The volume of a cylinder, V = πR²H cube units. (R, H being the radius and height respectively)

Calculation:

Let the length of the wire be H cm.

According to the question,

4/3 × π × 9³ = π × (0.3)² × H

⇒ H = 10800

So, the length of the wire = 10800 cm i.e. 108m

∴ The length of the wire is 108m.

The rectangular park with a length and breadth of 180 m & 120 m respectively, is maintained in a circular field. The area of the circular field excluding the park is 40000 metre square. Find the radius of the field.

Area of the circle - area of rectangle = 40000

Area of rectangle = Length × Breadth & Area of circle = π(radius)2

⇒ πr2 - (120 × 180) = 40000 ⇒ \\(\\frac{22}{7}\\)r2 = 40000 + 21600

⇒ r2 = \\(\\frac{7}{22}\\) × 61600 = 19600 ⇒ r2 = (140)2 ⇒ r = 140

Concept used:

R = (I × 100)/(P × T)

A = P + I

Where R = rate of interest, P = principal, I = interest

T = time and A = Amount

Calculation:

Let P = 100 then A = 300

I = 300 - 100 = 200

R = (200 × 100)/(100 × 12.5)

⇒ R = 200/12.5

∴ Rate of interest is 16%

Select the most appropriate synonym of the underlined word in the sentence.

The placid lake was perfect for canoeing.

Key Points

\n\t
• ​​​The word ‘placid’(adjective) means- "having a calm appearance or characteristics". (एक शांत उपस्थिति या विशेषताएं होना)\n\n\t
  \n\t\t
  • E.g: A slow-moving and placid river.
  \n\t
  \n\t
\n\t
• ​Let’s have a look at the meaning of the words that are given in the options:\n\t
  \n\t\t
  • solemn(adjective)- “serious and without any humour”. (गंभीर और बिना किसी हास्य के)
  \n\t\t
  • calm(adjective)- “peaceful, quiet, and without worry”. (शांतिपूर्ण, शांत और बिना किसी चिंता के)
  \n\t\t
  • dull(adjective)- “not interesting or exciting in any way”. (किसी भी तरह से दिलचस्प या रोमांचक नहीं)
  \n\t\t
  • lethal(adjective)- “able to cause or causing death; extremely dangerous”. (मौत का कारण बनने या पैदा करने में सक्षम; बहुत खतरनाक)
  \n\t
  \n\t
\n\t
• Therefore, as per the points mentioned above, we find that ‘calm’ is the correct synonym of the given bold word.
\n

Additional Information

\n\t
• The synonyms of the given word 'placid' are-  'calm', 'trnquil', 'quite', 'cool', 'serene', etc.
\n\t
• The antonyms of the given word 'placid' are- 'agitated', 'disturbed', 'loud', 'violent', etc.
\n\t
• Example of 'placid' in a sentence: \n\t
  \n\t\t
  • She was a very placid child who slept all night and hardly ever cried.
  \n\t
  \n\t
\n

Select the most appropriate antonym of the below word.

CALLOUS

The correct answer is merciful.

Key Points

\n\t
• Let's look at the meanings of the given word and marked option:\n\t
  \n\t\t
  • callous- showing or having an insensitive and cruel disregard for others
  \n\t\t
  • merciful- showing or exercising mercy
  \n\t
  \n\t
\n\t
• ​​Let's look at the meanings of the other given options: \n\t
  \n\t\t
  • lifeless- dead or apparently dead
  \n\t\t
  • heartless- displaying a complete lack of feeling or consideration
  \n\t\t
  • careful- making sure of avoiding potential danger, mishap, or harm; cautious
  \n\t
  \n\t
\n\t
• Hence from the given meanings, we find that callous and merciful are antonyms.
\n

Key Points 

\n\t
• let's look at the meaning of the correct answer.
\n\t
• Casserole (noun): A dish made by cooking meat, vegetables, or other foods inside a heavy container at low heat, or the heavy, deep container with a lid used in cooking such dishes.(मांस, सब्जियां, या अन्य खाद्य पदार्थों को कम गर्मी पर एक भारी कंटेनर के अंदर पकाने से बना व्यंजन, या ऐसे व्यंजन पकाने में इस्तेमाल होने वाले ढक्कन के साथ भारी, गहरे कंटेनर।)\n\t
  \n\t\t
  • ​Example: In the kitchen there was a small casserole where there were the same white beans.
    \n\t\t                 This same firm had tens of thousands of tins of cooked casserole stew.
  \n\t
  \n\t
\n\t
• Synonym: Pottage, stew.
\n

Hence, the correct spelt word is option 4.

The following sentence has been divided into parts. One of them may contain an error. Select the part that contains the error from the given options. If you don’t find any error, mark ‘No error’ as your answer.

The new export policies (A) / announced by the commerce ministry (B) / are liable to effect foreign trade. (C) / No error (D)

The erroneous part is option 2) i.e. 'are liable to effect foreign trade. (C).'

Key Points  

\n\t
• The error lies in the part 'are liable to effect foreign trade (C).'
\n\t
• In the erroneous part the verb 'effect' means the result of a particular influence.
\n\t
• Here we have to use the verb 'affect' which means to cause a change in someone or something.
\n\t
• The context of the given sentence is that the decisions of the commerce ministry on export policies are going to cause a change in foreign trade matters.
\n\t
• In the given sentence we need to use 'affect' in place of 'effect' to make the sentence grammatically correct.
\n\t
• Hence, the correct answer is option 2.
\n

Correct sentence: The new export policies announced by the commerce ministry are liable to affect foreign trade.

Direction: Select the most appropriate option to improve the underlined segment in the given sentence. If there is no need to improve it, select 'No improvement'.

My uncle was a honest man.

The correct answer is An honest.
\nKey Points

\n\t
• The use of the phrase 'A honest' is incorrect in the given sentence.
\n\t
• In this sentence, the word honest begins with a vowel sound. Therefore, we use an.
\n\t
• Example:\n\t
  \n\t\t
  • An honest person will never harm anyone.
  \n\t
  \n\t
\n\t
• Hence, the underlined part of the sentence should be replaced by An honest.
  \n\t 
\n

​Correct sentence: My uncle was an honest man.

Additional Information

\n\t
• There are many other words like university, union, hour, honour, etc which take articles according to the vowel sound.
\n\t
• Example:\n\t
  \n\t\t
  • She is a United States senator.
  \n\t\t
  • He belongs to an HR department.
  \n\t
  \n\t
\n

In the following question, out of the four alternatives, select the word opposite in meaning to the word given.

Contiguous

Here the correct answer is Inaccessible.

Key Points

\n\t
• "Contiguous" refers to things that are touching or sharing a common border or boundary. Therefore, the opposite of "contiguous" would be something that is not touching or sharing a common border or boundary.
\n\t
• "Inaccessible" is the word that fits this description, as it means something that is not easily reached or approached.
\n\t
• Example sentence using "contiguous":\n\t
  \n\t\t
  • The two countries had contiguous borders and shared many cultural and economic ties.
  \n\t
  \n\t
\n\t
• Example sentence using "inaccessible":\n\t
  \n\t\t
  • The peak of the mountain was inaccessible due to the rough terrain and dangerous conditions.
  \n\t
  \n\t
\n\t
• Therefore, the correct answer is option 4) inaccessible.
\n

Additional Information

\n\t
• Let's have a look at the meaning of other words in options:-\n\n\t
  \n\t\t
  • "Adjacent" means next to or adjoining something else. It is a synonym of "contiguous" and, therefore, not an antonym.
  \n\t\t
  • "Abutting" means bordering or adjoining something else. It is also a synonym of "contiguous" and, therefore, not an antonym.
  \n\t\t
  • "Bitterness" means having a harsh and disagreeable taste, or a feeling of resentment or hostility. It is not related to the meaning of "contiguous" and, therefore, not an antonym.
  \n\t
  \n\t
\n

Direction: Select the most appropriate meaning of the given idiom.

Give it a shot

Key Points

\n\t
• The most appropriate meaning of the given idiom 'Give it a shot' is 'Try something'.
\n\t
• Let’s look at the meaning and example of the given phrasal verb:\n\t
  \n\t\t
  • Give it a shot- "If you give something a shot, or give it a whirl, you try doing something for the first time, usually for fun." (यदि आप किसी चीज़ को एक शॉट देते हैं, या इसे एक चक्कर देते हैं, तो आप पहली बार कुछ करने की कोशिश करते हैं, आमतौर पर मनोरंजन के लिए।)\n\t\t
    \n\t\t\t
    • E.g. I don't usually like hot tea, but it's so cold out that I gave it a shot today.
    \n\t\t
    \n\t\t
  \n\t
  \n\t
\n\t
• ​​Thus from the explanation given above, we find that the 1st option is the correct choice.
\n

The correct answer is- 'Acceptable'.

Key Points

\n\t
• Among the given options correct spelling is 'Acceptable'.
\n\t
• The word acceptable is an adjective and its meaning is that can be allowed or satisfactory.\n\t
  \n\t\t
  • Example: We need to come to an arrangement that is acceptable to both parties.
    \n\t\t 
  \n\t
  \n\t
\n

​Hence, the correct answer is option 2.

Additional Information

\n\t
• Let's check out some synonyms and antonyms of 'acceptable':\n\n\t
  \n\t\t
  • Synonyms: sufficient, adequate, tolerable.
  \n\t\t
  • Antonyms: intolerable,  unacceptable, unsatisfactory.
  \n\t
  \n\t
\n

Hinglish

\n\t
• दिए गए विकल्पों में सही वर्तनी 'acceptable' है।
\n\t
• Acceptable शब्द एक adjective है और इसका अर्थ यह है कि अनुमति या संतोषजनक हो सकता है।\n\t
  \n\t\t
  • Example: We need to come to an arrangement that is acceptable to both parties.
  \n\t
  \n\t
\n\t
• इसलिए सही उत्तर option 2 है।
\n\t
• आइए 'acceptable' के कुछ synonyms और antonyms की जाँच करें:\n\t
  \n\t\t
  • Synonyms: sufficient, adequate, tolerable.
  \n\t\t
  • Antonyms: intolerable,  unacceptable, unsatisfactory.
  \n\t
  \n\t
\n

Fill in the blank with the most appropriate option.

The two men hate _______.

The correct answer is - "each other"

Key Points

\n\t
• "each other" is the correct option because "each other" is a reciprocal pronoun that is often used to express mutual feelings or actions between two people, including hate.
\n\t
• "with another" is not the correct option because "with" is not a preposition that can be used to express the concept of hate.
\n\t
• "against other" is not the correct option because "against" is a preposition that is commonly used to express opposition or conflict, but it doesn't accurately convey the idea of hate in this sentence.
\n\t
• to another" is not the correct option because "to" is a preposition that is commonly used to express direction or purpose, but it doesn't accurately convey the idea of hate in this sentence.
\n\t
• In conclusion, the correct option is "each other" because it accurately conveys the mutual feelings of hate between the two men.
\n

\nCorrect Sentence: The two men hate each other

Choose an appropriate word from the options to suitably fill the blank in the sentence below so that the sentence makes sense, both grammatically and contextually.

They seem to have _____ with each other over the petty issue of money.

The correct answer is 'Fallen out'.

Key Points

\n\t
• In the given sentence, the phrase 'Fallen out' is used correctly to indicate that they have had a disagreement or quarrel.
\n\t
• The verb form 'Fallen out' is in the past perfect tense, which is appropriate for the context of the sentence.
\n\t
• The other options like fell out, fallen off, fell off do not fit grammatically or contextually with the given sentence.
\n

Hence, the correct answer is option 4.

Correct sentence: They seem to have fallen out with each other over the petty issue of money.
\n
\nAdditional Information

\n\t
• The phrase 'fallen out' is a phrasal verb that means to have a disagreement or argument with someone.
\n\t
• It is important to choose the correct phrasal verb to ensure the sentence is grammatically and contextually correct.
\n\t
• Other phrasal verbs with 'fall' can have different meanings:\n\t
  \n\t\t
  • Fall off: To decrease or drop in numbers or quality.
  \n\t\t
  • Fall out: To have an argument or disagreement.
  \n\t\t
  • Fall over: To fall to the ground.
  \n\t
  \n\t
\n

In the following question, one part of the sentence has an error. Read the sentence to find the error and mark the corresponding option. If the sentence has no error choose option 4 ‘No error’ as your answer.

A horrific turn of events unfolded when/ (A) a train carrying at least 200 passengers could/ (B) not stop in time and crashed with a truck./ (C) No error/ (D)

Correct option 3) The error lies in part C.

Explanation:

\n\t
• Here, it should be 'crash into' instead of 'crash with' in the third part.
\n\t
• 'Crash into' is a phrasal verb of 'crash' which means to collide with someone or something, often violently.
\n

​Additional Information:

\n\t
• Horrific: causing horror - an intense feeling of fear or shock
\n\t
• Turn of events: a change in what is happening
\n\t
• Unfold: (of events or information) gradually develop or be revealed.
\n

Hence the correct sentence is - A horrific turn of events unfolded when a train carrying at least 200 passengers could not stop in time and crashed into a truck.

Select the suitable conjunction to complete the sentence:

Piyush played very well _____won the appreciation of all.

The correct answer is 'and'.

Key Points

\n\t
• The most appropriate conjunction to complete the given blank is 'and'.
\n\t
• 'And' is used to connect two ideas in a sentence.\n\t
  \n\t\t
  • Example: She should go and find another job.
  \n\t
  \n\t
\n\t
• We use 'and' to link words or phrases that are the same in order to emphasize the degree of something.
\n\t
• In the given sentence 'Piyush's' playing well won him appreciation. So, it should be connected with 'and'.
\n\t
• Thus, the correct answer is Option 3.
  \n\t 
\n

Correct Sentence: Piyush played very well and won the appreciation of all.

Additional Information

\n\t
• Let's look at the meaning of other words:\n\t
  \n\t\t
  • nor: and not. (और न (ही))
  \n\t\t
  • or: used in a list of possibilities or choices. [या अथवा (संभावनाओं या विकल्‍पों की सूची में प्रयुक्त)]
  \n\t\t
  • but: used for introducing an idea that contrasts with or is different from what has just been said. (किंतु, परंतु, लेकिन)
  \n\t
  \n\t
\n

Directions: In the question below, a part of the sentence has been underlined. Below are given the alternatives to the underlined part which may improve the sentence. Choose the correct alternative. If the sentence needs no improvement, choose ‘No Improvement’ as your answer.

The train will leave by the time we reach the station. Hurry up.

The correct answer is option 2, i.e., will have left

Key Points

\n\t
•  The sentence uses the simple future tense form 'will leave', which is incorrect.
\n\t
•  The sentence uses the relative progress conjunction phrase 'By the time'.
\n\t
• By the time is followed by a clause that shows a time-frame for the progress of the main verb, relative to the second verb. Here, generally, the perfect tenses are used.
\n\t
• For example:\n\t
  \n\t\t
  • By the time it stops raining, we shall have reached home.
  \n\t
  \n\t
\n

\nThus, the rectified sentence is: The train will have left by the time we reach the station. Hurry up.

Direction: Select the most appropriate meaning of the given idiom.

Gate crasher

Key Points

\n\t
• The most appropriate meaning of the given idiom 'Gate crasher' is 'Uninvited Guest'.
\n\t
• Let’s look at the meaning and example of the given phrasal verb:\n\t
  \n\t\t
  • Gate crasher- "One who attends an event, such as a concert, sports match, or party, without being invited or paying to get in." (वह जो किसी कार्यक्रम में शामिल होता है, जैसे कि एक संगीत कार्यक्रम, खेल मैच, या पार्टी, बिना आमंत्रित किए या अंदर जाने के लिए भुगतान किए बिना।)\n\t\t
    \n\t\t\t
    • E.g. I don't mind gatecrashers coming to my parties, so long as they behave themselves.
    \n\t\t
    \n\t\t
  \n\t
  \n\t
\n\t
• ​​Thus from the explanation given above, we find that the 2nd option is the correct choice.
\n

Direction: Find out which part has an error and mark it as your answer. If there is no error, mark 'No error' as your answer.

He didn't eat the sweet (A) / because it (B) / tasted sourly. (C) / No error (D)

The correct answer is '(C)'.

Key Points

\n\t
• The error lies in  Part (C) of the sentence.
\n\t
• Adjectives are usually placed before the nouns they modify, but when used with linking verbs, such as forms of to be or “sense” verbs, they are placed after the verb.
\n\t
• “Sense” verbs, such as look, seem, appear, taste, sound, feel, or smell, also demand a verb + adjective word order.\n\t
  \n\t\t
  • Example: The cookies smell awesome!
  \n\t
  \n\t
\n\t
• In this sentence, we need an adjective after the sense verb 'tasted.'
\n\t
• ​Therefore, the use of 'sourly' in Part (C) of the sentence should be replaced with 'sour' to make it grammatically correct.
\n\t
• Therefore, the correct answer is '(C)'.
  \n\t 
\n

​​Correct sentence: He didn't eat the sweet because it tasted sour.

Additional Information 

\n\t
• The meaning of the word 'sour' is having an acid taste like lemon or vinegar.\n\n\t
  \n\t\t
  • Example: She sampled the wine and found it was sour. 
  \n\t
  \n\t
\n

Hinglish 

\n\t
• त्रुटि वाक्य के Part (C) में निहित है।
\n\t
• Adjectives आमतौर पर उन nouns से पहले रखे जाते हैं जिन्हें वे संशोधित करते हैं, लेकिन जब verb को जोड़ने के साथ प्रयोग किया जाता है, जैसे कि to be या “sense” verbs के रूप में, उन्हें verb के बाद रखा जाता है।
\n\t
• “Sense” verbs, जैसे कि look, seem, appear, taste, sound, feel, or smell, भी verb + adjective क्रम की मांग करता है।\n\t
  \n\t\t
  • Example: The cookies smell awesome!
  \n\t
  \n\t
\n\t
• इस वाक्य में, हमें sense verb 'tasted' के बाद एक adjective की आवश्यकता है।​
\n\t
• इसलिए, वाक्य के Part (C) में 'sourly' का उपयोग 'sour' के साथ प्रतिस्थापित किया जाना चाहिए, इसे व्याकरणिक रूप से सही बनाने के लिए।
\n

In the following passage, some words have been deleted. Read the passage carefully and select the most appropriate option to fill in each blank

The correct answer is 'Practice'.

