करते हैं।
\n\t
• हम अक्सर  reflexive pronouns का उपयोग करते हैं जब क्रिया का विषय और वस्तु समान होती है।\n\t
  \n\t\t
  • Example: I cut myself when I was making dinner last night.
  \n\t
  \n\t
\n\t
• ​चूंकि subject 'She' एक feminineविषय है, इसलिए रिफ्लेक्सिव सर्वनाम feminine होना चाहिए।
\n\t
• इसलिए वाक्य में  'himself' के प्रयोग को 'herself' से बदल देना चाहिए ताकि वह व्याकरण की दृष्टि से सही हो।​
\n

Direction: In the following passage some words have been deleted. Read the passage carefully and select the most appropriate option to fill in each blank.

The Grim Reaper seems to have ______ (1) ______ in Europe during the 14th century. It was during this time that Europe was dealing with what was then the world’s ______ (2) ______ pandemic, the Black Death, believed to be the result of the plague. It is estimated that about one-third of Europe’s entire population ______ (3) ______ as a result of the pandemic, with some areas of the continent suffering far greater losses than others. The original outbreak of the plague occurred during 1347–51, and outbreaks then ______ (4) ______ several other times after that. So, clearly, death was something that the surviving Europeans had on their mind, and it is not surprising that they ______ (5) ______ an image to represent it.

Direction: In the following passage some words have been deleted. Read the passage carefully and select the most appropriate option to fill in each blank.

The Grim Reaper seems to have ______ (1) ______ in Europe during the 14th century. It was during this time that Europe was dealing with what was then the world’s ______ (2) ______ pandemic, the Black Death, believed to be the result of the plague. It is estimated that about one-third of Europe’s entire population ______ (3) ______ as a result of the pandemic, with some areas of the continent suffering far greater losses than others. The original outbreak of the plague occurred during 1347–51, and outbreaks then ______ (4) ______ several other times after that. So, clearly, death was something that the surviving Europeans had on their mind, and it is not surprising that they ______ (5) ______ an image to represent it.

Direction: In the following passage some words have been deleted. Read the passage carefully and select the most appropriate option to fill in each blank.

The Grim Reaper seems to have ______ (1) ______ in Europe during the 14th century. It was during this time that Europe was dealing with what was then the world’s ______ (2) ______ pandemic, the Black Death, believed to be the result of the plague. It is estimated that about one-third of Europe’s entire population ______ (3) ______ as a result of the pandemic, with some areas of the continent suffering far greater losses than others. The original outbreak of the plague occurred during 1347–51, and outbreaks then ______ (4) ______ several other times after that. So, clearly, death was something that the surviving Europeans had on their mind, and it is not surprising that they ______ (5) ______ an image to represent it.

Direction: In the following passage some words have been deleted. Read the passage carefully and select the most appropriate option to fill in each blank.

The Grim Reaper seems to have ______ (1) ______ in Europe during the 14th century. It was during this time that Europe was dealing with what was then the world’s ______ (2) ______ pandemic, the Black Death, believed to be the result of the plague. It is estimated that about one-third of Europe’s entire population ______ (3) ______ as a result of the pandemic, with some areas of the continent suffering far greater losses than others. The original outbreak of the plague occurred during 1347–51, and outbreaks then ______ (4) ______ several other times after that. So, clearly, death was something that the surviving Europeans had on their mind, and it is not surprising that they ______ (5) ______ an image to represent it.

Direction: In the following passage some words have been deleted. Read the passage carefully and select the most appropriate option to fill in each blank.

The Grim Reaper seems to have ______ (1) ______ in Europe during the 14th century. It was during this time that Europe was dealing with what was then the world’s ______ (2) ______ pandemic, the Black Death, believed to be the result of the plague. It is estimated that about one-third of Europe’s entire population ______ (3) ______ as a result of the pandemic, with some areas of the continent suffering far greater losses than others. The original outbreak of the plague occurred during 1347–51, and outbreaks then ______ (4) ______ several other times after that. So, clearly, death was something that the surviving Europeans had on their mind, and it is not surprising that they ______ (5) ______ an image to represent it.