Key Points

\n\t
• "Practice" fits logically in the context, indicating a change in the routine or habitual action of releasing trade estimates. The sentence talks about the government altering its established method of releasing trade estimates, which aligns with the word "Practice."
\n\t
• Meanings of the other words:\n\t
  \n\t\t
  • Peace: Peace refers to a state of tranquility or absence of conflict.
  \n\t\t
  • Malfeasance: Malfeasance refers to wrongdoing or illegal activity, especially by a public official.
  \n\t\t
  • Inference: Inference is the process of deriving logical conclusions based on evidence or reasoning.
    \n\t\t 
  \n\t
  \n\t
\n

Correct Passage: The Government has quietly dropped the practice of releasing preliminary monthly merchandise trade estimates at the beginning of the month, and updating them two weeks later with ‘quick’ estimates. The foreign trade numbers for October 2022 and beyond _____2____ be released by the middle of the next month, as was the practice till two years ago. Perhaps the idea of issuing early estimates for export and import shipments in late 2020 _____3______driven by the need to have some more high frequency indicators for assessing the direction of the economy as it found its feet again after the ______4______ from COVID-19 lockdowns. While one cannot really say the pandemic is over yet, it is a sensible decision to now revert to the older system when ‘quick’ estimates were released on the fifteenth day of each subsequent month, or earlier if that date happened to fall on a weekend. The early estimates have _______5______ conflicting signals about the economy in recent months, thanks to sharp variations between the preliminary and ‘quick’ estimates in the volume of trade and even the direction of exports growth. 

In the following passage, some words have been deleted. Read the passage carefully and select the most appropriate option to fill in each blank

The correct answer is 'Will'.

Key Points

\n\t
• The use of "will" implies a simple future tense, indicating a definitive statement about the future action of releasing trade numbers from October 2022 onwards. It portrays a straightforward declaration without any condition or uncertainty attached.
\n\t
• Reasons the other options are not suitable:\n\t
  \n\t\t
  • Would: "Would" often suggests a conditional scenario or a hypothetical situation. In this context, using "would" would imply a conditional future action, which might not align with the intended meaning of a definite decision by the government.
  \n\t\t
  • Should: "Should" implies an obligation or recommendation. However, it doesn't fit the context of a statement about a confirmed future action.
  \n\t\t
  • Could: "Could" implies a possibility or ability but doesn't convey the certainty or definitiveness required in the sentence regarding the release schedule. 
    \n\t\t 
  \n\t
  \n\t
\n

Correct Passage: The Government has quietly dropped the practice of releasing preliminary monthly merchandise trade estimates at the beginning of the month, and updating them two weeks later with ‘quick’ estimates. The foreign trade numbers for October 2022 and beyond will be released by the middle of the next month, as was the practice till two years ago. Perhaps the idea of issuing early estimates for export and import shipments in late 2020 _____3______driven by the need to have some more high frequency indicators for assessing the direction of the economy as it found its feet again after the ______4______ from COVID-19 lockdowns. While one cannot really say the pandemic is over yet, it is a sensible decision to now revert to the older system when ‘quick’ estimates were released on the fifteenth day of each subsequent month, or earlier if that date happened to fall on a weekend. The early estimates have _______5______ conflicting signals about the economy in recent months, thanks to sharp variations between the preliminary and ‘quick’ estimates in the volume of trade and even the direction of exports growth.

Hinglish Solution:

Key Points

\n\t
• "Will" का प्रयोग simple future tense को दर्शाता है, जो अक्टूबर 2022 से आगे व्यापार संख्याओं के जारी करने के भविष्य के क्रियाकलाप के बारे में एक निर्णायक बयान का संकेत देता है। यह बिना किसी शर्त या अनिश्चितता के एक सरल घोषणा को प्रस्तुत करता है।
\n\t
• अन्य विकल्प क्यों उपयुक्त नहीं हैं:\n\t
  \n\t\t
  • Would: "Would" अक्सर एक शर्तिक परिदृश्य या कल्पनाशील स्थिति को सुझावित करता है। इस संदर्भ में, "would" का उपयोग करने का मतलब सरकार द्वारा एक निश्चित निर्णय के अनुरूप न होना सकता है, क्योंकि यह एक शर्तिक भविष्य क्रियाकलाप की ओर संकेत करेगा।
  \n\t\t
  • Should: "Should" एक दायित्व या सिफारिश को दर्शाता है। हालांकि, यह एक पुष्ट भविष्य क्रियाकलाप के बारे में बयान के संदर्भ में उपयुक्त नहीं लगता।
  \n\t\t
  • Could: "Could" एक संभावना या क्षमता को दर्शाता है लेकिन इस वाक्य में आवश्यक निश्चितता या दृढ़ता को व्यक्त नहीं करता।
  \n\t
  \n\t
\n

​Correct Passage: The Government has quietly dropped the practice of releasing preliminary monthly merchandise trade estimates at the beginning of the month, and updating them two weeks later with ‘quick’ estimates. The foreign trade numbers for October 2022 and beyond will be released by the middle of the next month, as was the practice till two years ago. Perhaps the idea of issuing early estimates for export and import shipments in late 2020 _____3______driven by the need to have some more high frequency indicators for assessing the direction of the economy as it found its feet again after the ______4______ from COVID-19 lockdowns. While one cannot really say the pandemic is over yet, it is a sensible decision to now revert to the older system when ‘quick’ estimates were released on the fifteenth day of each subsequent month, or earlier if that date happened to fall on a weekend. The early estimates have _______5______ conflicting signals about the economy in recent months, thanks to sharp variations between the preliminary and ‘quick’ estimates in the volume of trade and even the direction of exports growth.

In the following passage, some words have been deleted. Read the passage carefully and select the most appropriate option to fill in each blank

The correct answer is 'Was'.

Key Points

\n\t
• The sentence discusses a past action related to the idea of issuing early estimates for export and import shipments in late 2020. Since the sentence refers to a singular event that occurred in the past ("the idea of issuing early estimates"), the correct verb to use in this context is "was," which is the singular past tense form of the verb "to be."
\n\t
• Reasons the other options are incorrect:\n\t
  \n\t\t
  • Is: This is present tense and does not align with the past context presented in the sentence.
  \n\t\t
  • Are: This is plural present tense and does not match the singular past event referred to in the sentence.
  \n\t\t
  • Were: While "were" is the plural past tense form of the verb "to be," the context in the sentence refers to a singular past event, so "was" is the appropriate choice. 
    \n\t\t 
  \n\t
  \n\t
\n

Correct Passage: The Government has quietly dropped the practice of releasing preliminary monthly merchandise trade estimates at the beginning of the month, and updating them two weeks later with ‘quick’ estimates. The foreign trade numbers for October 2022 and beyond will be released by the middle of the next month, as was the practice till two years ago. Perhaps the idea of issuing early estimates for export and import shipments in late 2020 was driven by the need to have some more high frequency indicators for assessing the direction of the economy as it found its feet again after the ______4______ from COVID-19 lockdowns. While one cannot really say the pandemic is over yet, it is a sensible decision to now revert to the older system when ‘quick’ estimates were released on the fifteenth day of each subsequent month, or earlier if that date happened to fall on a weekend. The early estimates have _______5______ conflicting signals about the economy in recent months, thanks to sharp variations between the preliminary and ‘quick’ estimates in the volume of trade and even the direction of exports growth.

In the following passage, some words have been deleted. Read the passage carefully and select the most appropriate option to fill in each blank

The correct answer is 'Battering'.

Key Points

\n\t
• The sentence discusses the time when the economy was recovering from the effects of COVID-19 lockdowns. "Battering" fits in the context, suggesting that the economy was facing significant challenges or hardships due to the impact of the lockdowns. It implies a period of difficulty or severe impact, which aligns with the economic struggle caused by the COVID-19 lockdowns.
\n\t
• Reasons the other options are incorrect:\n\t
  \n\t\t
  • Heartening: This word means something that is encouraging or uplifting. However, in the context of recovering from the effects of COVID-19 lockdowns, "heartening" does not capture the challenges or hardships faced by the economy.
  \n\t\t
  • Appalling: This word means causing shock or dismay due to its awful or horrifying nature. While the pandemic's effects were challenging, "appalling" might imply an extreme level of negativity that might not fully align with the sentence.
  \n\t\t
  • Paradigm: This word refers to a typical example or pattern. While it doesn’t necessarily contradict the context, "battering" better conveys the challenging nature of the situation faced by the economy after the COVID-19 lockdowns.
  \n\t
  \n\t
\n

Correct Passage: The Government has quietly dropped the practice of releasing preliminary monthly merchandise trade estimates at the beginning of the month, and updating them two weeks later with ‘quick’ estimates. The foreign trade numbers for October 2022 and beyond will be released by the middle of the next month, as was the practice till two years ago. Perhaps the idea of issuing early estimates for export and import shipments in late 2020 was driven by the need to have some more high frequency indicators for assessing the direction of the economy as it found its feet again after the battering from COVID-19 lockdowns. While one cannot really say the pandemic is over yet, it is a sensible decision to now revert to the older system when ‘quick’ estimates were released on the fifteenth day of each subsequent month, or earlier if that date happened to fall on a weekend. The early estimates have _______5______ conflicting signals about the economy in recent months, thanks to sharp variations between the preliminary and ‘quick’ estimates in the volume of trade and even the direction of exports growth.

Hinglish Solution:

Key Points

\n\t
• वाक्य COVID-19 लॉकडाउन्स के प्रभावों से अर्थव्यवस्था के सुधार के समय की चर्चा करता है। "Battering" संदर्भ में फिट बैठता है, यह सुझाव देता है कि अर्थव्यवस्था लॉकडाउन्स के प्रभाव के कारण महत्वपूर्ण चुनौतियों या कठिनाइयों का सामना कर रही थी। यह किसी मुश्किल या गंभीर प्रभाव के समय की संकेत देता है, जो COVID-19 लॉकडाउन्स के कारण अर्थव्यवस्था को हुई संघर्ष से मेल खाता है।
\n\t
• अन्य विकल्पों को क्यों गलत माना गया है:\n\t
  \n\t\t
  • Heartening: यह शब्द कुछ ऐसा होता है जो उत्साहवर्धक या प्रेरक होता है। हालांकि, COVID-19 लॉकडाउन्स के प्रभावों से उबरने के संदर्भ में, "heartening" उन चुनौतियों या कठिनाइयों को नहीं दर्शाता जिनका सामना अर्थव्यवस्था को करना पड़ रहा था।
  \n\t\t
  • Appalling: इस शब्द का अर्थ होता है कि कुछ इतना भयानक या डरावना होता है कि वह आघात या विस्मय का कारण बनता है। जबकि महामारी के प्रभाव चुनौतीपूर्ण थे, "appalling" शायद एक अत्यधिक नकारात्मकता का सुझाव दे सकता है जो पूर्ण रूप से वाक्य के संदर्भ में नहीं बैठता हो।
  \n\t\t
  • Paradigm: इस शब्द का अर्थ होता है एक विशिष्ट उदाहरण या पैटर्न। जबकि यह जरूरी नहीं कि संदर्भ के साथ विरोधाभासी हो, "battering" COVID-19 लॉकडाउन्स के बाद अर्थव्यवस्था के सामना किए गए कठिनाई भरे स्थिति को बेहतर तरीके से दर्शाता है।
  \n\t
  \n\t
\n

In the following passage, some words have been deleted. Read the passage carefully and select the most appropriate option to fill in each blank

The correct answer is 'Emitted'.

Key Points

\n\t
• The word "emitted" implies the release or transmission of something, such as signals or information. In this context, it could be interpreted that the early estimates have given off or produced conflicting signals about the economy in recent months.
\n\t
• Reasons the other options are not suitable:\n\t
  \n\t\t
  • Estimated: While "estimated" might seem fitting in terms of the information being estimated, it doesn't capture the idea that these estimates are actively generating or giving off conflicting signals.
  \n\t\t
  • Appreciated: "Appreciated" doesn't convey the notion of signals being released or emitted; it refers more to the recognition or valuation of something's worth.
  \n\t\t
  • Dilute: "Dilute" refers to making something weaker or less concentrated. It doesn't relate to the generation or transmission of conflicting signals, which is the context of the sentence. 
  \n\t
  \n\t
\n\t
• So, if "emitted" is the correct choice, it indicates that these early estimates have been actively producing or sending out conflicting signals about the economy in recent months.
  \n\t 
\n

Correct Passage: The Government has quietly dropped the practice of releasing preliminary monthly merchandise trade estimates at the beginning of the month, and updating them two weeks later with ‘quick’ estimates. The foreign trade numbers for October 2022 and beyond will be released by the middle of the next month, as was the practice till two years ago. Perhaps the idea of issuing early estimates for export and import shipments in late 2020 was driven by the need to have some more high-frequency indicators for assessing the direction of the economy as it found its feet again after the battering from COVID-19 lockdowns. While one cannot really say the pandemic is over yet, it is a sensible decision to now revert to the older system when ‘quick’ estimates were released on the fifteenth day of each subsequent month, or earlier if that date happened to fall on a weekend. The early estimates have emitted conflicting signals about the economy in recent months, thanks to sharp variations between the preliminary and ‘quick’ estimates in the volume of trade and even the direction of export growth.

निम्नलिखित प्रश्न में, चार विकल्पों में से, उस विकल्प का चयन करें जो वाक्यांशों के लिए एक शब्द का सही विकल्प हो।

जो कार्य कष्ट उठाकर सध सकता हो

जो कार्य कष्ट उठाकर सध सकता हो वाक्यांशों के लिए एक शब्द का सही विकल्प कष्टसाध्य होगा।

\n\t
• जब किसी वाक्य में प्रयुक्त या स्वतन्त्र किसी वाक्यांश के लिए किसी एक शब्द का प्रयोग किया जाता है, जो उस वाक्यांश के अर्थ को पूरी तरह सिद्ध करता हो तो उसे वाक्यांश के लिए एक शब्द कहते हैं, अर्थात अनेक शब्दों के लिए एक शब्द को प्रयुक्त करना ही वाक्यांश के लिए एक शब्द कहलाता है।
\n

Key Points अन्य विकल्पों का विश्लेषण - 

असंगत/बेमेल शब्द है - 'प्रेमी'

\n\t
• युगल- दम्पति, जोड़ा, युग्म, द्वैत।
\n\t
• प्रेमी - आशिक, प्रियतम, स्नेही, प्रिय, दिलबर, दिलदार।
\n

Key Points

\n\t
•  जो शब्द समान अर्थ के कारण किसी दूसरे शब्द की जगह ले लेते हैं उन्हें पर्यायवाची शब्द कहते हैं।
\n

Additional Informationकुछ अन्य महत्वपूर्ण पर्यायवाची शब्द:- 

\n\t
• अतिथि- मेहमान, अभ्यागत, आगन्तुक, पाहूना।
\n\t
• इंदु- चाँद, चंद्रमा, चंदा, शशि, राकेश, मयंक, महताब।
\n\t
• उत्कृष्ट- उत्तम, उन्नत, श्रेष्ठ, अच्छा, बढ़िया, उम्दा।
\n\t
• ओझल- अदृश्य, अंतर्धान, तिरोहित, लुप्त, गायब, विलुप्त।
\n\t
• कुबेर- कित्ररेश, यक्षराज, धनद, धनाधिप, राजराज।
\n\t
• खादिम- नौकर, चाकर, भृत्य, अनुचर।
\n\t
• गहन- अभेद्य, दुर्गम, घना, निविड़, सघन, गंभीर, गहरा।
\n

दिए गए वाक्य का वह भाग ज्ञात करें जिसमें कोई त्रुटि है।

दिए गए विकल्पों में से परिवर्तन हो रही है भाग त्रुटियुक्त है, अर्थात वाक्य में ‘तापमान’ पुल्लिंग शब्द है, इसलिए ‘रही’ के बदले ‘रहा’ का प्रयोग करना सबसे उचित है। अन्य विकल्प असंगत है। अतः सही विकल्प परिवर्तन हो रही है है।

अन्य विशेष: 

निम्नलिखित में से दिए गए शब्द के अर्थ विकल्पों में दिए गए हैं। इनमें से कोई एक विकल्प गलत है। अपको गलत विकल्प अर्थात् जो सम्बन्धित शब्द का अर्थ नहीं है, का चयन करना है।

"निशाचर"

दिए गए विकल्पों में से "योग्य" शब्द "निशाचर" शब्द का अर्थ नही है। 

\n\t
• अन्य विकल्प निशाचर शब्द के अर्थ है। 
\n

Key Points 

\n\t
• निशाचर शब्द के अर्थ- राक्षस, प्रेत, उल्लू, चोर,सियार आदि।
\n\t
• आदर्श शब्द का एक अर्थ योग्य होता है। 
\n

Additional Information

\n\t
• जिन शब्दों के एक से अधिक अर्थ होते हैं, उन्हें ‘अनेकार्थी शब्द’ कहते है।
\n

अनेकार्थी शब्द के उदाहरण - 

\n\t
• अरुण - लाल, सूर्य, सूर्य का सारथी, प्रभात का सूर्य।
\n\t
• गौ - गाय, इंद्रिय, वाणी, पृथ्वी।
\n\t
• चीर -  रेखा, वस्त्र, चीरना, पट्टी।
\n\t
• जड़ - मूल, मूर्ख, सरदी से ठिठुरा, अचेतन।
\n\t
• हार-  आभूषण, शिथिलता, पराजय।
\n\t
• अब्ज-  चंद्रमा, कमल, शंख, कपूर।
\n\t
• पत्र - पत्ता, चिट्ठी, पृष्ठ, पंख।
\n\t
• हेम - सोना, तुषार, इज़्ज़त, पीला रंग।
\n