निम्नलिखित वाक्य को उचित लोकोक्ति से पूरा कीजिए -

होली पर बहुत लोग ढेर सारा पानी व्यर्थ कर देते हैं तो कुछ लोगों को पानी पीने को भी नसीब नहीं होता। इसे ही कहते हैं _______ ।

सही उत्तर है - ईश्वर की माया कहीं धूप कहीं छाया ।

वाक्य में प्रयोग:

होली पर बहुत लोग ढेर सारा पानी व्यर्थ कर देते हैं तो कुछ लोगों को पानी पीने को भी नसीब नहीं होता। इसे ही कहते हैं ईश्वर की माया कहीं धूप कहीं छाया

Key Points

\n\t
• ईश्वर की माया कहीं धूप कहीं छाया लोकोक्ति का अर्थ - भगवान की माया विचित्र है, कहीं सुख है तो कहीं दुःख।
\n

अन्य विकल्प - 

Additional Information

\n\t
• जब कोई पूरा कथन किसी प्रसंग विशेष में उद्धत किया जाता है तो लोकोक्ति कहलाता है।
\n\t
• इसी को कहावत कहते है।
\n\t
• उदाहरण- 'उस दिन बात-ही-बात में राम ने कहा, हाँ, मैं अकेला ही कुँआ खोद लूँगा।
\n\t
• इन पर सबों ने हँसकर कहा, व्यर्थ बकबक करते हो, अकेला चना भाड़ नहीं फोड़ता' ।
\n\t
• यहाँ 'अकेला चना भाड़ नहीं फोड़ता' लोकोक्ति का प्रयोग किया गया है,
\n\t
• जिसका अर्थ है 'एक व्यक्ति के करने से कोई कठिन काम पूरा नहीं होता' ।
\n

प्रश्न के लिए उचित शब्द का चयन कीजिये।

घर के चारों ________ अनेक पेड़ हैं।

उचित शब्द है - ओर

Key Points

\n\t
• वाक्य - घर के चारों ओर अनेक पेड़ हैं।
\n\t
• 'ओर' का अर्थ - तरफ, पक्ष, दिशा (जैसे- मेरी ओर, पश्चिम की ओर)
\n

अन्य विकल्प -

\n\t
• साथ (संग) - मैं अपने परिवार के साथ खुश हूँ।
\n\t
• क्या (प्रश्नवाचक सर्वनाम) - इस बार तुमने मेले से क्या -क्या खरीदा?
\n\t
• के (कारक चिह्न) - सेना के जवान आ रहे हैं।
\n

Additional Information

\n\t
• रिक्त स्थान के प्रश्नों को हल करते समय क्या जरूरी रखें-\n\n\t
  \n\t\t
  • अभ्यर्थी को रिक्त स्थान के वाक्य का संदर्भ समझना जरूरी है।
  \n\t\t
  • जिस संदर्भ में बात की गई है, उसके अनुसार सही विकल्प को चुनना होता है।
  \n\t\t
  • वाक्य में दी गई विभिन्न व्याकरणीय कोटि भी सही विकल्प चुनने में आपकी मद्द कर सकती है।
  \n\t\t
  • आपको संज्ञा, सर्वनाम, विशेषण, लिंग और वचन आदि की समझ होना जरूरी है। 
  \n\t
  \n\t
\n

'भुजंग' का पर्यायवाची शब्द है - 'सर्प'

\n\t
• 'भुजंग' का अन्य पर्यायवाची शब्द है -  अहि, उरग, काकोदर, फणीश, सारंग, व्याल, साँप, नाग, विषधर।
\n

Mistake Points

\n\t
• केंचुआ - वर्षा ऋतु में निकलने वाला एक लंबा, पतला बरसाती कीड़ा (अर्थवर्म)। 
\n\t
• गिरगिट - रंग बदलनेवाला छिपकली की जाति का एक जंतु।
\n\t
• \n\t
  \n\t

  \n\t

  \n\t

  \n\t

  \n\t

  तोता - सुग्गा, शुक, सुआ, कीर, रक्ततुण्ड, दाड़िमप्रिय।

  \n\t

  \n\t

  \n\t

  \n\t

  \n\t
  \n\t
\n

Key Points

\n\t
• जिन शब्दों के अर्थ में समानता होती है, उन्हें पर्यायवाची शब्द कहलाते है। 
\n

Additional Informationकुछ अन्य महत्वपूर्ण पर्यायवाची शब्द:-

\n\t
• पृथ्वी - धरा, धरती, वसुधा, भूमि, वसुंधरा, भू, इला, धरा, धरत्री, धरणी।
\n\t
• पर्वत - शैल, नग, भूधर, पहाड़, अंचल, महीधर, गिरि, भूमिधर, तुंग, अद्रि।
\n\t
• बिजली - चपला, चंचला, दामिनी, सौदामनी, विधुत्, तड़ित, बीजुरी, क्षणप्रभा।
\n\t
• मेघ - बादल, जलधर, पयोद, पयोधर, घन।
\n\t
• राजा - नृप, नृपति, भूपति, नरपति, भूप, महीप, महीपति, नरेश।
\n\t
• सागर - समुद्र, उदधि, जलधि, वारिधि, पारावार, सिंधु, नीरनिधि, नदीश।
\n\t
• जंगल - वन, कानन, बीहड़, विटप, विपिन।
\n\t
• घर - गृह, सदन, आवास, आलय, गेह, निवास, निलय, मंदिर।
\n

"परिहार्य" का उचित विलोम अपरिहार्य है। अन्‍य व‍िकल्‍प असंगत हैं। 

Key Points

\n\t
• प‍र‍िहार्य का अर्थ- टाल-मटोल के योग्य, उपेछणीय,  जो अनिवार्य न हो। 
\n\t
• अपर‍िहार्य का अर्थ- जिसका परिहार न हो सके, अवर्जनीय, अबाध्य, अनिवार्य।
\n\t
• अत: परिहार्य का व‍िलोम शब्‍द अपरिहार्य है। 
\n

अन्‍य व‍िकल्‍प- 

Important Points कुछ अन्‍य व‍िलोम शब्‍द- 

Additional Information 

दिए गए वाक्य का वह भाग ज्ञात करें, जिसमें कोई त्रुटि है।

अभिषेक ने हंसमुख स्वभाव और बाल सुलभ बातें सुनकर कमल हँस पड़ा।

सही उत्तर है- अभिषेक नेKey Points

\n\t
• अशुद्ध वाक्य - अभिषेक ने हंसमुख स्वभाव और बाल सुलभ बातें सुनकर कमल हँस पड़ा।
\n\t
• शुद्ध वाक्य - अभिषेक का हंसमुख स्वभाव और बाल सुलभ बातें सुनकर कमल हँस पड़ा।
\n\t
• वाक्य में कारक संबंधित अशुद्धि है।
\n

Additional Informationवाक्य अशुद्ध- शुद्ध के कुछ उदाहरण-

निरामिष का सही व‍िलोम ‘सामिष’ है। अन्य विकल्प असंगत हैं। 

Key Points 

\n\t
• निरामिष का सही विलोम शब्द ‘सामिष’ है।
\n\t
• निरामिष का अर्थ- मांस रहित या मांस न खाने वाला, शाकाहारी।
\n\t
• सामिष का अर्थ- मांस से युक्त, मांसाहारी।
\n

अन्‍य व‍िकल्‍प- 

Important Points कुछ अन्‍य व‍िलोम शब्‍द- 

Additional Information 

दिए गए वाक्य के रेखांकित शब्द का विलोम बताइए।

इस घर पर उसका एकाधिकार है।

उपर्युक्त विकल्पों में से विकल्प 2 ‘सर्वाधिकार’ इसका सही उत्तर है। अन्य विकल्प इसके सही उत्तर नहीं हैं।

Key Points

\n\t
• एकाधिकार का अर्थ- किसी एक का अधिकार
\n\t
• सर्वाधिकार का अर्थ- सभी का अधिकार
\n\t
• पराधिकार का अर्थ- दूसरे का अधिकार,
\n\t
• परमाधिकार का अर्थ-  सबसे बड़ा अधिकार। इन दोनों शब्दों के लिए कोई उचित विलोम शब्द नहीं है। 
\n

Additional Information 

सही उत्तर है - 'अकथनीय'

\n\t
• "जो कहा न जा सके" - अकथनीय
\n

Key Pointsअन्य विकल्पों का विश्लेषण -

\n\t
• जो सर्वविदित न हो - रहस्य
\n\t
• जो किया न जा सके - अकरणीय
\n\t
• जिसपर विश्वास न हो - अविश्वसनीय
\n

Additional Informationकुछ अन्य वाक्यांश के लिए एक शब्द -

\n\t
• जिसकी गहराई का पता न लग सके - अथाह
\n\t
• किसी कथा के अंतर्गत आने वाली दूसरी कथा - अंतःकथा
\n\t
• किसी काम में दखल देना - हस्तक्षेप
\n\t
• दूसरे के मन की बात जानने वाला - अन्तर्यामी
\n\t
• जो किसी भी गुट में नहीं हो - तटस्थ
\n\t
• जो पहले कभी घटित नहीं हुआ हो - अभूतपूर्व
\n