असुमेलित है - अवनि - पाताल

Key Points

\n\t
• \n\t
  अवनि - पाताल:
  \n\n\t
  \n\t\t
  • अवनि : अवनि का अर्थ है पृथ्वी।
  \n\t\t
  • पाताल : पाताल का अर्थ है पृथ्वी के नीचे की दुनिया।
  \n\t\t
  • यह युग्म सही नहीं है क्योंकि अवनि का विलोम आकाश होगा, न कि पाताल।
  \n\t
  \n\t
\n

Important Points

\n\t
1. \n\t
   अवसर - अनवसर:
   \n\n\t
   \n\t\t
   • \n\t\t
     अवसर : अवसर का अर्थ है अवसर या मौका।
     \n\t\t
   \n\t\t
   • \n\t\t
     अनवसर : अनवसर का अर्थ होता है ऐसा समय जब अवसर या सही मौका नहीं हो।
     \n\t\t
   \n\t\t
   • \n\t\t
     यह युग्म सही है क्योंकि ये शब्द आपस में विरोधाभासी हैं।
     \n\t\t
   \n\t
   \n\t
\n\t
2. \n\t
   अवर - प्रवर:
   \n\n\t
   \n\t\t
   • \n\t\t
     अवर : अवर का अर्थ है निम्न या निचले स्तर का।
     \n\t\t
   \n\t\t
   • \n\t\t
     प्रवर : प्रवर का अर्थ है उच्च या ऊंचे स्तर का।
     \n\t\t
   \n\t\t
   • \n\t\t
     यह युग्म सही है क्योंकि ये शब्द भी विरोधाभासी हैं।
     \n\t\t
   \n\t
   \n\t
\n\t
3. \n\t
   अवनत - उन्नत:
   \n\n\t
   \n\t\t
   • \n\t\t
     अवनत : अवनत का अर्थ है झुका हुआ या गिरा हुआ।
     \n\t\t
   \n\t\t
   • \n\t\t
     उन्नत : उन्नत का अर्थ है उच्च या ऊपर उठाया हुआ।
     \n\t\t
   \n\t\t
   • \n\t\t
     यह युग्म सही है क्योंकि ये भी विरोधाभासी हैं।
     \n\t\t
   \n\t
   \n\t
\n

Additional Information

\n\t
1. \n\t
   आदि - अंत
   \n\n\t
   \n\t\t
   • \n\t\t
     वाक्य: हर चीज का एक आदि (शुरुआत) और अंत होता है।
     \n\t\t
   \n\t
   \n\t
\n\t
2. \n\t
   आकाश - पृथ्वी
   \n\n\t
   \n\t\t
   • \n\t\t
     वाक्य: हम आकाश की ऊँचाइयों और पृथ्वी की गहराइयों को नाप सकते हैं।
     \n\t\t
   \n\t
   \n\t
\n\t
3. \n\t
   अंधकार - प्रकाश
   \n\n\t
   \n\t\t
   • \n\t\t
     वाक्य: अंधकार (अँधेरा) के बाद प्रकाश (रोशनी) आना निश्चित है।
     \n\t\t
   \n\t
   \n\t
\n\t
4. \n\t
   आशा - निराशा
   \n\n\t
   \n\t\t
   • \n\t\t
     वाक्य: जीवन में आशा (उम्मीद) और निराशा (हिम्मत हारना) दोनों ही आते हैं।
     \n\t\t
   \n\t
   \n\t
\n\t
5. \n\t
   सत्य - असत्य
   \n\n\t
   \n\t\t
   • \n\t\t
     वाक्य: हमें सत्य (सच) का साथ देना चाहिए, न कि असत्य (झूठ) का।
     \n\t\t
   \n\t
   \n\t
\n\t
6. \n\t
   निर्जीव - सजीव
   \n\n\t
   \n\t\t
   • \n\t\t
     वाक्य: पौधे सजीव (जीवित) होते हैं जबकि पत्थर निर्जीव (अजीव) होते हैं।
     \n\t\t
   \n\t
   \n\t
\n

दिये गये वाक्य में रिक्त स्थान को पूर्ण करने के लिये उचित शब्द होगा:

'वह किसी ________की टोपी उठाकर चलता बना।'

सही उत्तर है - "दूसरे" lKey Points

\n\t
• संपूर्ण वाक्य : वह किसी दूसरे की टोपी उठाकर चलता बना l\n\n\t
  \n\t\t
  • 'दूसरे की' का अर्थ-\n\n\t\t
    \n\t\t\t
    • किसी और की l
    \n\t\t
    \n\t\t
  \n\t
  \n\t
\n\t
• प्रस्तुत वाक्य में 'किसी' शब्द के प्रयोग से पता चलता है कि यहां किसी एक व्यक्ति के विषय में बात की जा रही है l
\n\t
• अन्य विकल्प :- \n\t
  \n\t\t
  • दूसरों - गलत विकल्प है क्योंकि दूसरों बहुवचन शब्द है और किसी एक व्यक्ति के लिए उपयोग हेतु गलत है l
  \n\t\t
  • दुसरे - यह 'दूसरे' शब्द की गलत वर्तनी है l
  \n\t\t
  • दूसरी - प्रस्तुत वाक्य में 'दूसरे' शब्द के स्त्रीलिंग रूप की आवश्यकता नहीं है l
  \n\t
  \n\t
\n

Additional Information

\n\t
• शब्द में प्रयुक्त ध्वनियों को जिस क्रम से उच्चरित किया जाता है, लिखने में भी उसी क्रम से विन्यस्त करने का नाम वर्तनी या वर्ण-विन्यास है। 
\n

दिए गए वाक्य में रेखांकित खंड को प्रतिस्थापित करने के लिए सबसे उपयुक्त विकल्प का चयन करें। यदि इसे प्रतिस्थापित करने की आवश्यकता नहीं है, तो विकल्प 'किसी बदलाव की आवश्यकता नहीं है' का चयन करें।

मेरे आँसु से तौलिया गीला हो गया।

सही विकल्प 4 "मेरे आँसुओ से तौलिया​" है। अतः अन्य विकल्प अनुचित उत्तर हैं। 

Key Points 

\n\t
• दिए गए वाक्य में वचन-संबंधी तथा​ मात्रात्मक संबंधी अशुद्धियाँ हैं। 
\n\t
• दिए गए वाक्य में रेखांकित खंड को प्रतिस्थापित करने के लिए उपयुक्त विकल्प "​मेरे आँसुओ से तौलिया गीला हो गया।" होगा।
\n\t
• अतः प्रतिस्थापित वाक्य:- \n\t
  \n\t\t
  • "मेरे आँसुओ से तौलिया गीला हो गया।"
  \n\t
  \n\t
\n

Additional Information 

\n\t
• वचन संबंधी अशुद्धि - जिन वाक्यों में वचन गलत प्रयोग किए जाते हैं। इन्हें वाक्य की वचन संबंधी अशुद्धि कहा जाता है।
\n\t
• उदाहरण –\n\t
  \n\t\t
  • अशुद्ध रूप – भारत में अनेकों राज्य हैं।\n\t\t
    \n\t\t\t
    • शुद्ध रूप – भारत में अनेक राज्य हैं।
    \n\t\t
    \n\t\t
  \n\t\t
  • अशुद्ध रूप – प्रत्येक वृक्ष फल नहीं देते हैं।\n\t\t
    \n\t\t\t
    • शुद्ध रूप – प्रत्येक वृक्ष फल नहीं देता है।
    \n\t\t
    \n\t\t
  \n\t
  \n\t
\n

निम्नलिखित प्रश्न में, चार विकल्पों में से, उस सही विकल्प का चयन करें जो अशुद्ध वाक्य के शुद्ध रूप का सबसे अच्छा विकल्प है।

‘उसने अनेकों प्रकार की विद्या सीखीं’ वाक्य का शुद्ध रूप क्या होगा?

सही विकल्प ‘उसने अनेक प्रकार की विद्याएँ सीखीं’ है।

Key Points

\n\t
• दिए गए विकल्पों में वाक्य ‘उसने अनेक प्रकार की विद्याएँ सीखीं’ शुद्ध है।
\n\t
• अतिरिक्त विकल्पों में ‘अनेक’ एक बहुवचन शब्द है अतः ‘अनेकों’ का प्रयोग गलत है,
\n\t
• वाक्य रचना के अनुसार ‘विद्या’ शब्द के स्थान पर ‘विद्याएँ’ का प्रयोग शुद्ध होगा तथा कारक के अनुसार ‘वह’ के स्थान पर वाक्य में ‘उसने’ का प्रयोग सार्थक है।
\n\t
• अतः सही विकल्प ‘उसने अनेक प्रकार की विद्याएँ सीखीं’ है।
\n

'रस्सी जल गई पर ऐंठन नहीं गई' मुहावरे/लोकोक्ति का सटीक अभिप्राय है :

'रस्सी जल गई पर ऐंठन नहीं गई' मुहावरे/लोकोक्ति का सटीक अभिप्राय है : बरबाद हो जाने पर भी अंहकार बना रहना

Key Points

\n\t
• 'रस्सी जल गई पर ऐंठन नहीं गई' का अर्थ - बरबाद हो जाने पर भी अंहकार बना रहना।
\n\t
• वाक्य प्रयोग - पाकिस्तान की क्रिकेट टीम फिर एक बार भारतीय खिलाड़ियों से हार गई, लेकिन "रस्सी जल गई पर बल नहीं गया"।
\n\t
• लोकोक्ति - जब कोई पूरा कथन किसी प्रसंग विशेष में उद्धत किया जाता है, लोकोक्ति कहलाता है। इसी को कहावत कहते है।\n\t
  \n\t\t
  • जैसे - 'घर का भेदी लंका ढाए' का अर्थ - घर का रहस्य जानने वाला बड़ा घातक होता है 
  \n\t
  \n\t
\n\t
• वाक्य प्रयोग - अपने ही गिरोह की सारी बातें सुमित पुलिस को देता रहा है। आखिर वह "घर का भेदी लंका ढाए" वाला काम कर रहा था।
\n

Additional Information 

दिए गए वाक्य में रिक्त स्थान की पूर्ति कीजिए।

सब पुस्तकें _____ बिखरी पड़ी थी।

दिए गए विकल्पों में सही उत्तर विकल्प 3 ‘यत्र-तत्र’ है। अन्य विकल्प इसके अनुचित उत्तर हैं।

Key Points 

\n\t
• सब पुस्तकें यत्र-तत्र बिखरी पड़ी थी। "यत्र-तत्र" वाक्य में रिक्त स्थान की पूर्ति करता है। 
\n\t
• यत्र-तत्र का अर्थ:- \n\t
  \n\t\t
  • कुछ यहाँ, कुछ वहाँ।
  \n\t
  \n\t
\n

अन्य विकल्प: 

अनुचित बात के लिए आग्रह वाक्यांश के लिए एक शब्द का विकल्प दुराग्रह होगा।

\n\t
• वाक्य प्रयोग -  राहुल ने अपने पिताजी से सारी जायदाद उसके नाम करने का दुराग्रह किया। 
\n\t
• दुर् + आग्रह = दुराग्रह 
\n\t
• शब्द मे 'दुर्' उपसर्ग है तथा 'आग्रह' मूल शब्द है। 
\n

Key Pointsअन्य विकल्पों का विश्लेषण -

निम्नलिखित प्रश्न में, दिए गए चार विकल्पों में से, उस विकल्प का चयन करें जो दिए गए मुहावरे के अर्थ को सर्वश्रेष्ठ रूप से व्यक्त करता है।

किताबी कीड़ा

रिक्त स्थान (1) की पूर्ति के लिए उचित शब्द 'आविष्कार' है। अन्य विकल्प अनुचित है।

Key Points

\n\t
• गद्यांश के अनुसार- सुई-धागे का 'आविष्कार' (1) हुआ, वह है व्यक्ति विशेष की संस्कृति।
\n\t
• रिक्त स्थान की पूर्ति के लिए उचित शब्द 'आविष्कार' का प्रयोग किया जायेगा।
\n\t
• 'आविष्कार' का अर्थ- "नई खोज।"
\n\t
• अन्य विकल्पों में दिए गये शब्दों का प्रयोग करने से वाक्य का सार्थक अर्थ नहीं म‍िलता है। 
\n

अन्य विकल्प -

रिक्त स्थान (2) की पूर्ति के लिए उचित शब्द 'परिष्कृत' है। अन्य विकल्प अनुचित है।

Key Points

\n\t
• गद्यांश के अनुसार- जिस व्यक्ति में पहली चीज़, जितनी अधिक व जैसी 'परिष्कृत' (2) मात्रा में होगी, वह व्यक्ति उतना ही अधिक व वैसा ही परिष्कृत आविष्कर्ता होगा।
\n\t
• रिक्त स्थान की पूर्ति के लिए उचित शब्द 'परिष्कृत' का प्रयोग किया जायेगा।
\n\t
• 'परिष्कृत' का अर्थ- "शुद्ध किया हुआ।"
\n\t
• अन्य विकल्पों में दिए गये शब्दों का प्रयोग करने से वाक्य का सार्थक अर्थ नहीं म‍िलता है। 
\n

अन्य विकल्प -

रिक्त स्थान (3) की पूर्ति के लिए उचित शब्द 'अनायास' है। अन्य विकल्प अनुचित है।

Key Points

\n\t
• गद्यांश के अनुसार- एक संस्कृत व्यक्ति किसी नयी चीज़ की खोज करता है; किंतु उसकी संतान को वह अपने पूर्वज से 'अनायास' (3) ही प्राप्त हो जाती है।
\n\t
• रिक्त स्थान की पूर्ति के लिए उचित शब्द 'अनायास' का प्रयोग किया जायेगा।
\n\t
• 'अनायास' का अर्थ- "बिना प्रयत्न के।"
\n\t
• अन्य विकल्पों में दिए गये शब्दों का प्रयोग करने से वाक्य का सार्थक अर्थ नहीं म‍िलता है। 
\n

अन्य विकल्प -

रिक्त स्थान (4) की पूर्ति के लिए उचित शब्द 'अपरिचित' है। अन्य विकल्प अनुचित है।

Key Points

\n\t
• गद्यांश के अनुसार- लेकिन उसके साथ उसे और भी अनेक बातों का ज्ञान प्राप्त है जिनसे शायद न्यूटन 'अपरिचित' (4) ही रहा।
\n\t
• रिक्त स्थान की पूर्ति के लिए उचित शब्द 'अपरिचित' का प्रयोग किया जायेगा।
\n\t
• 'अपरिचित' का अर्थ- "अनभिज्ञ,अज्ञात।"
\n\t
• अन्य विकल्पों में दिए गये शब्दों का प्रयोग करने से वाक्य का सार्थक अर्थ नहीं म‍िलता है। 
\n

अन्य विकल्प -

रिक्त स्थान (5) की पूर्ति के लिए उचित शब्द 'प्रवृत्ति' है। अन्य विकल्प अनुचित है।

Key Points

\n\t
• गद्यांश के अनुसार- सुई-धागे के आविष्कार में शायद शीतोष्ण से बचने तथा शरीर को सजाने की 'प्रवृत्ति' (5) का विशेष हाथ रहा। 
\n\t
• रिक्त स्थान की पूर्ति के लिए उचित शब्द 'प्रवृत्ति' का प्रयोग किया जायेगा।
\n\t
• 'प्रवृत्ति' का अर्थ- "मन का झुकाव।"
\n\t
• अन्य विकल्पों में दिए गये शब्दों का प्रयोग करने से वाक्य का सार्थक अर्थ नहीं म‍िलता है। 
\n

अन्य विकल्प -

कागज के एक टुकड़े को नीचे प्रश्न आकृतियों में दर्शाए अनुसार मोड़ा और छिद्रित किया जाता है। खोलने पर वह कागज किस उत्तर आकृति के समान दिखाई देगा?

कागज को खोलने पर वह निम्नानुसार दिखाई देगा:​

:   →  

शृंखला को पूरा करने के लिए सही विकल्प से रिक्त स्थान को भरिए।

AZA, BWD, CRI, DKP, ______;

अंग्रेजी वर्णमाला शृंखला के अनुसार, अक्षरों के स्थितीय मान,

यहाँ अनुसरण किया गया पैटर्न निम्नलिखित है,

अतः सही उत्तर "EBY" है।

जब दर्पण को नीचे दिखाए अनुसार MN पर रखा जाए तो दी गई आकृति की सही दर्पण प्रतिबिम्ब का चयन कीजिए।

उस विकल्प का चयन कीजिए जो पाँचवें अक्षर-समूह से उसी प्रकार सम्बन्धित है जिस प्रकार दूसरा अक्षर-समूह, पहले अक्षर-समूह से सम्बन्धित है और चौथा अक्षर-समूह, तीसरे अक्षर-समूह से सम्बन्धित है।

OILS : UNLS :: PAIN : PKDT :: QUIK : ?

​

अक्षरों का कौन-सा समूह दी गई अक्षर शृंखला के रिक्त स्थानों में क्रमिक रूप से रखे जाने पर इसे पूरा करेगा?

t _ n s _ r t h _ s o _ t h _ s _ r

यहाँ अनुसरित तर्क निम्नलिखित है:

दिया गया अनुक्रम: t _ n s _ r t h _ s o _ t h _ s _ r

अब, विकल्पों में दिए गए अक्षरों को रिक्त स्थानों में एक-एक करके रखने पर:

विकल्प 1) nonrho → t n n s o r / t h n s o r / t h h s o r

विकल्प 2) honrno → t h n s o r / t h n s o r / t h n s o r

यहाँ, 'विकल्प 2' एक पैटर्न का अनुसरण करता है। 

विकल्प 3) hornnr → t h n s o r / t h r s o n / t h n s r r

विकल्प 4) hoonor → t h n s o r / t h o s o n / t h o s r r

अतः, सही उत्तर "विकल्प 2" है। 

निम्नलिखित में से कौन सी संख्या दी गई  श्रृंखला  में प्रश्नवाचक चिह्न (?) को प्रतिस्थापित करेगी?