मैं स्वयं वहीं से आया हूँ। इस वाक्य में रेखांकित शब्द का सर्वनाम होगा - निजवाचक सर्वनाम

Key Points

\n\t
• ​'मैं स्वयं वहीं से आया हूँ।' इस वाक्य में रेखांकित शब्द 'स्वयं' निजवाचक सर्वनाम है।
\n\t
• जिन शब्दों का प्रयोग वक्ता स्वयं के लिए करता है, वे निजवाचक सर्वनाम कहलाते हैं।
\n\t
• इसके अंतर्गत आप, स्वयं, खुद, स्वतः आदि।\n\t
  \n\t\t
  • ​उदाहरण- आप स्वयं इस बात से सहमत हैं।
  \n\t
  \n\t
\n

Important Points 
\n सर्वनाम के छ: भेद होते हैं -

\n\t
1. पुरुषवाचक सर्वनाम
\n\t
2. निश्चयवाचक सर्वनाम
\n\t
3. अनिश्चयवाचक सर्वनाम
\n\t
4. सम्बन्धवाचक सर्वनाम
\n\t
5. प्रश्नवाचक सर्वनाम
\n\t
6. निजवाचक सर्वनाम।
\n

Additional Information 

प्रश्न के लिए उचित शब्द का चयन कीजिये।

प्रेमचंद का स्वभाव बहुत ही विनम्र था, किंतु उनमें स्वाभिमान __________ भरा था।

प्रश्न के लिए उचित शब्द होगा - कूट-कूटकर

Key Points

\n\t
• वाक्य - प्रेमचंद का स्वभाव बहुत ही विनम्र था, किंतु उनमें स्वाभिमान कूट-कूटकर भरा था।\n\n\t
  \n\t\t
  • 'कूट-कूट कर भरना' का अर्थ है - अधिक मात्रा में होना। 
  \n\t
  \n\t
\n\t
• विशेषण शब्द - इतना, कम, अधिक
\n

अन्य विकल्प -

\n\t
• इतना (इस मात्रा में।) : जैसे - हम इतना काम कर नहीं सकते। 
\n\t
• कम (थोड़ा, अल्प) : जैसे - काँच बहुत कम बचे थे।
\n\t
• अधिक (बहुत, बढ़ा हुआ।) : जैसे - चाय बहुत अधिक मीठी हो गई है I
\n

Additional Informationविशेषण- 

\n\t
• जो शब्द गुण, दोष, भाव, संख्या, परिणाम आदि से संबंधित विशेषता का बोध कराते हैं, उसे विशेषण कहते हैं।
\n\t
• जैसे- बड़ा, काला, लम्बा, दयालु, भारी, सुंदर, कायर, टेढ़ा–मेढ़ा, एक, दो, सारा, वीर पुरुष, गोरा, अच्छा, बुरा, मीठा, खट्टा, आदि।\n\t
  \n\t\t
  • जैसे- राधा सुंदर है।
  \n\t
  \n\t
\n

\n

दिए गए वाक्य में रेखांकित खंड को प्रतिस्थापित करने के लिए सबसे उपयुक्त विकल्प का चयन करें। यदि इसे प्रतिस्थापित करने की आवश्यकता नहीं है, तो विकल्प ‘किसी बदलाव की आवश्यकता नहीं है' का चयन करें।

हम दसवीं कक्षा के छात्र आपको निवेदन करते हैं।

सही उत्तर है - "आपसे" lKey Points

\n\t
• संपूर्ण वाक्य:-\n\n\t
  \n\t\t
  • हम दसवीं के छात्र आपसे निवेदन करते हैं l
  \n\t
  \n\t
\n\t
• प्रश्न में दिया गया आपको शब्द वाक्य के लिए उचित नहीं है l यह कारक संबंधी त्रुटि है l
\n\t
• 'को' - कर्म कारक का उदाहरण है l कार्य जिस पर हो रहा होता है, वह कर्म कहलाता है। इसका हिन्दी पर्याय ‘को’ है। यह चिह्न भी बहुत-से स्थानों पर नहीं लगता। कार्य का फल अर्थात प्रभाव जिस पर पड़ता है, उसे कर्म कारक कहते हैं;\n\t
  \n\t\t
  • जैसे - राम ने आम को खाया। इस वाक्य में ‘आम’ कर्म है,
  \n\t
  \n\t
\n\t
• जैसे- \n\t
  \n\t\t
  • मोहन ने साँप को मारा।
  \n\t\t
  • लड़की ने पत्र लिखा। यहां पर कुछ शब्द का प्रयोग उचित नहीं है l
  \n\t
  \n\t
\n\t
• 'से' - करण कारक का उदाहरण है l संज्ञा आदि शब्दों के जिस रूप से क्रिया के करने के साधन का बोध हो अर्थात् जिसकी सहायता से कार्य संपन्न हो वह करण कारक कहलाता है। इसके हिन्दी पर्याय ‘से’ के ‘द्वारा’ है। जिसकी सहायता से कोई कार्य किया जाए, उसे करण कारक कहते हैं।
\n\t
• जैसे - \n\t
  \n\t\t
  • वह कलम से लिखता है। इस वाक्य में ‘कलम’ करण है, क्योंकि लिखने का काम कलम से किया गया है।
  \n\t
  \n\t
\n

अन्य विकल्प:-

\n\t
• अन्य सभी विकल्प गलत उत्तर है क्योंकि यह प्रश्न में दी गई त्रुटि को हल नहीं करते l
\n

Additional Information

\n\t
• किसी वाक्य, मुहावरा या वाक्यांश में संज्ञा या सर्वनाम का क्रिया के साथ उनके सम्बन्ध के अनुसार रूप बदलना कारक कहलाता है। अर्थात् व्याकरण में संज्ञा या सर्वनाम शब्द की वह अवस्था जिसके द्वारा वाक्य में उसका क्रिया के साथ संबंध प्रकट होता है उसे कारक कहते हैं।
\n\t
• कारक के 8 भेद होते हैं:-\n\t
  \n\t\t
  • कर्ता- कार्य को करनेवाला
  \n\t\t
  •  कर्म- जिस पर कार्य का प्रभाव पड़े
  \n\t\t
  •  करण- जिसके द्वारा कर्ता कार्य करता है
  \n\t\t
  • संप्रदान- जिसके लिए कार्य किया जाए
  \n\t\t
  •  अपादान- जिससे अलगाव हो
  \n\t\t
  • सम्बन्ध- अन्य पदों से संबंध
  \n\t\t
  • अधिकरण- कार्य का आधार
  \n\t\t
  • संबोधन- किसी को संबोधित करना
  \n\t
  \n\t
\n

'सावधान रहने वाला व्यक्ति' के लिए उचित एक शब्द सतर्क होगा। 

\n\t
• कुछ ऐसे पद या शब्द होते है, जो अपने में पूरे एक वाक्य या वाक्यांश का अर्थ रखते है। इन्हीं शब्दों को अनेक शब्दों के लिए एक शब्द कहा जाता है। 
\n\t
• सावधान रहने वाला व्यक्ति - सतर्क\n\t
  \n\t\t
  • वाक्य प्रयोग - तुम जरा आग से सतर्क रहना।
  \n\t
  \n\t
\n

Key Pointsअन्य विकल्पों के अर्थ - 

\n\t
• सुरक्षित =  जिसकी भली-भाँति रक्षा की गई हो
\n\t
• सावधानी = सचेतता
\n\t
• संरक्षित = जिसका संरक्षण किया गया हो
\n

Additional Informationअनेक शब्दों के लिए एक शब्द के उदाहरण - 

\n\t
• पेशल - जो काया हृष्ट-पुष्ट हो
\n\t
• कृत्याकृत्य - करने और न करने योग्य कर्म
\n\t
• दामुल कैदी - काला पानी की सजा पाया कैदी
\n\t
• अनर्घ्य - जिसकी क़ीमत न हो
\n\t
• मुमूर्ष - मरने की इच्छा रखने वाला
\n\t
• परिवेष्टित - चारों ओर से घिरा हुआ
\n\t
• निर्वासित - जिसे देश से निकाला गया हो
\n\t
• वाग्मी - भाषण देने में चतुर
\n\t
• थान - निश्चित लंबाई का कपड़ा
\n\t
• प्रतिभू - ज़मानत करने वाला
\n

निर्देश: नीचे दिए गए पदों में कुछ शब्द छोड़ दिए गए है, प्रत्येक परिच्छेद के सामने चार विकल्प दिए गए हैं, इन चारो में से कौन-सा विकल्प रिक्त स्थान की पूर्ति करेगा?