6, 36, 41, ?, 167, 334

यहाँ अनुसरित तर्क इस प्रकार है:

1) KXOB

2) DAHF

3) NVRZ

4) BNFR

इसलिए, 'DAHF' उस समान तर्क का अनुसरण नहीं करता है जिसका अनुसरण अन्य विकल्पों द्वारा किया जा रहा है, इसलिए यह भिन्न अक्षर श्रृंखला है।

अतः, सही उत्तर "DAHF" है।

यहाँ अनुसरण किया गया तर्क इस प्रकार है:

'WODMF' को 'ZRDKD' लिखा जाता है,

इसी प्रकार, 'EIDMC'

इसलिए, 'EIDMC' को 'HLDKA' लिखा जाएगा।

अतः, सही उत्तर "विकल्प 3" है।

\nदिए गए कूटों में अनुसरण किया जाने वाला स्वरुप है:
\n   अक्षर के स्थितीय मानों के योग के बराबर कूट - अक्षरों की संख्या।
\n

\n\t
• 61 - 5 = 56
\n

\n\t
•  43 - 4 = 39 
\n

उसी प्रकार,
\n

\n\t
•  59 - 4 = 55  
\n

अत: सही उत्तर विकल्प 2) है।

निम्नलिखित में से कौन सी संख्या दी गई संख्या श्रृंखला में प्रश्न चिह्न (?) को बदल देगी ?

87, 88, 80, 107, 43, ?

अतः, सही उत्तर है 'विकल्प 3'.

तीन कथन दिए गए हैं, जिसके बाद चार निष्कर्ष I, II, III, IV दिए गए हैं। कथनों को सत्य मानना है, भले ही वे सामान्यः ज्ञात तथ्यों से भिन्न प्रतीत होते हों, फिर निर्णय लीजिये कि कौन सा निष्कर्ष कथनों का तार्किक रूप से अनुसरण करता है।

कथन:

कुछ ड्रम वायलिन हैं

कुछ वायलिन पियानो हैं

सभी पियानो बांसुरी हैं।

निष्कर्ष:

I. कुछ बांसुरी वायलिन हैं।

II. कुछ पियानो ड्रम हैं।

III. कोई पियानो ड्रम नहीं है।

IV. कुछ वायलिन ड्रम हैं।

कथन:

कुछ ड्रम वायलिन हैं

कुछ वायलिन पियानो हैं

सभी पियानो बांसुरी हैं।

दिए गए कथनों के लिए न्यूनतम संभावित आरेख निम्नलिखित है

निष्कर्ष:

I. कुछ बांसुरी वायलिन हैं → सत्य (चूंकि कुछ वायलिन पियानो हैं और सभी पियानो बांसुरी हैं इसलिए कुछ बांसुरी वायलिन भी हैं)

II. कुछ पियानो ड्रम हैं → असत्य (ड्रम और पियानो के बीच कोई संबंध नहीं दिया गया है, इसलिए यह संभव हो सकता है लेकिन निश्चित नहीं है)

III. कोई पियानो ड्रम नहीं है → असत्य (ड्रम और पियानो के बीच कोई संबंध नहीं दिया गया है इसलिए यह संभव हो सकता है लेकिन निश्चित नहीं है)

IV. कुछ वायलिन ड्रम हैं → सत्य (चूंकि कुछ वायलिन पियानो हैं इसलिए कुछ पियानो वायलिन भी हैं)

यहां निष्कर्ष II और III पूरक युग्म हैं।

अतः, "दोनों निष्कर्ष I और IV और या तो II या III अनुसरण करते हैं"।

उस विकल्प का चयन कीजिए जो दिए गए शब्दों के सही क्रम को दर्शाता है जैसा कि वे अंग्रेजी शब्दकोश में दिखाई देंगे।

1. PRISM

2. PRINT

3. PRIOR

4. PRISE

5. PROBE

6. PRIZE

दिए गए शब्दों का सही शब्दकोश क्रम इस प्रकार है:

2. PRINT

3. PRIOR

4. PRISE

1. PRISM

6. PRIZE

5. PROBE

इसलिए, सही क्रम '2, 3, 4, 1, 6, 5' है।

अतः, सही उत्तर "विकल्प 3" है।

एक ही पासे की दो अलग-अलग स्थितियों को दर्शाया गया है। वह संख्या चुनिए जो सबसे ऊपर होगी यदि '1' सबसे नीचे है।

तर्क: यदि दी गई छवि में दो पासों का अंकित मूल्य समान है तो उनकी दक्षिणावर्त या वामावर्त वार संख्या पासे में विपरीत संख्या के रूप में जानी जाती है।

जैसा कि 3 दोनों पासों पर उभयनिष्ठ फलक है, इसे स्थिर रखते हुए और फिर दक्षिणावर्त दिशा में घुमाते हुए, हमें एक दूसरे के विपरीत फलक मिलते हैं:

स्पष्ट रूप से, '2' सबसे ऊपर होगा यदि 'I' सबसे नीचे है।

अत:, सही उत्तर '2' है।

उस समूह का चयन कीजिए जिसमें संख्याएँ उसी प्रकार से संबंधित हैं, जिस प्रकार निम्नलिखित समूह में संख्याएँ हैं।

(नोट: संख्याओं को उनके घटक अंकों में विभाजित किए बिना, संक्रियाओं को पूरी संख्याओं पर किया जाना चाहिए। उदाहरण – 13 पर संक्रियाएँ जैसे 13 को जोड़ना/घटाना/गुणा करना आदि किया जा सकता है। 13 को 1 और 3 में तोड़कर 1 और 3 पर गणितीय संक्रियाएँ करने की अनुमति नहीं है)

(27, 64, 19)

(32, 441, 11)

यहाँ अनुसरण किया गया तर्क निम्नलिखित है:

(पहली संख्या - तीसरी संख्या) = (X)² = दूसरी संख्या

(27, 64, 19) → (27 - 19) = (8)² = 64 (दूसरी संख्या)

और,

(32, 441, 11) → (32 - 11) = (21)² = 441 (दूसरी संख्या)

इसी प्रकार,

(64, 729, 37) → (64 - 37) = (27)² = 729 (दूसरी संख्या)

अतः सही उत्तर "(64, 729, 37)" है।

उस विकल्प का चयन कीजिए जो पाँचवीं संख्या से उसी प्रकार संबंधित है, जिस प्रकार पहली संख्या, दूसरी संख्या से संबंधित है और तीसरी संख्या, चौथी संख्या से संबंधित है।

7 : 512 :: 11 : 1728 :: 10 : ?

तर्क: (पहली संख्या + 1)³ = दूसरी संख्या।

10 : ? के लिए → (10 + 1)3 ⇒ 113 = 1331

दी गई जानकारी के अनुसार बैठने की व्यवस्था इस प्रकार है:

यहाँ, 'P', T के निकटतम दाएँ बैठा है।

दिए गए विकल्पों में से उस आकृति का चयन कीजिए जो निम्नलिखित शृंखला में प्रश्नवाचक चिह्न (?) को प्रतिस्थापित कर सकती है।

यहाँ अनुसरण किया गया तर्क निम्नलिखित है:

चरण I: छायांकित त्रिभुज को प्रत्येक एकांतर आकृति में रखा जाता है।

चरण II: रिक्त त्रिभुज को प्रत्येक एकांतर आकृति में दक्षिणावर्त दिशा में तीन स्थान आगे बढ़ाया जाता है।

अतः, सही उत्तर "विकल्प 2" है।

निम्नलिखित समीकरण में '?' के स्थान पर क्या आएगा, यदि '+' और '-' को परस्पर बदल दिया जाता है और '×' और '÷' को परस्पर बदल दिया जाता है?

9 ÷ 576 × 24 + 109 - 7 = ? 

BODMAS सारणी: 

दिया गया समीकरण है: 9 ÷ 576 × 24 + 109 - 7 = ? 

अब, यदि '+' और '-' तथा '×' और '÷' को परस्पर बदल दिया जाए, तब:

⇒ 9 × 576 ÷ 24 - 109 + 7 = ? 

⇒ 9 × 24 - 109 + 7 = ?

⇒ 216 - 109 + 7 = ?

⇒ 223 - 109 = 114.

अतः, सही उत्तर "विकल्प 1" है।

यदि 'T' का अर्थ '÷', 'U' का अर्थ '×', 'V' का अर्थ '+' और 'W' का अर्थ '-' है, तो निम्न का मान ज्ञात कीजिए। 

85 V 67 W 11 T 66 U 216

BODMAS नियम का उपयोग करने पर, = 85 + 67 - 11 ÷ 66 × 216 = 85 + 67 - 0.166 × 216

= 85 + 67 - 36 = 152 - 36 = 116

निम्नलिखित समीकरण को सही बनाने के लिए किन दो संख्याओं को आपस में बदला जाना चाहिए?

96 ÷ 8 − 3 × 6 + 32 = 24 

विकल्प 1) 6 और 8 → 96 ÷ 6 − 3 × 8 + 32 = 24 → 16 − 3 × 8 + 32 = 24 → 16 − 24 + 32 = 24 

→ 48 − 24 = 24 → 24 = 24 → बायाँ पक्ष = दायाँ पक्ष

सही उत्तर हॉकी है।

मुख्य बिंदु

\n\t
• 'अगा खान कप' -\n\n\t
  \n\t\t
  • यह हॉकी से जुड़ा है।
  \n\t\t
  • अगा खान कप का दूसरा नाम बेयटन कप है।
  \n\t
  \n\t
\n

अतिरिक्त जानकारी

\n\t
• हॉकी -\n\n\t
  \n\t\t
  • हॉकी का पहला संगठित क्लब 'ब्लैकहीथ एबे एंड क्लब' है, जो 1861 में स्थापित हुआ था।
  \n\t\t
  • हॉकी का सर्वोच्च निकाय फेडरेशन डे हॉकी है। यह 1884 में स्थापित हुआ था।
  \n\t\t
  • हॉकी का पहला विश्व कप 1971 में खेला गया था और तब से हर 4 साल में आयोजित किया जाता है।
  \n\t\t
  • हॉकी से जुड़े अन्य प्रमुख ट्रॉफी - सुल्तान अजलान शाह कप, सुल्तान जोहोर कप, आदि।
  \n\t
  \n\t
\n\t
• ​टेनिस -\n\t
  \n\t\t
  • इसमें विश्व स्तर पर चार मुख्य आयोजन होते हैं, जिन्हें 'ग्रैंड स्लैम' कहा जाता है।
  \n\t\t
  • हर साल जनवरी में ऑस्ट्रेलिया में ऑस्ट्रेलियन ओपन, मई में फ्रांस में फ्रेंच ओपन, और दो हफ्ते बाद, लंदन में विंबलडन, सितंबर में अमेरिका में आयोजित होता है, जिसे अमेरिकन ओपन (संक्षेप में यूएस ओपन) कहा जाता है।
  \n\t\t
  • विंबलडन एक घास के मैदान पर खेला जाता है।
  \n\t\t
  • फ्रेंच ओपन एक मिट्टी के मैदान पर खेला जाता है।
  \n\t
  \n\t
\n

सही उत्तर सती है।

Key Points

\n\t
• सती भारत में एक प्राचीन हिंदू प्रथा थी जिसमें एक विधवा अपने पति की चिता पर खुद को जला लेती थी।
\n\t
• भारत के गवर्नर-जनरल लॉर्ड विलियम बेंटिंक ने बंगाल सती विनियमन अधिनियम लागू करके 1829 में सती प्रथा पर प्रतिबंध लगा दिया।
\n\t
• विनियमन ने सती को अवैध घोषित कर दिया और कानून द्वारा दंडनीय बना दिया, जो भारत में ब्रिटिश शासन के दौरान एक महत्वपूर्ण सुधार था।
\n\t
• सती को समाप्त करने का निर्णय राजा राम मोहन राय जैसे समाज सुधारकों से प्रभावित था, जिन्होंने इस प्रथा का कड़ा विरोध किया और महिलाओं के अधिकारों की वकालत की।
\n\t
• सती का उन्मूलन औपनिवेशिक काल के दौरान भारत में महिलाओं की स्थिति में सुधार की दिशा में एक बड़ा कदम था।
\n

Additional Information

\n\t
• बाल विवाह:\n\n\t
  \n\t\t
  • बाल विवाह का तात्पर्य 18 वर्ष से कम उम्र के व्यक्तियों (आमतौर पर लड़कियों) का विवाह करना है।
  \n\t\t
  • यह प्रथा भारत में प्रचलित थी और देश के कुछ हिस्सों में एक चुनौती बनी हुई है, सुधारों और कानूनों जैसे कि बाल विवाह निषेध अधिनियम, 2006 के बावजूद।
  \n\t\t
  • यह अधिनियम बाल विवाह को बढ़ावा देने या आयोजित करने में शामिल लोगों के लिए सजा का प्रावधान करता है।
  \n\t
  \n\t
\n\t
• बहुविवाह:\n\t
  \n\t\t
  • बहुविवाह का तात्पर्य एक साथ कई जीवनसाथी रखने की प्रथा से है।
  \n\t\t
  • भारत में, बहुविवाह हिंदू विवाह अधिनियम, 1955 के तहत अवैध है, जो हिंदुओं, बौद्धों, जैनियों और सिखों पर लागू होता है।
  \n\t\t
  • हालांकि, कुछ समुदायों, जैसे मुसलमानों के लिए व्यक्तिगत कानून, विशिष्ट परिस्थितियों में बहुविवाह की अनुमति देते हैं।
  \n\t
  \n\t
\n\t
• दहेज:\n\t
  \n\t\t
  • दहेज प्रणाली में विवाह के दौरान दुल्हन के परिवार से दूल्हे के परिवार को धन, सामान या संपत्ति का हस्तांतरण शामिल है।
  \n\t\t
  • दहेज निषेध अधिनियम, 1961, दहेज की प्रथा को प्रतिबंधित करने और दहेज की मांग या स्वीकार करने वालों को दंडित करने के लिए अधिनियमित किया गया था।
  \n\t\t
  • कानूनी निषेधों के बावजूद, यह प्रथा भारत में एक सामाजिक मुद्दा बनी हुई है, जिससे दहेज से संबंधित उत्पीड़न और हिंसा की घटनाएं होती हैं।
  \n\t
  \n\t
\n\t
• सती और सामाजिक सुधार:\n\t
  \n\t\t
  • सती का उन्मूलन भारतीय सामाजिक सुधार में एक मील का पत्थर था, जिसका नेतृत्व राजा राम मोहन राय जैसे कार्यकर्ताओं ने किया था।
  \n\t\t
  • यह प्रथा पितृसत्तात्मक और धार्मिक मान्यताओं में गहराई से निहित थी, जिसने विधवाओं के आत्मदाह को वफादारी के रूप में उचित ठहराया।
  \n\t\t
  • इस अमानवीय प्रथा को खत्म करने में ब्रिटिश हस्तक्षेप और भारतीय सुधारवादी आंदोलनों ने महत्वपूर्ण भूमिका निभाई।
  \n\t
  \n\t
\n

Important Points 

\n\t
• राजा राम मोहन राय का योगदान:\n\n\t
  \n\t\t
  • राजा राम मोहन राय सती के खिलाफ लड़ाई में एक प्रमुख व्यक्ति थे। उन्होंने धार्मिक ग्रंथों का हवाला देते हुए इस प्रथा का विरोध किया, जिसमें इसे अनिवार्य नहीं बताया गया था।
  \n\t\t
  • उन्होंने ब्रह्म समाज की स्थापना की, जिसने हिंदू समाज में सुधारों की वकालत की, जिसमें सती का उन्मूलन और महिलाओं के लिए शिक्षा को बढ़ावा देना शामिल था।
  \n\t
  \n\t
\n\t
• कानूनी ढांचा:\n\t
  \n\t\t
  • सती का उन्मूलन बंगाल सती विनियमन अधिनियम, 1829 के माध्यम से औपचारिक रूप दिया गया था, जिसने इस प्रथा को अवैध और दंडनीय बना दिया।
  \n\t\t
  • बाद के कानूनों और सुधारों ने भारत में लैंगिक असमानता और महिलाओं के खिलाफ दमनकारी प्रथाओं के मुद्दों को संबोधित करना जारी रखा।
  \n\t
  \n\t
\n\t
• भारतीय समाज पर प्रभाव:\n\t
  \n\t\t
  • सती का उन्मूलन भारत में महिलाओं की मुक्ति में एक महत्वपूर्ण कदम था।
  \n\t\t
  • इसने आगे के सुधारों के लिए एक मिसाल कायम की, जिसमें महिलाओं की शिक्षा, संपत्ति अधिकारों और कानूनी उपायों तक पहुंच को बढ़ावा देना शामिल है।
  \n\t
  \n\t
\n