जिस प्रकार समाज में स्त्रियों के प्रति _____ (1) _____ बढ़ते जा रहे है उससे स्त्रियाँ स्वयं के घर में भी असुरक्षित और असहज महसूस करने लगी है। किसी भी दिन समाचार पत्र में ऐसा नहीं होता जिस दिन बलात्कार या अपहरण की कोई _____ (2) _____ नहीं छपी हो। आज सभ्यता के इस युग में पुरुष वर्ग में स्त्री के प्रति _____ (3) _____ व सहानुभूति की भावना घट रही है। अतः आज की मांग यह है कि स्त्री स्वयं अपनी सुरक्षा के प्रति _____ (4) _____ हो। स्त्री की जड़ता तब तक नहीं टूटेगी जब तक वह वह अपने ऊपर हो रहे अन्याय को अन्याय मानकर न्याय की मांग नहीं करेगी। आज की स्त्रियों का यह कर्तव्य है कि वह आज समाज में अपने दृढ़ पावों पर खड़े होकर अपने _____ (5) _____ की रक्षा करे।

\n\t
• उपरोक्त अनुच्छेद के अध्ययन से यह होता है कि पहले वाक्य के द्वितीय भाग में आज के इस समय में स्त्री के अंदर की असुरक्षता एवं असहजगता का वर्णन किया गया है।
\n\t
• कोई भी स्त्री खुद को असुरक्षित एवं असहज तब ही महसूस कर सकती है जब उसके चारो तरफ अत्याचार एवं अपराध का माहोल व्याप्त हो।
\n\t
• अतः दिए गए विकल्पों में से विकल्प  (1) और (3) के शब्द उपरोक्त वाक्य का अर्थपूर्ण आशय व्यक्त करने में समर्थ है।
\n\t
• अतः विकल्प (4) सही है।
\n

​Key Points

\n\t
• अपराध संस्कृत [संज्ञा पुल्लिंग]
  \n\t1. विधि विरुद्ध या दंड पाने योग्य काम ; गुनाह ; कानून विरोधी कार्य ; जुर्म ; (क्राइम)
  \n\t2. दोष ; कसूर
\n\t
• सम्मान संस्कृत [संज्ञा पुल्लिंग]
  \n\t1. किसी के प्रति होने वाला आदरपूर्ण भाव
  \n\t2. आदर ; गौरव ; इज़्ज़त
\n\t
• अत्याचार संस्कृत [संज्ञा पुल्लिंग]
  \n\t1. ज़ुल्म
  \n\t2. दुराचार
\n

निर्देश: नीचे दिए गए पदों में कुछ शब्द छोड़ दिए गए है, प्रत्येक परिच्छेद के सामने चार विकल्प दिए गए हैं, इन चारो में से कौन-सा विकल्प रिक्त स्थान की पूर्ति करेगा?

जिस प्रकार समाज में स्त्रियों के प्रति _____ (1) _____ बढ़ते जा रहे है उससे स्त्रियाँ स्वयं के घर में भी असुरक्षित और असहज महसूस करने लगी है। किसी भी दिन समाचार पत्र में ऐसा नहीं होता जिस दिन बलात्कार या अपहरण की कोई _____ (2) _____ नहीं छपी हो। आज सभ्यता के इस युग में पुरुष वर्ग में स्त्री के प्रति _____ (3) _____ व सहानुभूति की भावना घट रही है। अतः आज की मांग यह है कि स्त्री स्वयं अपनी सुरक्षा के प्रति _____ (4) _____ हो। स्त्री की जड़ता तब तक नहीं टूटेगी जब तक वह वह अपने ऊपर हो रहे अन्याय को अन्याय मानकर न्याय की मांग नहीं करेगी। आज की स्त्रियों का यह कर्तव्य है कि वह आज समाज में अपने दृढ़ पावों पर खड़े होकर अपने _____ (5) _____ की रक्षा करे।

\n\t
• दिए गए गद्यांशों के अध्ययन से ज्ञात होता है कि आज स्त्रियों के प्रति घटनाएँ इतनी बढ़ गयी है कि आये दिन स्त्री अपमान एवं स्त्री अत्याचार की घटनाएँ हमे पढ़ने मिलती है।
\n\t
• अतः दिए गए विकल्पों में से विकल्प (1) और (2) के शब्द द्वारा प्राप्त शब्द-समूह “कोई घटना नहीं छपी हो” और “कोई खबर नहीं छपी हो” सम्पूर्ण वाक्य का अर्थपूर्ण आशय व्यक्त करने में समर्थ है।अतः विकल्प (4) सही है।
\n