सही उत्तर भंडारण है।

Key Points 

\n\t
• भंडारण को भारत सरकार द्वारा बुनियादी ढांचा क्षेत्र के हिस्से के रूप में वर्गीकृत किया गया है। इस वर्गीकरण का उद्देश्य क्षेत्र के लिए वित्तपोषण तक पहुंच में सुधार करना है।
\n\t
• बुनियादी ढांचा श्रेणी में भंडारण को शामिल करने से भंडारण और रसद सुविधाओं को आधुनिक बनाने और विस्तारित करने के लिए बढ़े हुए निवेश, घरेलू और विदेशी दोनों को आकर्षित करने में मदद मिलती है।
\n\t
• बुनियादी ढांचे की स्थिति क्षेत्र को कई लाभ प्रदान करती है जैसे कि क्रेडिट तक आसान पहुंच, लंबी चुकौती अवधि और कम उधार लागत।
\n\t
• यह कदम भारत की आपूर्ति श्रृंखला और रसद नेटवर्क को मजबूत करने के लिए महत्वपूर्ण है, जो कृषि और विनिर्माण क्षेत्रों का समर्थन करने में महत्वपूर्ण भूमिका निभाता है।
\n\t
• कृषि में कटाई के बाद होने वाले नुकसान को कम करने और वस्तुओं के कुशल भंडारण और आवाजाही को सुनिश्चित करने के लिए भंडारण महत्वपूर्ण है।
\n

Additional Information 

\n\t
• भारत में बुनियादी ढांचा वर्गीकरण:\n\n\t
  \n\t\t
  • भारत में बुनियादी ढांचा क्षेत्रों में परिवहन, ऊर्जा, जल आपूर्ति, संचार और अब भंडारण (Warehousing) जैसे क्षेत्र शामिल हैं।
  \n\t\t
  • क्षेत्रों को बुनियादी ढांचे के रूप में पहचानने से उन्हें प्राथमिकता ऋण और अन्य वित्तीय सहायता तंत्र तक पहुंचने की अनुमति मिलती है।
  \n\t
  \n\t
\n\t
• भंडारण (Warehousing) का महत्व:\n\t
  \n\t\t
  • भंडारण (Warehousing) रसद और आपूर्ति श्रृंखला नेटवर्क का एक अनिवार्य हिस्सा है, जो वितरण से पहले वस्तुओं के उचित भंडारण को सुनिश्चित करता है।
  \n\t\t
  • यह थोक भंडारण और वितरण को सक्षम करके परिवहन लागत को कम करता है।
  \n\t\t
  • आधुनिक गोदामों में कोल्ड स्टोरेज सुविधाएं शामिल हैं, जो फल, सब्जियां और डेयरी उत्पादों जैसे खराब होने वाले सामानों के संरक्षण के लिए महत्वपूर्ण हैं।
  \n\t
  \n\t
\n\t
• भंडारण (Warehousing) में सरकारी पहल:\n\t
  \n\t\t
  • भारत सरकार ने भंडारण बुनियादी ढांचे को बढ़ावा देने के लिए भंडारण विकास और नियामक प्राधिकरण (WDRA) जैसी योजनाएं शुरू की हैं।
  \n\t\t
  • भंडारण सुविधाओं के विकास के लिए कर लाभ और पूंजी सब्सिडी जैसे राजकोषीय प्रोत्साहन प्रदान किए जाते हैं।
  \n\t
  \n\t
\n\t
• अन्य विकल्पों की तुलना:\n\t
  \n\t\t
  • शिक्षा: हालांकि महत्वपूर्ण है, लेकिन इसे बुनियादी ढांचा क्षेत्र के रूप में वर्गीकृत नहीं किया गया है। यह मानव संसाधन विकास के उद्देश्य से सामाजिक बुनियादी ढांचे के अंतर्गत आता है।
  \n\t\t
  • परिधान: यह विनिर्माण क्षेत्र से संबंधित है और निर्यात में एक प्रमुख योगदानकर्ता है लेकिन इसमें बुनियादी ढांचे की स्थिति का अभाव है।
  \n\t\t
  • खुदरा: खुदरा व्यापार क्षेत्र का हिस्सा है और इसकी आर्थिक महत्व के बावजूद इसे बुनियादी ढांचा नहीं माना जाता है।
  \n\t
  \n\t
\n

सही उत्तर भारत सरकार अधिनियम 1935 है।

Key Points 

\n\t
• भारत सरकार अधिनियम, 1935 ब्रिटिश संसद द्वारा पारित एक ऐतिहासिक कानून था। यह अधिनियम भारत के शासन की रूपरेखा के रूप में कार्य करता था और ब्रिटिश संसद द्वारा पारित सबसे लंबा और विस्तृत अधिनियम था।
\n\t
• इस अधिनियम ने भारत में संघीय व्यवस्था की अवधारणा पेश की, जिसमें केंद्र सरकार, प्रांतीय सरकारों और समवर्ती सूची के बीच शक्तियों का विभाजन किया गया। यह पहली बार था जब इस तरह का भेद औपचारिक रूप से स्थापित किया गया था।
\n\t
• अधिनियम में विषयों की तीन सूचियाँ प्रदान की गईं:\n\t
  \n\t\t
  • संघीय सूची : रक्षा, विदेशी मामले और रेलवे जैसे राष्ट्रीय महत्व के विषय केंद्र सरकार द्वारा नियंत्रित थे।
  \n\t\t
  • प्रांतीय सूची : सार्वजनिक स्वास्थ्य, कृषि और शिक्षा जैसे स्थानीय महत्व के विषयों का प्रबंधन प्रांतीय सरकारों द्वारा किया जाता था।
  \n\t\t
  • समवर्ती सूची : ऐसे विषय जिनके लिए केंद्र और प्रांतीय सरकारों दोनों द्वारा संयुक्त कार्रवाई की आवश्यकता होती है, जैसे आपराधिक कानून और विवाह।
  \n\t
  \n\t
\n\t
• इस अधिनियम ने प्रांतों को स्वायत्तता भी प्रदान की, जो स्वशासन की दिशा में एक महत्वपूर्ण कदम था। हालाँकि, अंग्रेजों ने, विशेष रूप से रक्षा और विदेशी संबंधों जैसे क्षेत्रों में, महत्वपूर्ण नियंत्रण बनाए रखा।
\n\t
• इस अधिनियम ने एक संघीय न्यायालय की अवधारणा और केंद्र में द्विसदनीय विधायिका के प्रावधान प्रस्तुत किए, जिसने बाद में भारतीय संविधान की संरचना को प्रभावित किया । इसलिए, भारत सरकार अधिनियम, 1935, भारत के विधायी ढाँचे को परिभाषित करने में महत्वपूर्ण था।
\n

Additional Information 

\n\t
• भारतीय स्वतंत्रता अधिनियम 1947:\n\n\t
  \n\t\t
  • इस अधिनियम ने भारत में ब्रिटिश शासन का अंत कर दिया और ब्रिटिश भारत को दो स्वतंत्र राज्यों - भारत और पाकिस्तान - में विभाजित कर दिया। हालाँकि, इसने केंद्र और प्रांतों के लिए अलग-अलग विधायी विषयों का प्रावधान नहीं किया।
  \n\t\t
  • इस अधिनियम ने भारत पर ब्रिटिश संसद की संप्रभुता को समाप्त कर दिया तथा दोनों उपनिवेशों को स्वतंत्र विधानमंडल रखने की अनुमति दे दी।
  \n\t
  \n\t
\n\t
• भारत सरकार अधिनियम 1858:\n\t
  \n\t\t
  • इस अधिनियम ने भारत में ईस्ट इंडिया कंपनी के शासन को समाप्त कर दिया और प्रशासनिक शक्तियां ब्रिटिश क्राउन को हस्तांतरित कर दीं।
  \n\t\t
  • इसने भारत के लिए राज्य सचिव का पद स्थापित किया, जो ब्रिटिश सरकार के अधीन भारतीय प्रशासन में अंतिम प्राधिकार रखता था।
  \n\t
  \n\t
\n\t
• भारत सरकार अधिनियम 1919:\n\t
  \n\t\t
  • इस अधिनियम ने प्रांतों में द्वैध शासन की व्यवस्था लागू की, तथा विषयों को दो श्रेणियों में विभाजित किया - हस्तांतरित विषय और आरक्षित विषय।
  \n\t\t
  • हालाँकि, इसमें केंद्र और प्रांतों के लिए अलग-अलग सूचियों वाले अलग-अलग विधायी विषयों का प्रावधान नहीं था। इसके बजाय, यह 1935 के अधिनियम का एक पूर्ववर्ती था।
  \n\t
  \n\t
\n

Important Points 

\n\t
• भारत सरकार अधिनियम, 1935 का महत्व:\n\n\t
  \n\t\t
  • इसने भारत के संविधान का आधार बनाया और इसके संघीय ढांचे को प्रभावित किया।
  \n\t\t
  • इसमें शक्तियों का विस्तृत वितरण प्रदान किया गया, जिसे भारतीय संविधान में संघ, राज्य और समवर्ती सूचियों के माध्यम से और अधिक परिष्कृत किया गया।
  \n\t
  \n\t
\n\t
• अधिनियम के अंतर्गत संघीय संरचना:\n\t
  \n\t\t
  • यद्यपि प्रान्तों को स्वायत्तता प्रदान की गई, परन्तु गवर्नर-जनरल के पास अधिभावी शक्तियां बनी रहीं, जो सीमित संघवाद का प्रतीक थीं।
  \n\t\t
  • यह अधिनियम स्वतंत्रता के लिए भारतीय आकांक्षाओं को पूरी तरह से संतुष्ट करने में विफल रहा, लेकिन इसने भारत में संघीय शासन की नींव रखी।
  \n\t
  \n\t
\n

सही उत्तर 6 है।

Key Points

\n\t
• मौद्रिक नीति समिति (MPC) की स्थापना भारतीय रिजर्व बैंक (RBI) द्वारा 2016 में मुद्रास्फीति लक्ष्यीकरण को औपचारिक रूप देने और भारत के मौद्रिक नीति ढांचे को मजबूत करने के लिए की गई थी।
\n\t
• MPC में कुल 6 सदस्य होते हैं। इनमें से, 3 सदस्य RBI से होते हैं, जिनमें RBI के गवर्नर अध्यक्ष के रूप में शामिल होते हैं, और 3 बाहरी सदस्य होते हैं जिन्हें भारत सरकार द्वारा नियुक्त किया जाता है।
\n\t
• समिति वर्ष में 4 बार मिलती है, और इसका प्राथमिक उद्देश्य सरकार द्वारा निर्धारित मुद्रास्फीति लक्ष्य को प्राप्त करने के लिए नीतिगत ब्याज दर (रेपो दर) निर्धारित करना है।
\n\t
• MPC के प्रत्येक सदस्य के पास एक वोट होता है। टाई होने की स्थिति में, RBI गवर्नर के पास निर्णायक वोट होता है।
\n\t
• मुद्रास्फीति लक्ष्य भारतीय रिजर्व बैंक अधिनियम, 1934 के तहत निर्धारित किया गया है, और वर्तमान लक्ष्य 2021-2026 की अवधि के लिए 4% (+/- 2%) है।
\n

Additional Information

\n\t
• MPC की संरचना:\n\n\t
  \n\t\t
  • RBI सदस्य: RBI के गवर्नर (अध्यक्ष), मौद्रिक नीति के प्रभारी डिप्टी गवर्नर, और RBI द्वारा नामित एक अधिकारी।
  \n\t\t
  • बाहरी सदस्य: भारत सरकार द्वारा 4 वर्ष की अवधि के लिए नियुक्त तीन बाहरी विशेषज्ञ।
  \n\t
  \n\t
\n\t
• MPC का उद्देश्य:\n\t
  \n\t\t
  • MPC का मुख्य लक्ष्य आर्थिक विकास के उद्देश्यों पर विचार करते हुए मूल्य स्थिरता प्राप्त करना है।
  \n\t\t
  • MPC सरकार के मुद्रास्फीति लक्ष्य द्वारा निर्देशित होता है, जिसकी समीक्षा हर 5 वर्ष में की जाती है।
  \n\t
  \n\t
\n\t
• भारत में मुद्रास्फीति लक्ष्यीकरण:\n\t
  \n\t\t
  • भारत ने 2016 में अपनी मौद्रिक नीति ढांचे के हिस्से के रूप में मुद्रास्फीति लक्ष्यीकरण को अपनाया।
  \n\t\t
  • मुद्रास्फीति लक्ष्य वर्तमान में 4% पर निर्धारित है, जिसमें +/- 2% की स्वीकार्य सीमा है।
  \n\t
  \n\t
\n\t
• निर्णय लेने की प्रक्रिया:\n\t
  \n\t\t
  • MPC रेपो दर पर निर्णय लेता है, जो वह दर है जिस पर RBI वाणिज्यिक बैंकों को पैसा उधार देता है।
  \n\t\t
  • निर्णय बहुमत वोट द्वारा किए जाते हैं, और टाई होने की स्थिति में RBI गवर्नर के पास निर्णायक वोट होता है।
  \n\t
  \n\t
\n\t
• MPC का महत्व:\n\t
  \n\t\t
  • मौद्रिक नीति निर्धारण में पारदर्शिता और जवाबदेही सुनिश्चित करता है।
  \n\t\t
  • अपने मुद्रास्फीति-लक्ष्यीकरण लक्ष्यों को प्राप्त करने की RBI की क्षमता को मजबूत करता है।
  \n\t\t
  • भारत में व्यापक आर्थिक स्थिरता बनाए रखने में योगदान देता है।
  \n\t
  \n\t
\n

Important Points

\n\t
• ऐतिहासिक संदर्भ:\n\n\t
  \n\t\t
  • MPC का गठन भारतीय रिजर्व बैंक अधिनियम, 1934 के प्रावधानों के तहत किया गया था, जिसमें 2016 में संशोधन किए गए थे।
  \n\t\t
  • MPC से पहले, मौद्रिक नीति के निर्णय केवल RBI गवर्नर द्वारा लिए जाते थे।
  \n\t
  \n\t
\n\t
• वैश्विक संदर्भ:\n\t
  \n\t\t
  • मुद्रास्फीति लक्ष्यीकरण विश्व स्तर पर व्यापक रूप से अपनाया जाने वाला मौद्रिक नीति दृष्टिकोण है, जिसे पहली बार न्यूजीलैंड द्वारा 1990 में लागू किया गया था।
  \n\t\t
  • संयुक्त राज्य अमेरिका, यूनाइटेड किंगडम और कनाडा जैसे देश भी मुद्रास्फीति लक्ष्यीकरण ढांचे का उपयोग करते हैं।
  \n\t
  \n\t
\n\t
• MPC निर्णय का उदाहरण:\n\t
  \n\t\t
  • COVID-19 महामारी के दौरान, MPC ने मुद्रास्फीति को लक्ष्य सीमा के भीतर रखते हुए आर्थिक विकास को प्रोत्साहित करने के लिए रेपो दर को कम कर दिया।
  \n\t
  \n\t
\n

सही उत्तर खेल है।

Key Points

\n\t
• मौसम या अन्य परिस्थितियों से बाधित मैच के लक्ष्य स्कोर की गणना करने के लिए क्रिकेट में उपयोग की जाने वाली डकवर्थ-लुईस (DLS) पद्धति दो ब्रिटिशर्स-फ्रैंक डकवर्थ और टोनी लुईस द्वारा बनाई गई थी।
\n\t
• इस पद्धति को पहले डकवर्थ-लुईस पद्धति के रूप में जाना जाता था, और इसे वर्ष 1999 में ICC द्वारा आधिकारिक तौर पर अपनाया गया था।
\n\t
• मौसम से प्रभावित सीमित ओवरों के क्रिकेट मैचों में इस्तेमाल की जाने वाली डकवर्थ-लुईस-स्टर्न पद्धति के पीछे के लोगों में से एक, टोनी लुईस का अप्रैल, 2020 में निधन हो गया।
\n

Additional Information 

विभिन्न खेलों और उनसे संबंधित शब्दों का उल्लेख नीचे दिया गया है:

निम्नलिखित कथनों पर विचार करें:

1. सर्वोच्च न्यायालय एक उच्च न्यायालय से दूसरे उच्च न्यायालय में एक मामला स्थानांतरित कर सकता है।

2. अनुच्छेद 139A को 42वें संवैधानिक संशोधन द्वारा जोड़ा गया था।

इनमें से कौन सा/से कथन सही है/हैं?