​Key Points

\n\t
• घटना संस्कृत [संज्ञा स्त्रीलिंग] 1. अचानक होने वाली बात ; वाकया ; हादसा
\n\t
• ख़बर अरबी [संज्ञा स्त्रीलिंग] 1. किसी घटना का विवरण या वृत्तांत ; हाल
\n\t
• कारण संस्कृत [संज्ञा पुल्लिंग]
  \n\t1. वजह ; सबब ; हेतु
  \n\t2. काम ; कार्य
\n

निर्देश: नीचे दिए गए पदों में कुछ शब्द छोड़ दिए गए है, प्रत्येक परिच्छेद के सामने चार विकल्प दिए गए हैं, इन चारो में से कौन-सा विकल्प रिक्त स्थान की पूर्ति करेगा?

जिस प्रकार समाज में स्त्रियों के प्रति _____ (1) _____ बढ़ते जा रहे है उससे स्त्रियाँ स्वयं के घर में भी असुरक्षित और असहज महसूस करने लगी है। किसी भी दिन समाचार पत्र में ऐसा नहीं होता जिस दिन बलात्कार या अपहरण की कोई _____ (2) _____ नहीं छपी हो। आज सभ्यता के इस युग में पुरुष वर्ग में स्त्री के प्रति _____ (3) _____ व सहानुभूति की भावना घट रही है। अतः आज की मांग यह है कि स्त्री स्वयं अपनी सुरक्षा के प्रति _____ (4) _____ हो। स्त्री की जड़ता तब तक नहीं टूटेगी जब तक वह वह अपने ऊपर हो रहे अन्याय को अन्याय मानकर न्याय की मांग नहीं करेगी। आज की स्त्रियों का यह कर्तव्य है कि वह आज समाज में अपने दृढ़ पावों पर खड़े होकर अपने _____ (5) _____ की रक्षा करे।

\n\t
• उपरोक्त गद्यांश के अध्ययन से यह ज्ञात होता है कि आज के युग में स्त्रियों के प्रति अत्याचार बढ़ते ही जा रहा है।
\n\t
• दिए गए विकल्पों में से यदि हम विकल्प (1), (2) और (3) के शब्दों को वाक्य के रिक्त स्थान पर प्रयोग करते है तो हमे शब्द-समूह “स्त्री के प्रति अपराध व सहानुभूति”, “स्त्री के प्रति दोष व सहानुभूति” तथा “स्त्री के प्रति कारण व सहानुभूति” प्राप्त होता है जो कि दिए गए वाक्य का अर्थपूर्ण आशय प्रकट करने में असमर्थ है।
\n\t
• यदि हम विकल्प (4) के शब्द का प्रयोग करते है  तो हमे शब्द-समूह “स्त्री के प्रति सम्मान व सहानुभूति” प्राप्त होता है जो कि वाक्य का अर्थपूर्ण आशय प्रकट करने में समर्थ है।अतः विकल्प (4) सही है।
\n

​Key Points

\n\t
• दोष संस्कृत [संज्ञा पुल्लिंग] 1. कमी ; ऐब ; अपूर्णता ; त्रुटि ; गलती
\n\t
• कारण संस्कृत [संज्ञा पुल्लिंग]
  \n\t1. वजह ; सबब ; हेतु
  \n\t2. काम ; कार्य
\n\t
• सम्मान संस्कृत [संज्ञा पुल्लिंग]
  \n\t1. किसी के प्रति होने वाला आदरपूर्ण भाव
  \n\t2. आदर ; गौरव ; इज़्ज़त
\n

निर्देश: नीचे दिए गए पदों में कुछ शब्द छोड़ दिए गए है, प्रत्येक परिच्छेद के सामने चार विकल्प दिए गए हैं, इन चारो में से कौन-सा विकल्प रिक्त स्थान की पूर्ति करेगा?