सही उत्तर है यह 18 वर्ष से कम उम्र के बच्चों को छह श्रेणियों में उपलब्धियों के लिए सम्मानित करता है।

समाचार में

\n\t
• राष्ट्रपति द्रौपदी मुर्मू ने नई दिल्ली में 20 बच्चों को प्रधानमंत्री राष्ट्रीय बाल पुरस्कार 2025 प्रदान किया।
\n

मुख्य बिंदु

\n\t
• प्रधानमंत्री राष्ट्रीय बाल पुरस्कार 18 वर्ष से कम आयु के बच्चों के लिए भारत का सर्वोच्च नागरिक सम्मान है।
\n\t
• 2025 में, यह पुरस्कार 20 बच्चों को असाधारण उपलब्धियों के लिए प्रदान किया गया।
\n\t
• पुरस्कार छह श्रेणियों में दिए जाते हैं: बहादुरी, समाज सेवा, पर्यावरण, खेल, कला और संस्कृति, और विज्ञान और प्रौद्योगिकी।
\n\t
• इस योजना का उद्देश्य समाज और राष्ट्र में सकारात्मक योगदान देने वाले युवा रोल मॉडल को पहचानना और प्रोत्साहित करना है।
\n

अतिरिक्त जानकारी

\n\t
• प्रधानमंत्री राष्ट्रीय बाल पुरस्कार\n\n\t
  \n\t\t
  • यह भारत सरकार द्वारा उत्कृष्ट उपलब्धियों वाले बच्चों के लिए स्थापित एक राष्ट्रीय स्तर का पुरस्कार है।
  \n\t\t
  • इस पुरस्कार ने पहले की राष्ट्रीय बहादुरी पुरस्कार योजना को प्रतिस्थापित किया।
  \n\t
  \n\t
\n\t
• पुरस्कार श्रेणियाँ\n\t
  \n\t\t
  • बहादुरी बच्चों द्वारा दिखाए गए असाधारण साहस को पहचानती है।
  \n\t\t
  • समाज सेवा, पर्यावरण, खेल, कला और संस्कृति, और विज्ञान और प्रौद्योगिकी विविध क्षेत्रों में उत्कृष्टता को पुरस्कृत करते हैं।
  \n\t
  \n\t
\n\t
• पात्रता\n\t
  \n\t\t
  • यह पुरस्कार 18 वर्ष से कम आयु के भारतीय बच्चों के लिए खुला है।
  \n\t\t
  • चयन उपलब्धियों के मापने योग्य प्रभाव और राष्ट्रीय स्तर के महत्व पर आधारित है।
  \n\t
  \n\t
\n\t
• उद्देश्य\n\t
  \n\t\t
  • यह योजना बच्चों के बीच सकारात्मक रोल मॉडल को बढ़ावा देती है।
  \n\t\t
  • यह राष्ट्र निर्माण गतिविधियों में युवाओं की भागीदारी को प्रेरित करना चाहता है।
  \n\t
  \n\t
\n

सही उत्तर है पुट्टास्वामी बनाम भारत संघ।

Key Points 

\n\t
• पुट्टास्वामी बनाम भारत संघ मामला, जिसका फैसला 2017 में हुआ, भारत के सर्वोच्च न्यायालय का एक ऐतिहासिक फैसला था। इसने भारत के संविधान के तहत निजता के अधिकार को मौलिक अधिकार के रूप में पुष्टि की।
\n\t
• यह मामला जस्टिस के.एस. पुट्टास्वामी, एक सेवानिवृत्त न्यायाधीश, द्वारा दायर किया गया था, जिन्होंने गोपनीयता के उल्लंघन के आधार पर आधार योजना को चुनौती दी थी।
\n\t
• फैसले में कहा गया कि निजता का अधिकार अनुच्छेद 21 के तहत जीवन और व्यक्तिगत स्वतंत्रता के अधिकार के एक आंतरिक भाग के रूप में और संविधान के भाग III द्वारा गारंटीकृत स्वतंत्रता के हिस्से के रूप में संरक्षित है।
\n\t
• नौ न्यायाधीशों की पीठ ने सर्वसम्मति से सहमति व्यक्त की कि निजता एक मौलिक अधिकार है, जिसने पिछले उन फैसलों को पलट दिया जिन्होंने इस स्थिति से इनकार किया था।
\n\t
• इस मामले ने भारत में गोपनीयता, डेटा सुरक्षा और व्यक्तिगत अधिकारों से संबंधित भविष्य के निर्णयों के लिए नींव रखी। इसने राज्य और निजी अतिक्रमणों के खिलाफ नागरिकों की गोपनीयता की रक्षा के लिए एक मिसाल कायम की।
\n

Additional Information 

\n\t
• श्रेया सिंघल बनाम भारत संघ:\n\n\t
  \n\t\t
  • यह मामला, जिसका फैसला 2015 में हुआ, ने सूचना प्रौद्योगिकी अधिनियम, 2000 की धारा 66A को रद्द कर दिया, जिसे अनुच्छेद 19(1)(a) के तहत भाषण और अभिव्यक्ति की स्वतंत्रता का उल्लंघन करने के लिए असंवैधानिक माना गया था।
  \n\t\t
  • इसने निजता के अधिकार को संबोधित नहीं किया। इसलिए, यह विकल्प गलत है।
  \n\t
  \n\t
\n\t
• इंदिरा साहनी बनाम भारत संघ:\n\t
  \n\t\t
  • 1992 का यह ऐतिहासिक मामला सामाजिक और शैक्षणिक रूप से पिछड़े वर्गों के लिए आरक्षण कोटा के मुद्दे से संबंधित था और मंडल आयोग की सिफारिशों को बरकरार रखा।
  \n\t\t
  • यह निजता के अधिकार से संबंधित नहीं था। इसलिए, यह विकल्प गलत है।
  \n\t
  \n\t
\n\t
• नवतेज सिंह जौहर बनाम भारत संघ:\n\t
  \n\t\t
  • 2018 में फैसला सुनाया गया, इस मामले ने भारतीय दंड संहिता की धारा 377 को रद्द कर दिया, जिससे सहमति से समलैंगिक कृत्यों को अपराध की श्रेणी से बाहर कर दिया गया।
  \n\t\t
  • हालांकि इसने गरिमा और गोपनीयता पर जोर दिया, लेकिन फैसले ने विशेष रूप से निजता के अधिकार को मौलिक अधिकार के रूप में केंद्रित नहीं किया। इसलिए, यह विकल्प गलत है।
  \n\t
  \n\t
\n\t
• निजता का अधिकार:\n\t
  \n\t\t
  • गोपनीयता की अवधारणा यूनिवर्सल डिक्लेरेशन ऑफ़ ह्यूमन राइट्स (UDHR) में निहित है, जिस पर भारत एक हस्ताक्षरकर्ता है।
  \n\t\t
  • इसने पुट्टास्वामी मामले के बाद भारतीय न्यायशास्त्र में प्रमुखता हासिल की, जिससे व्यक्तिगत डेटा के दुरुपयोग और राज्य निगरानी के खिलाफ सुरक्षा सुनिश्चित हुई।
  \n\t\t
  • इस फैसले का डेटा सुरक्षा, निगरानी और आधार से संबंधित कानूनों पर प्रभाव पड़ता है, जो भारत के डिजिटल गोपनीयता ढांचे को आकार देता है।
  \n\t
  \n\t
\n

Important Points 

\n\t
• अनुच्छेद 21:\n\n\t
  \n\t\t
  • जीवन और व्यक्तिगत स्वतंत्रता के अधिकार को स्थापित करता है, जिसमें निजता का अधिकार शामिल है।
  \n\t\t
  • यह भारत में व्यक्तिगत स्वायत्तता और गरिमा की रक्षा के लिए आधार के रूप में कार्य करता है।
  \n\t
  \n\t
\n\t
• पुट्टास्वामी फैसले का प्रभाव:\n\t
  \n\t\t
  • डेटा सुरक्षा और गोपनीयता से संबंधित कानून को प्रभावित किया, जैसे कि व्यक्तिगत डेटा संरक्षण विधेयक।
  \n\t\t
  • इस फैसले को बाद के मामलों में उद्धृत किया गया है, जिसमें आधार और इंटरनेट बंद से संबंधित मामले शामिल हैं।
  \n\t
  \n\t
\n\t
• न्यायिक पीठ:\n\t
  \n\t\t
  • यह मामला नौ न्यायाधीशों की पीठ द्वारा तय किया गया था, जो इसके संवैधानिक महत्व को दर्शाता है।
  \n\t\t
  • इसने खड़क सिंह बनाम उत्तर प्रदेश राज्य जैसे पिछले फैसलों को पलट दिया, जिसने गोपनीयता को मौलिक अधिकार के रूप में नकार दिया था।
  \n\t
  \n\t
\n

सही उत्तर गुजरात है।

समाचारों में

\n\t
• रतनमहल अभयारण्य में बाघ की पुष्टि होने के बाद गुजरात को 33 वर्षों में फिर से बाघ राज्य का दर्जा दिया गया है।
\n

प्रमुख बिंदु

\n\t
• दाहोद जिले में स्थित रतनमहल अभयारण्य में एक बाघ की पुष्टि होने के आधार पर गुजरात ने तीन दशकों बाद अपना बाघ राज्य का दर्जा पुनः प्राप्त कर लिया है।
\n\t
• यह निर्णय भारत में बाघ संरक्षण के लिए सर्वोच्च निकाय, राष्ट्रीय बाघ संरक्षण प्राधिकरण (एनटीसीए) द्वारा लिया गया था।
\n\t
• बाघों की उपस्थिति की पुष्टि होने के कारण गुजरात को अखिल भारतीय बाघ अनुमान 2026 में शामिल किया गया है।
\n\t
• बाघ की पहचान करने के लिए कैमरा ट्रैप और धारी पहचान सॉफ्टवेयर जैसी आधुनिक तकनीकों का इस्तेमाल किया गया।
\n

अतिरिक्त जानकारी

\n\t
• राष्ट्रीय बाघ संरक्षण प्राधिकरण\n\n\t
  \n\t\t
  • एनटीसीए पर्यावरण, वन और जलवायु परिवर्तन मंत्रालय के अधीन एक वैधानिक निकाय है।
  \n\t\t
  • यह पूरे भारत में बाघ संरक्षण प्रयासों, निगरानी और नीति कार्यान्वयन की देखरेख करता है।
  \n\t\t
  • यह प्राधिकरण बाघों की उपस्थिति को प्रमाणित करता है और संरक्षण संबंधी निर्णयों को मंजूरी देता है।
  \n\t
  \n\t
\n\t
• रतनमहल अभयारण्य\n\t
  \n\t\t
  • रतनमहल वन्यजीव अभ्यारण्य गुजरात के दाहोद जिले में स्थित है।
  \n\t\t
  • बाघों की उपस्थिति की पुष्टि होने के बाद, इसे बाघ अभ्यारण्य घोषित करने पर विचार किया जा रहा है।
  \n\t\t
  • इस तरह की घोषणा से कानूनी सुरक्षा और संरक्षण के लिए धन जुटाने में मजबूती मिलेगी।
  \n\t
  \n\t
\n\t
• अखिल भारतीय बाघों का अनुमान 2026\n\t
  \n\t\t
  • अखिल भारतीय बाघ अनुमान विश्व के सबसे बड़े वन्यजीव जनसंख्या सर्वेक्षणों में से एक है।
  \n\t\t
  • 2026 चक्र का हाल ही में इंदौर में शुभारंभ हुआ।
  \n\t\t
  • यह बाघों की आबादी का अनुमान लगाने के लिए कैमरा ट्रैप और धारीदार पैटर्न की पहचान जैसे वैज्ञानिक उपकरणों का उपयोग करता है।
  \n\t
  \n\t
\n\t
• कैमरा ट्रैप और स्ट्राइप रिकग्निशन\n\t
  \n\t\t
  • कैमरा ट्रैप वन्यजीवों की उनके प्राकृतिक आवासों में बिना किसी बाधा के तस्वीरें खींचते हैं।
  \n\t\t
  • धारी पहचान सॉफ्टवेयर अद्वितीय धारी पैटर्न के आधार पर अलग-अलग बाघों की पहचान करता है।
  \n\t\t
  • ये विधियाँ सटीक जनसंख्या निगरानी और दीर्घकालिक संरक्षण योजना सुनिश्चित करती हैं।
  \n\t
  \n\t
\n

सही उत्तर है 3) 1 और 2 दोनों सही हैं।

मुख्य बिंदु

\n
• मुगल डिजाइन भारतीय, फ़ारसी और मध्य एशियाई शैलियों का मिश्रण है:\n
  \n
  • मुगल वास्तुकला अपनी भारतीय, फ़ारसी और मध्य एशियाई वास्तुकला शैलियों के मिश्रण के लिए प्रसिद्ध है।
  \n
  • यह मिश्रण विभिन्न मुगल संरचनाओं जैसे किले, महल, मस्जिद और मकबरे में दिखाई देता है। जटिल ज्यामितीय पैटर्न, समरूपता और उद्यान (चारबाग शैली) में फ़ारसी प्रभाव देखा जा सकता है।
  \n
  • स्थानीय सामग्रियों और पारंपरिक रूपांकनों के उपयोग में भारतीय प्रभाव स्पष्ट है, जबकि गुंबदों, मेहराबों और खुले आंगनों में मध्य एशियाई शैलियाँ दिखाई देती हैं।
  \n
  • इस मिश्रण के उदाहरणों में ताजमहल, हुमायूँ का मकबरा और लाल किला शामिल हैं। इसलिए, कथन 1 सही है।
  \n
  \n
\n
• लाल बलुआ पत्थर और सफेद संगमरमर का व्यापक रूप से उपयोग किया गया था:\n
  \n
  • मुगल वास्तुकला ने अपने निर्माण में लाल बलुआ पत्थर और सफेद संगमरमर का व्यापक उपयोग किया।
  \n
  • लाल बलुआ पत्थर का उपयोग मुख्य रूप से शुरुआती मुगल काल के दौरान किलों, महलों और मस्जिदों जैसी संरचनाओं में किया गया था, उदाहरण के लिए, आगरा किला और फतेहपुर सीकरी।
  \n
  • सफेद संगमरमर शाहजहाँ के शासनकाल के दौरान अधिक प्रमुख हो गया, जैसा कि ताजमहल और जामा मस्जिद जैसी प्रतिष्ठित संरचनाओं में देखा गया है।
  \n
  • इन सामग्रियों के संयोजन ने एक आकर्षक कंट्रास्ट बनाया और मुगल इमारतों की सौंदर्य भव्यता को बढ़ाया। इसलिए, कथन 2 सही है।
  \n
  \n
\n
• इसलिए, सही उत्तर है 3) 1 और 2 दोनों सही हैं।
\n

अतिरिक्त जानकारी

\n
• मुगल वास्तुकला की मुख्य विशेषताएं:\n
  \n
  • समरूपता: मुगल वास्तुकला ने डिजाइन में समरूपता और संतुलन पर जोर दिया, इमारतों में अक्सर एक केंद्रीकृत गुंबद और सममित लेआउट होता था।
  \n
  • चारबाग उद्यान: फ़ारसी शैली के उद्यान जो चार चतुर्भुजों में विभाजित थे, मुगल वास्तुकला में आम थे, जो स्वर्ग का प्रतीक थे। उदाहरणों में ताजमहल और हुमायूँ के मकबरे के उद्यान शामिल हैं।
  \n
  • गुंबद: बड़े, बल्बनुमा गुंबद मुगल डिजाइन की पहचान थे, जिन्हें अक्सर जटिल नक्काशी और पुष्प रूपांकनों से सजाया जाता था।
  \n
  • मेहराब और तिजोरी: नुकीले मेहराबों और गुंबददार छत के उपयोग ने मुगल इमारतों में भव्यता और संरचनात्मक शक्ति जोड़ी।
  \n
  • सुलेख: इस्लामी सुलेख, अक्सर कुरान की आयतों के साथ, दीवारों और दरवाजों पर एक आम सजावटी तत्व था।
  \n
  \n
\n
• मुगल वास्तुकला के उदाहरण:\n
  \n
  • हुमायूँ का मकबरा: 16वीं शताब्दी में दिल्ली में निर्मित, इसे भारत में मुगल वास्तुकला का पहला उदाहरण माना जाता है।
  \n
  • ताजमहल: शाहजहाँ द्वारा आगरा में अपनी पत्नी मुमताज महल के मकबरे के रूप में निर्मित, यह दुनिया के सबसे प्रसिद्ध स्मारकों में से एक है।
  \n
  • लाल किला: शाहजहाँ द्वारा दिल्ली में निर्मित, यह मुगल किले की वास्तुकला की भव्यता का प्रतिनिधित्व करता है।
  \n
  • फतेहपुर सीकरी: अकबर की राजधानी शहर, जो इंडो-इस्लामिक वास्तुकला शैलियों का मिश्रण प्रदर्शित करता है।
  \n
  \n
\n
• सामग्रियों का महत्व:\n
  \n
  • लाल बलुआ पत्थर: ताकत और स्थायित्व का प्रतीक; किलों और महलों में व्यापक रूप से उपयोग किया जाता है।
  \n
  • सफेद संगमरमर: पवित्रता और लालित्य का प्रतिनिधित्व करता है; मकबरों और मस्जिदों में व्यापक रूप से उपयोग किया जाता है।
  \n
  \n
\n

महत्वपूर्ण बिंदु

\n
• मुगल वास्तुकला का विकास:\n
  \n
  • बाबर: भारत में फ़ारसी शैली के उद्यानों की शुरुआत की, जिससे मुगल वास्तुकला परंपरा की नींव पड़ी।
  \n
  • अकबर: भारतीय और फ़ारसी शैलियों को मिलाकर, फतेहपुर सीकरी और आगरा किला जैसी प्रतिष्ठित संरचनाएँ बनाईं।
  \n
  • शाहजहाँ: सफेद संगमरमर के प्रति अपने प्रेम के लिए जाने जाते हैं, उन्होंने ताजमहल, लाल किला और जामा मस्जिद का निर्माण कराया।
  \n
  \n
\n
• मुगल वास्तुकला का प्रभाव:\n
  \n
  • मुगल वास्तुकला ने बाद की शैलियों को प्रभावित किया, जिसमें औपनिवेशिक और आधुनिक भारतीय वास्तुकला शामिल है।
  \n
  • फ़ारसी, भारतीय और मध्य एशियाई तत्वों का मिश्रण दक्षिण एशिया में इस्लामी वास्तुकला की एक परिभाषित विशेषता बन गया।
  \n
  \n
\n

सही उत्तर अनुच्छेद 32 और 226 है।

Key Points 

\n\t
• अनुच्छेद 32: यह अनुच्छेद सर्वोच्च न्यायालय को मौलिक अधिकारों के प्रवर्तन के लिए रिट जारी करने का अधिकार देता है। इसे अक्सर डॉ. बी.आर. अम्बेडकर द्वारा वर्णित "संविधान की हृदय और आत्मा" के रूप में जाना जाता है।
\n\t
• अनुच्छेद 226: यह अनुच्छेद उच्च न्यायालयों को मौलिक अधिकारों के प्रवर्तन के साथ-साथ किसी अन्य उद्देश्य के लिए रिट जारी करने का अधिकार देता है, जो इसे अनुच्छेद 32 की तुलना में व्यापक बनाता है।
\n\t
• ये दोनों अनुच्छेद भारतीय संविधान के भाग III में निहित मौलिक अधिकारों की सुरक्षा और प्रवर्तन सुनिश्चित करने में महत्वपूर्ण हैं।
\n\t
• इन प्रावधानों के तहत, अदालतें बंदी प्रत्यक्षीकरण, परमादेश, निषेध, उत्प्रेषण और अधिकार पृच्छा जैसे रिट जारी कर सकती हैं, जिससे अधिकारों के उल्लंघन के मामलों में न्यायिक हस्तक्षेप सुनिश्चित होता है।
\n\t
• इसके अतिरिक्त, राइट टू इन्फ़ॉर्मेशन (RTI) को भारतीय संविधान के अनुच्छेद 19(1)(ए) के तहत एक मौलिक अधिकार माना जाता है, जो भाषण और अभिव्यक्ति की स्वतंत्रता के अधिकार की गारंटी देता है। अनुच्छेद 32 और 226 इस अधिकार को लागू करने के लिए कानूनी ढांचा प्रदान करते हैं।
\n