जिस प्रकार समाज में स्त्रियों के प्रति _____ (1) _____ बढ़ते जा रहे है उससे स्त्रियाँ स्वयं के घर में भी असुरक्षित और असहज महसूस करने लगी है। किसी भी दिन समाचार पत्र में ऐसा नहीं होता जिस दिन बलात्कार या अपहरण की कोई _____ (2) _____ नहीं छपी हो। आज सभ्यता के इस युग में पुरुष वर्ग में स्त्री के प्रति _____ (3) _____ व सहानुभूति की भावना घट रही है। अतः आज की मांग यह है कि स्त्री स्वयं अपनी सुरक्षा के प्रति _____ (4) _____ हो। स्त्री की जड़ता तब तक नहीं टूटेगी जब तक वह वह अपने ऊपर हो रहे अन्याय को अन्याय मानकर न्याय की मांग नहीं करेगी। आज की स्त्रियों का यह कर्तव्य है कि वह आज समाज में अपने दृढ़ पावों पर खड़े होकर अपने _____ (5) _____ की रक्षा करे।

उपरोक्त गद्यांश के ध्यानपूर्वक अध्ययन से यह ज्ञात होता है कि आज जिस पैमाने पर स्त्रियों के प्रति अपराध में बढ़ोतरी हुई है उस से यह साफ़ होता है कि आज के इस ज़माने में स्त्रियों को सजग रहने की आवश्यकता है।अतः दिए गए विकल्पों में से विकल्प 4) का शब्द “सजग”  वाक्य का उचित आशय प्रकट कर रहा है।अतः विकल्प 4) सही है।

Key Points

\n\t
•  खुश- विशेषण [फ़ारसी]
  \n\t1. प्रसन्न । मगन मुदित । आनंदित ।
\n\t
• दुख संस्कृत [संज्ञा पुल्लिंग]
  \n\t1. कष्ट ; दर्द ; तकलीफ़ ; पीड़ा
  \n\t2. संकट ; विपत्ति 
\n\t
• चिंता संस्कृत [संज्ञा स्त्रीलिंग]
  \n\t1. व्यथित या विचलित करने वाली कोई भावना
  \n\t2. फ़िक्र ; सोच
\n\t
• सजग संस्कृत [विशेषण] 1. जागरूक ; सचेत ; सावधान 2. चालाक ; सतर्क ; होशियार।
\n

निर्देश: नीचे दिए गए पदों में कुछ शब्द छोड़ दिए गए है, प्रत्येक परिच्छेद के सामने चार विकल्प दिए गए हैं, इन चारो में से कौन-सा विकल्प रिक्त स्थान की पूर्ति करेगा?

जिस प्रकार समाज में स्त्रियों के प्रति _____ (1) _____ बढ़ते जा रहे है उससे स्त्रियाँ स्वयं के घर में भी असुरक्षित और असहज महसूस करने लगी है। किसी भी दिन समाचार पत्र में ऐसा नहीं होता जिस दिन बलात्कार या अपहरण की कोई _____ (2) _____ नहीं छपी हो। आज सभ्यता के इस युग में पुरुष वर्ग में स्त्री के प्रति _____ (3) _____ व सहानुभूति की भावना घट रही है। अतः आज की मांग यह है कि स्त्री स्वयं अपनी सुरक्षा के प्रति _____ (4) _____ हो। स्त्री की जड़ता तब तक नहीं टूटेगी जब तक वह वह अपने ऊपर हो रहे अन्याय को अन्याय मानकर न्याय की मांग नहीं करेगी। आज की स्त्रियों का यह कर्तव्य है कि वह आज समाज में अपने दृढ़ पावों पर खड़े होकर अपने _____ (5) _____ की रक्षा करे।

यदि हम उपरोक्त दिए गए गद्यांश का ध्यानपूर्वक अध्ययन करे तो हमे ज्ञात होता है कि दिए गए विकल्प में स्त्रीत्व और सम्मान दोनों शब्द एक अर्थपूर्ण आशय प्रकट कर रहे है।अतः विकल्प 3 सही है।

Key Points

\n\t
• स्त्रीत्व संस्कृत [संज्ञा पुल्लिंग] 1. स्त्री होने की अवस्था, गुण या भाव ; स्त्रीपन
\n\t
• सम्मान संस्कृत [संज्ञा पुल्लिंग]
  \n\t1. किसी के प्रति होने वाला आदरपूर्ण भाव
  \n\t2. आदर ; गौरव ; इज़्ज़त
\n\t
• इज़्ज़त अरबी [संज्ञा स्त्रीलिंग] 1. प्रतिष्ठा ; मान-सम्मान
\n