Additional Information 

\n\t
• अनुच्छेद 32 और 226 के तहत रिट:\n\n\t
  \n\t\t
  • बंदी प्रत्यक्षीकरण: गैरकानूनी रूप से हिरासत में लिए गए व्यक्ति की रिहाई का निर्देश देकर किसी व्यक्ति की स्वतंत्रता के अधिकार की रक्षा करता है।
  \n\t\t
  • परमादेश: किसी सार्वजनिक प्राधिकरण को वह कर्तव्य निभाने का आदेश देता है जो वह करने के लिए बाध्य है।
  \n\t\t
  • निषेध: निचली अदालतों या न्यायाधिकरणों को अपने अधिकार क्षेत्र से अधिक होने से रोकता है।
  \n\t\t
  • उत्प्रेषण: निचली अदालत या न्यायाधिकरण के उस आदेश को रद्द कर देता है जो अपने अधिकार क्षेत्र से अधिक है या प्रक्रियात्मक निष्पक्षता का उल्लंघन करता है।
  \n\t\t
  • अधिकार पृच्छा: किसी व्यक्ति के सार्वजनिक पद पर दावे की वैधता को चुनौती देता है।
  \n\t
  \n\t
\n\t
• अनुच्छेद 32 का दायरा:\n\t
  \n\t\t
  • अनुच्छेद 32 विशेष रूप से सर्वोच्च न्यायालय पर लागू होता है।
  \n\t\t
  • यह मौलिक अधिकारों के उल्लंघन से संबंधित मामलों से संबंधित है।
  \n\t\t
  • यह एक गारंटीकृत उपाय है, जिसका अर्थ है कि मौलिक अधिकारों का उल्लंघन होने पर सर्वोच्च न्यायालय कार्रवाई करने के लिए बाध्य है।
  \n\t
  \n\t
\n\t
• अनुच्छेद 226 का दायरा:\n\t
  \n\t\t
  • अनुच्छेद 226 उच्च न्यायालयों पर लागू होता है और इसका दायरा अनुच्छेद 32 से व्यापक है।
  \n\t\t
  • उच्च न्यायालय न केवल मौलिक अधिकारों के प्रवर्तन के लिए बल्कि किसी अन्य कानूनी अधिकार के लिए भी रिट जारी कर सकते हैं।
  \n\t\t
  • उच्च न्यायालयों का अधिकार क्षेत्र व्यापक है लेकिन क्षेत्रीय और अन्य बाधाओं के अधीन है।
  \n\t
  \n\t
\n\t
• राइट टू इन्फ़ॉर्मेशन (RTI):\n\t
  \n\t\t
  • RTI अधिनियम, 2005, भारतीय नागरिकों को सार्वजनिक प्राधिकरणों से जानकारी का अनुरोध करने की अनुमति देता है, जिससे पारदर्शिता और जवाबदेही बढ़ती है।
  \n\t\t
  • यह अनुच्छेद 19(1)(a) से जुड़ा है, जो भाषण और अभिव्यक्ति की स्वतंत्रता के अधिकार की गारंटी देता है।
  \n\t\t
  • अनुच्छेद 32 और 226 के तहत, व्यक्ति सूचना के अधिकार से वंचित होने पर अदालतों का दरवाजा खटखटा सकते हैं।
  \n\t
  \n\t
\n

Important Points 

\n\t
• अनुच्छेद 32 और 226: तुलना:\n\n\t
  \n\t\t
  • अनुच्छेद 32 एक मौलिक अधिकार है, जबकि अनुच्छेद 226 एक संवैधानिक प्रावधान है।
  \n\t\t
  • अनुच्छेद 32 मौलिक अधिकारों के उल्लंघन के लिए उपाय प्रदान करता है, जबकि अनुच्छेद 226 अन्य कानूनी अधिकारों तक भी विस्तारित है।
  \n\t\t
  • अनुच्छेद 226 के तहत, उच्च न्यायालयों का अधिकार क्षेत्र अपने संबंधित राज्यों के भीतर के मामलों पर है, जबकि अनुच्छेद 32 सर्वोच्च न्यायालय को पूरे देश पर अधिकार क्षेत्र देता है।
  \n\t
  \n\t
\n\t
• न्यायिक सक्रियता:\n\t
  \n\t\t
  • अनुच्छेद 32 और 226 के तहत शक्तियां भारत में न्यायिक सक्रियता के लिए महत्वपूर्ण हैं।
  \n\t\t
  • ये अनुच्छेद अदालतों को संवैधानिक अधिकारों के कार्यान्वयन को सुनिश्चित करने और व्यक्तियों की शिकायतों का समाधान करने का अधिकार देते हैं।
  \n\t
  \n\t
\n

सही उत्तर है टैंक-रोधी मिसाइल।

खबरों में

\n\t
• रक्षा मंत्रालय ने INVAR टैंक-रोधी मिसाइलों की खरीद के लिए भारत डायनेमिक्स लिमिटेड (BDL) के साथ एक अनुबंध पर हस्ताक्षर किए हैं।
\n

मुख्य बिंदु

\n\t
• रक्षा मंत्रालय और भारत डायनेमिक्स लिमिटेड (BDL) ने INVAR टैंक-रोधी मिसाइलों की खरीद के लिए 2,095.70 करोड़ रुपये के एक अनुबंध पर हस्ताक्षर किए हैं।
\n\t
• इन मिसाइलों का उद्देश्य T-90 टैंक की मारक क्षमता और घातकता को बढ़ाना है, जो भारतीय सेना की बख्तरबंद रेजिमेंट का प्राथमिक युद्धक टैंक है।
\n\t
• INVAR एक परिष्कृत लेजर-निर्देशित टैंक-रोधी मिसाइल प्रणाली है, जिसे अपने लक्ष्य को भेदने की बहुत उच्च संभावना के लिए जाना जाता है।
\n\t
• यह खरीद 'बाय (इंडियन)' श्रेणी के अंतर्गत आती है, जो रक्षा क्षेत्र में सरकार की 'आत्मनिर्भरता' पहल का समर्थन करती है।
\n

अतिरिक्त जानकारी

\n\t
• टैंक-रोधी मिसाइल:\n\n\t
  \n\t\t
  • एक टैंक-रोधी मिसाइल एक निर्देशित मिसाइल है जिसे मुख्य रूप से टैंक जैसे भारी बख्तरबंद सैन्य वाहनों को हिट करने और नष्ट करने के लिए डिज़ाइन किया गया है। INVAR मिसाइल को विशेष रूप से T-90 टैंक के साथ उपयोग करने के लिए इसी उद्देश्य से खरीदा गया है।
  \n\t
  \n\t
\n\t
• भारत डायनेमिक्स लिमिटेड (BDL):\n\t
  \n\t\t
  • BDL भारत के प्रमुख रक्षा सार्वजनिक क्षेत्र के उपक्रमों (DPSU) में से एक है जो भारतीय सशस्त्र बलों के लिए निर्देशित मिसाइल प्रणालियों और संबद्ध उपकरणों के निर्माण में शामिल है।
  \n\t
  \n\t
\n\t
• T-90 टैंक:\n\t
  \n\t\t
  • T-90 तीसरी पीढ़ी का मुख्य युद्धक टैंक है जो भारतीय सेना के बख्तरबंद कोर की रीढ़ है। INVAR मिसाइलों का एकीकरण इसकी युद्ध क्षमताओं को महत्वपूर्ण रूप से बढ़ाता है।
  \n\t
  \n\t
\n\t
• 'बाय (इंडियन)' श्रेणी:\n\t
  \n\t\t
  • यह रक्षा अधिग्रहण प्रक्रिया (DAP) के तहत एक खरीद श्रेणी है जो भारतीय विक्रेताओं से रक्षा उपकरणों की सोर्सिंग को बढ़ावा देती है। यह रक्षा निर्माण में भारत को आत्मनिर्भर बनाने के लिए 'आत्मनिर्भर भारत' नीति का एक महत्वपूर्ण हिस्सा है।
  \n\t
  \n\t
\n

सही उत्तर दून है।Key Points

\n\t
• दून अनुदैर्ध्य घाटियाँ हैं जो लघु हिमालय (या मध्य हिमालय) और शिवालिक पर्वतमाला के बीच स्थित हैं।
\n\t
• ये हिमालयी पर्वत निर्माण (पर्वत निर्माण प्रक्रिया) के दौरान अवसादी चट्टानों के वलन के कारण बनती हैं।
\n\t
• प्रमुख दून के उदाहरणों में देहरादून, कोटली दून और पटली दून शामिल हैं।
\n\t
• ये घाटियाँ अक्सर उपजाऊ होती हैं और कृषि का समर्थन करती हैं, जिससे वे स्थानीय अर्थव्यवस्था के लिए महत्वपूर्ण हो जाती हैं।
\n\t
• "दून" शब्द हिंदी शब्द "डून" से लिया गया है, जिसका अर्थ है घाटी।
\n

Additional Information

\n\t
• लघु हिमालय:\n\n\t
  \n\t\t
  • लघु हिमालय, जिसे हिमाचल भी कहा जाता है, शिवालिक के उत्तर और वृहद हिमालय के दक्षिण में स्थित है।
  \n\t\t
  • ये कायांतरित और अवसादी चट्टानों से बने हैं और अपने ऊबड़-खाबड़ इलाके और गहरी घाटियों के लिए जाने जाते हैं।
  \n\t
  \n\t
\n\t
• शिवालिक पर्वतमाला:\n\t
  \n\t\t
  • शिवालिक हिमालय की सबसे बाहरी पर्वतमाला है और नदियों द्वारा लाई गई असमेकित अवसादों से बनी है।
  \n\t\t
  • यह पर्वतमाला कटाव के लिए प्रवण है और खड़ी ढलानों की विशेषता है।
  \n\t
  \n\t
\n\t
• हिमालयी पर्वत निर्माण:\n\t
  \n\t\t
  • लगभग 5 करोड़ वर्ष पहले भारतीय प्लेट के यूरेशियन प्लेट से टकराने के कारण हिमालय का निर्माण हुआ था।
  \n\t\t
  • इस विवर्तनिक गतिविधि के कारण अवसादी चट्टानों का वलन और उत्थान हुआ, जिससे दून जैसी पर्वतमालाएँ और घाटियाँ बनीं।
  \n\t
  \n\t
\n\t
• अन्य प्रकार की घाटियाँ:\n\t
  \n\t\t
  • दोआब: दो नदियों के बीच की भूमि, आमतौर पर सिंधु-गंगा के मैदानों में प्रयुक्त (जैसे, पंजाब के दोआब)।
  \n\t\t
  • विसर्प: नदी चैनल में घुमावदार मोड़, मुख्य रूप से इसके निचले भाग में बनते हैं।
  \n\t\t
  • खादर: बाढ़ के दौरान नदी के निक्षेपण द्वारा निर्मित उपजाऊ जलोढ़ मिट्टी के क्षेत्र, अक्सर सिंधु-गंगा के मैदानों में पाए जाते हैं।
  \n\t
  \n\t
\n

सही उत्तर है सूर्या करिश्मा तामिरी।

समाचार में

\n\t
• सूर्या करिश्मा तामिरी ने विजयवाड़ा में आयोजित 87वीं सीनियर राष्ट्रीय बैडमिंटन चैंपियनशिप में महिला एकल का खिताब जीता।
\n

मुख्य बिंदु

\n\t
• सूर्या करिश्मा तामिरी ने विजयवाड़ा में 87वीं सीनियर राष्ट्रीय बैडमिंटन चैंपियनशिप में महिला एकल का खिताब जीता।
\n\t
• उन्होंने फाइनल में तन्वी पात्री को 17-21, 21-12, 21-14 के स्कोर से हराया।
\n\t
• इस जीत ने निर्णायक खेलों में उनकी लचीलापन और मजबूत प्रदर्शन को उजागर किया।
\n\t
• यह चैंपियनशिप उनके सीनियर राष्ट्रीय बैडमिंटन करियर में एक महत्वपूर्ण मील का पत्थर साबित हुई।
\n

अतिरिक्त जानकारी

\n\t
• 87वीं सीनियर राष्ट्रीय बैडमिंटन चैंपियनशिप\n\n\t
  \n\t\t
  • यह टूर्नामेंट विजयवाड़ा में आयोजित किया गया था और इसमें एकल और युगल श्रेणियों में शीर्ष भारतीय शटलर शामिल थे।
  \n\t\t
  • यह भारत में वरिष्ठ बैडमिंटन खिलाड़ियों के लिए एक प्रमुख घरेलू मंच के रूप में कार्य करता है।
  \n\t
  \n\t
\n\t
• पुरुष एकल\n\t
  \n\t\t
  • ऋत्विक संजीवनी एस ने पुरुष एकल का खिताब जीता।
  \n\t\t
  • उन्होंने फाइनल में भरत राघव को 21-16, 22-20 के स्कोर से हराया।
  \n\t
  \n\t
\n\t
• युगल श्रेणियाँ\n\t
  \n\t\t
  • ए. हरिहरन और रुबन कुमार ने पुरुष युगल का खिताब जीता, उन्होंने मिथिलेश कृष्णन और प्रेजन को 24-22, 21-17 से हराया।
  \n\t\t
  • पूर्व चैंपियन शिखा गौतम और अश्विनी भट के ने 21-14, 21-18 की जीत के साथ महिला युगल का ताज फिर से हासिल किया।
  \n\t
  \n\t
\n\t
• मिश्रित युगल\n\t
  \n\t\t
  • सात्विक रेड्डी के और राधिका शर्मा ने मिश्रित युगल का खिताब जीता।
  \n\t\t
  • उन्होंने फाइनल 21-9, 21-15 के स्कोर से जीता।
  \n\t
  \n\t
\n

सही उत्तर है स्थानीय ही वैश्विक है – आत्मनिर्भर भारत

समाचार में

\n\t
• उपराष्ट्रपति सी. पी. राधाकृष्णन ने सूरजकुंड, फरीदाबाद, हरियाणा में 39वें सूरजकुंड अंतर्राष्ट्रीय शिल्प मेला 2026 का उद्घाटन किया, और इस अवसर पर मेला साथी ऐप भी लॉन्च किया।
\n

मुख्य बिंदु

\n\t
• 2026 मेले का केंद्रीय विषय स्थानीय से वैश्विक है, जो अंतर्राष्ट्रीय मंच पर स्थानीय कारीगरों की पारंपरिक कला की पहचान को उजागर करता है।
\n\t
• उत्तर प्रदेश और मेघालय को वर्ष के लिए थीम राज्यों के रूप में चुना गया।
\n\t
• मिस्र ने मेले के भागीदार राष्ट्र के रूप में भाग लिया।
\n\t
• मेला चौपालों और मुख्य सांस्कृतिक संध्या कार्यक्रमों में राष्ट्रीय और अंतर्राष्ट्रीय लोक कलाकारों द्वारा प्रदर्शनों का प्रदर्शन करता है, जो अगले महीने की 15 तारीख तक चलेगा।
\n

अतिरिक्त जानकारी

\n\t
• सूरजकुंड अंतर्राष्ट्रीय शिल्प मेला\n\n\t
  \n\t\t
  • फरीदाबाद, हरियाणा में आयोजित एक वार्षिक मेला, जो पारंपरिक शिल्प, वस्त्र और सांस्कृतिक प्रदर्शनों का प्रदर्शन करता है।
  \n\t\t
  • कारीगरों को राष्ट्रीय और अंतर्राष्ट्रीय आगंतुकों को अपनी हस्तशिल्प प्रदर्शित करने के लिए एक मंच प्रदान करता है।
  \n\t
  \n\t
\n\t
• मेला साथी ऐप\n\t
  \n\t\t
  • मेले में आगंतुकों को सुविधा प्रदान करने और कारीगरों, स्टालों और सांस्कृतिक कार्यक्रमों के बारे में जानकारी प्रदान करने के लिए लॉन्च किया गया एक डिजिटल प्लेटफॉर्म।
  \n\t
  \n\t
\n\t
• प्रधानमंत्री विश्वकर्मा कौशल सम्मान योजना\n\t
  \n\t\t
  • कौशल विकास, वित्तीय सहायता और आर्थिक उत्थान के माध्यम से कारीगरों को सशक्त बनाने की एक पहल।
  \n\t
  \n\t
\n\t
• थीम राज्य और भागीदार राष्ट्र\n\t
  \n\t\t
  • इस वर्ष के थीम राज्य: उत्तर प्रदेश और मेघालय।
  \n\t\t
  • भागीदार राष्ट्र: मिस्र, सांस्कृतिक और शिल्प प्रदर्शनियों में योगदान।
  \n\t
  \n\t
\n

दिया गया है:

शांत जल में नाव की चाल = 6 किमी/घंटा

नदी की चाल = 2 किमी/घंटा

समान दूरी के लिए धारा के प्रतिकूल चाल और धारा के अनुकूल चाल के बीच का समय अंतर= 2 घंटे 

प्रयुक्त अवधारणा:

धारा के प्रतिकूल चाल = नाव की चाल  - नदी की चाल 

धारा के अनुकूल चाल = नाव की चाल + नदी की चाल 

दी गई दूरी के लिए, चाल ∝ (1/समय)

गणना:

धारा के प्रतिकूल चाल = 6 - 2 = 4 किमी/घंटा

धारा के अनुकूल चाल = 6 + 2 = 8 किमी/घंटा

माना कि तय की गई दूरी x किमी है। 

धारा के प्रतिकूल चाल में लगा समय = (x/4) घंटा

धारा के अनुकूल चाल में लगा समय = (x/8) घंटा

इसलिए, (x/4) - (x/8) = 2

⇒ 2x - x = 16

⇒ x = 16 किमी

∴ तय की गई दूरी 16 किमी है।

शर्ट का क्रय मूल्य = 1600 रुपये

विक्रय मूल्य = क्रय मूल्य × (1 - छूट%)

Shortcut Trick

3 से विभाज्यता के लिए, अंकों का योग 3 से विभाज्य होना चाहिए।

6 + 5 + 7 + 3 + 2 + 1 + A का योग = 24 + A है।

चूँकि 24 पहले से ही 3 से विभाज्य है, इसलिए A का मान 0, 3, 6, या 9 हो सकता है।

A के कुल संभावित मान = 4 हैं।

∴ सही उत्तर 4 है।

Alternate Method

दिया गया है: संख्या 657321A है और यह 3 से विभाज्य है।

प्रयुक्त सूत्र: कोई संख्या 3 से विभाज्य होती है यदि उसके अंकों का योग 3 का गुणज हो।

⇒ अंकों का योग = 6 + 5 + 7 + 3 + 2 + 1 + A

⇒ योग = 24 + A

⇒ (24 + A) को 3 से विभाज्य होने के लिए, A एक एक-अंकीय पूर्ण संख्या {0, 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9} होनी चाहिए।

⇒ A के संभावित मान: 0 (24+0=24), 3 (24+3=27), 6 (24+6=30), 9 (24+9=33)।

⇒ मानों की कुल संख्या = 4 है।

∴ सही उत्तर 4 है।

Additional Information

9 से विभाज्यता

3 के नियम के समान ही, कोई संख्या 9 से विभाज्य होती है यदि उसके अंकों का योग 9 से विभाज्य हो।

6 से विभाज्यता

कोई संख्या 6 से विभाज्य होती है यदि वह 2 (सम संख्या) और 3 (अंकों का योग 3 से विभाज्य) दोनों के विभाज्यता नियमों को पूरा करती है।

अंक प्रतिबंध

स्थानीय-मान समस्याओं में, A जैसा एकल अंक केवल 0 से 9 तक के पूर्णांक मान ही ले सकता है।

गणना:

(4.8 × 108​) ÷ (12 × 105)

⇒ (48 × 107)/(12 × 105)

⇒ 4 × 102

⇒ 400

Shortcut Trick

2A = 5B = 7C से A : B : C का अनुपात ज्ञात करने के लिए, LCM विधि का उपयोग करें।

2, 5 और 7 का LCM 70 है।

अनुपात A : B : C = 70/2 : 70/5 : 70/7 = 35 : 14 : 10.

A का हिस्सा = (35 ÷ (35 + 14 + 10)) × 11800 = (35 ÷ 59) × 11800 = 35 × 200 = ₹7000.

∴ सही उत्तर ₹7000 है।

Alternate Method

दिया गया है: कुल राशि = ₹11800 और स्थिति 2A = 5B = 7C.

प्रयुक्त सूत्र: यदि pA = qB = rC, तो A : B : C = (1/p) : (1/q) : (1/r).

⇒ माना 2A = 5B = 7C = k

⇒ A = k/2, B = k/5, C = k/7

⇒ A : B : C = (1/2) : (1/5) : (1/7)

⇒ 70 से गुणा करने पर: A : B : C = 35 : 14 : 10

⇒ अनुपातों का योग = 35 + 14 + 10 = 59

⇒ 59 यूनिट = 11800

⇒ 1 यूनिट = 11800 ÷ 59 = 200

⇒ A का हिस्सा = 35 × 200 = 7000

∴ सही उत्तर ₹7000 है।

Additional Information

व्युत्क्रमानुपाती (Inverse Proportionality)

जब गुणांक दिए गए हों (pA = qB), तो चरों का अनुपात उनके गुणांकों के व्युत्क्रमानुपाती होता है, अर्थात, A : B = q : p.

अनुपात और समानुपात के मूल सिद्धांत

किसी राशि X को a:b:c के अनुपात में विभाजित करने के लिए, A का हिस्सा = [a ÷ (a+b+c)] × X होता है।

मिश्रित अनुपात (Compound Ratio)

a : b और c : d का मिश्रित अनुपात संबंधित पदों को गुणा करके प्राप्त किया जाता है: (a × c) : (b × d).

सूत्र

ax × ay = a(x + y)

ax ÷ ay = a(x - y)

गणना

5m ÷ 5-3 × 510 = 515

= 5m - (-3) + 10 = 515

= 5m + 13 = 515

घातों की तुलना करने पर, हम प्राप्त करते हैं

m + 13 = 15

∴ m 2 है

नौ संख्याओं का योग = 60 × 9 = 540

पहली पाँच संख्याओं का योग = 55 × 5 = 275

अगली तीन संख्याओं का योग = 65 × 3 = 195

नौवीं संख्या = (540 – 275 – 195) = (540 – 470) = 70

अतः दसवीं संख्या = 70 + 10 = 80

⇒ पाइप P की दक्षता = 1/32

⇒ पाइप Q की दक्षता = 1/36

⇒ पाइप R द्वारा 1 मिनट में खाली की गई टंकी = 1/20

तीनों पाइपों को खोलने पर आधी टंकी भरने में लिया गया समय = 1/2{1/32 + 1/36 - 1/20} = 720/13 = \\(55\\frac{5}{13}\\;minutes\\)

चूँकि हम जानते हैं,

1 मीटर = 100 सेमी, 5.25 मीटर = 525 सेमी, 4.55 मीटर = 455 सेमी

525 और 455 का महत्तम समापवर्तक:

⇒ 525 = 3 × 5 × 5 × 7

⇒ 455 = 5 × 7 × 13

455 और 525 का महत्तम समापवर्तक = 5 × 7 = 35

गणना

1 रुपये और 50 पैसे के सिक्कों का मान = 30 : 11

सिक्कों की संख्या = 30 : 22

⇒ 52 part = 520

⇒ 1p = 10

⇒ 22p = 10 × 22

⇒ 220

Shortcut Trick

जब समय अंतराल समान होते हैं (T₁ = T₂ = 3 घंटे), तो औसत चाल केवल चालों का समांतर माध्य होती है।

औसत चाल = (30 + 50) ÷ 2 = 40 किमी/घंटा

चालों का औसत = (30 + 50) ÷ 2 = 40 किमी/घंटा

अभीष्ट प्रतिशत = (40 ÷ 40) × 100 = 100%

∴ सही उत्तर 100% है।

Alternate Method

दिया गया है:

चाल 1 (v₁) = 30 किमी/घंटा, समय 1 (t₁) = 3 घंटे

चाल 2 (v₂) = 50 किमी/घंटा, समय 2 (t₂) = 3 घंटे

प्रयुक्त सूत्र:

कुल दूरी = (v₁ × t₁) + (v₂ × t₂)

औसत चाल = कुल दूरी ÷ कुल समय

गणना:

⇒ पहले भाग के लिए दूरी = 30 × 3 = 90 किमी

⇒ दूसरे भाग के लिए दूरी = 50 × 3 = 150 किमी

⇒ कुल दूरी = 90 + 150 = 240 किमी

⇒ कुल समय = 3 + 3 = 6 घंटे

⇒ औसत चाल = 240 ÷ 6 = 40 किमी/घंटा

⇒ चालों का औसत = (30 + 50) ÷ 2 = 80 ÷ 2 = 40 किमी/घंटा

⇒ प्रतिशत = (औसत चाल ÷ चालों का औसत) × 100

⇒ प्रतिशत = (40 ÷ 40) × 100 = 100%

∴ सही उत्तर 100% है।

Additional Information

औसत चाल (समान दूरियां)

यदि कोई व्यक्ति x और y की चाल से दो समान दूरियां तय करता है, तो औसत चाल 2xy ÷ (x + y) होती है।

औसत चाल (समान समय अंतराल)

यदि कोई व्यक्ति समान समय अंतराल के लिए x और y की चाल से यात्रा करता है, तो औसत चाल (x + y) ÷ 2 होती है।

सामान्य सूत्र

औसत चाल = (कुल दूरी) ÷ (कुल समय) = (d₁ + d₂ + ...) ÷ (t₁ + t₂ + ...)।

इकाई रूपांतरण

किमी/घंटा को मीटर/सेकंड में बदलने के लिए, 5/18 से गुणा करें। मीटर/सेकंड को किमी/घंटा में बदलने के लिए, 18/5 से गुणा करें।

100 × (120 / 100) × (95 / 100) = 114

∴ प्रभावी वृद्धि प्रतिशत = 114 - 100 = 14%

विस्तृत हल:

दिया है:

वस्तु की कीमत मे 20 प्रतिशत से वृद्धि होती है और फिर 20 प्रतिशत की छूट दी जाती है

गणना:

माना कि शर्ट के निश्चित ब्रांड की कीमत 100 रुपये है  

अब जब वस्तु की कीमत मे 20% से वृद्धि होती है, तो नई कीमत हो जाती है

100 + (100 × (20/100))

⇒ 100 + 20 = 20 रुपये 

अब 5% की छूट का प्रस्ताव दिया जाता है, अतः अंतिम मूल्य हो जाता है

120 - (120 × (5/100))

⇒  120 - 6 = 114

⇒ प्रभावी मूल्य वृद्धि = 114 रुपये - 100 रुपये= 14 रुपये

⇒ प्रभावी वृद्धि प्रतिशत = (14/100) × 100 = 14%

दिया गया है 

विक्रय मूल्य = 4,500 रुपये 

हानि = 10%

प्रयुक्त सूत्र 

विक्रय मूल्य = क्रय मूल्य - हानि 

या 

विक्रय मूल्य = क्रय मूल्य + लाभ 

गणना 

माना क्रय मूल्य x रुपये है 

इसलिए, 4500 = x - x का 10% 

⇒ 4500 = x - (10x/100)

⇒ 4500 = 90x/100

⇒ (4500 × 100)/90 = x

5000 रुपये = x

क्रय मूल्य 5000 रुपये है 

60% का लाभ कमाने के लिए, विक्रय मूल्य 8000 रुपये [5000 + 5000 का 60%] होना चाहिए।

Shortcut Trick

कुल कार्य = LCM(12, 15) = 60 इकाइयाँ। (A+B) की कार्यक्षमता = 5, A = 4, इसलिए B = 1।

चूंकि कार्य पूरा होने से 10 दिन पहले A कार्य छोड़ देता है, इसलिए B ने अंतिम 10 दिनों तक अकेले कार्य किया।

अकेले B द्वारा किया गया कार्य = 10 दिन × 1 इकाई/दिन = 10 इकाइयाँ।

A और B द्वारा मिलकर किया गया कार्य = 60 − 10 = 50 इकाइयाँ।

उनके द्वारा साथ में कार्य करने का समय = 50 इकाइयाँ ÷ 5 इकाइयाँ/दिन = 10 दिन।

∴ सही उत्तर 10 दिन है।

Alternate Method

दिया गया है:

(A + B) द्वारा लिया गया समय = 12 दिन

अकेले A द्वारा लिया गया समय = 15 दिन

प्रयुक्त सूत्र:

कुल कार्य = कार्यक्षमता × समय

गणना:

⇒ B की कार्यक्षमता = (A+B) की कार्यक्षमता − A की कार्यक्षमता

⇒ B की कार्यक्षमता = 5 − 4 = 1 इकाई/दिन

⇒ माना कार्य पूरा करने में लगा कुल समय T दिन है।

⇒ A ने (T − 10) दिनों तक कार्य किया और B ने T दिनों तक कार्य किया।

⇒ A द्वारा किया गया कार्य + B द्वारा किया गया कार्य = 60

⇒ 4 × (T − 10) + 1 × T = 60

⇒ 4T − 40 + T = 60

⇒ 5T = 100

⇒ T = 20 दिन

⇒ जितने समय तक A और B ने साथ कार्य किया = T − 10 = 20 − 10 = 10 दिन

∴ सही उत्तर 10 दिन है।

Additional Information

कार्यक्षमता और समय का संबंध

कार्यक्षमता किसी कार्य को पूरा करने में लगने वाले समय के व्युत्क्रमानुपाती होती है (कार्यक्षमता ∝ 1/समय)।

कार्य और मजदूरी

मजदूरी आमतौर पर प्रत्येक व्यक्ति द्वारा किए गए कार्य के अनुपात में वितरित की जाती है, जो कि (कार्यक्षमता × समय) है।

पाइप और टंकी

यह अवधारणा समय और कार्य के समान तर्क का पालन करती है, जहाँ निकास पाइप नकारात्मक कार्यक्षमता का प्रतिनिधित्व करते हैं।

वृत्त की परिधि = 2 × π × r

⇒ C = 2 × π × r

⇒ r = C/2π

त्रिज्यखंड का क्षेत्रफल \\(=\\pi \\times r^2 \\times \\left(\\frac{\\theta}{360^\\circ}\\right)\\)

\\(\\Rightarrow A = \\pi \\times \\left(\\frac{C}{2\\pi}\\right)^2 \\times \\left(\\frac{60^\\circ}{360^\\circ}\\right)\\)

⇒ A = C²/24π

P और Q का वेतन 6 : 4 के अनुपात में है। यदि प्रत्येक के वेतन में 6000 रुपये की वृद्धि होती है, नया अनुपात 25 : 20 हो जाता है। Q का वर्तमान वेतन क्या है?

दिया गया है:

P और Q का वेतन 6: 4 के अनुपात में है। यदि प्रत्येक के वेतन में 6000 रुपये की वृद्धि होती है, नया अनुपात 25: 20 हो जाता है

गणना:

माना कि A और B का मूल वेतन 6x रुपये और 4x रुपये है 

फिर, (6x + 6000) ÷ (4x + 6000) = 25 + 20

⇒ 20 (6x + 6000) = 25(4x + 6000)

⇒ 20x = 30,000

⇒ x = 1500

इसलिए, Q का वर्तमान वेतन = (4x + 6000) = (6000 + 6000) रुपये = 12,000 रुपये

माना कि प्रत्येक वस्तु का क्रय मूल्य और विक्रय मूल्य CP और SP हैं।

दिया गया है, हानि = 8 × SP

साथ ही,

हानि = 72 × CP – 72 × SP

⇒ 8 × SP = 72 × CP – 72 × SP

⇒ 80 × SP = 72 × CP

⇒ CP/SP = 80/72

हानि प्रतिशत = (80 - 72)/80 × 100 = 10%

दिया गया है:

एक गोले की त्रिज्या 9 सेमी है।

इसे पिघलाया जाता है और 0.3 सेमी त्रिज्या के तार में बनाया जाता है। 

प्रयुक्त अवधारणा: 

गोले का आयतन, V = (4/3) πR³ घन इकाई (R त्रिज्या है)। 

एक बेलन का आयतन, V = πR2H घन इकाई (R, H क्रमशः त्रिज्या और ऊँचाई है)। 

गणना:

माना कि तार की लंबाई H सेमी है।

प्रश्नानुसार,

4/3 × π × 93 = π × (0.3)2 × H

⇒ H = 10800

तो, तार की लंबाई = 10800 सेमी अर्थात 108 मीटर

∴ तार की लंबाई 108 मीटर है।

एक आयताकार उद्यान जिसकी लंबाई और चौड़ाई क्रमशः 180 मीटर और 120 मीटर है, को एक वृत्ताकार मैदान में बनाया गया है। उद्यान को छोड़कर वृत्ताकार मैदान का क्षेत्रफल 40000 मीटर वर्ग है। मैदान की त्रिज्या ज्ञात कीजिए।

Shortcut Trick

आयताकार पार्क का क्षेत्रफल = 180 × 120 = 21600 m²

वृत्ताकार क्षेत्र का कुल क्षेत्रफल = शेष क्षेत्रफल + पार्क का क्षेत्रफल

कुल क्षेत्रफल = 40000 + 21600 = 61600 m²

πr² = 61600 का उपयोग करने पर → (22/7) × r² = 61600 → r² = 2800 × 7 = 19600

r = √19600 = 140 m

∴ सही उत्तर 140 m है।

Alternate Method

दिया गया है:

लंबाई (L) = 180 m, चौड़ाई (B) = 120 m

शेष क्षेत्रफल = 40000 m²

प्रयुक्त सूत्र:

आयत का क्षेत्रफल = लंबाई × चौड़ाई

वृत्त का क्षेत्रफल = π × (त्रिज्या)²

गणना:

⇒ आयताकार पार्क का क्षेत्रफल = 180 m × 120 m = 21600 m²

⇒ वृत्ताकार क्षेत्र का कुल क्षेत्रफल = पार्क का क्षेत्रफल + शेष क्षेत्रफल

⇒ कुल क्षेत्रफल = 21600 + 40000 = 61600 m²

⇒ π × r² = 61600

⇒ (22/7) × r² = 61600

⇒ r² = (61600 × 7) ÷ 22

⇒ r² = 2800 × 7 = 19600

⇒ r = √19600 = 140 m

∴ सही उत्तर 140 m है।

Additional Information

वृत्त का क्षेत्रफल

एक वृत्त द्वारा घेरा गया कुल स्थान A = πr² द्वारा दिया जाता है, जहाँ r त्रिज्या है।

वृत्त की परिधि

एक वृत्त की सीमा की लंबाई की गणना C = 2πr के रूप में की जाती है।

आयत के गुण

क्षेत्रफल = L × B और परिमाप = 2(L + B)। आयत का विकर्ण √(L² + B²) होता है।

प्रयुक्त सूत्र:

R = (I × 100)/(P × T)

A = P + I

जहाँ R = ब्याज की दर, P = मूलधन, I = ब्याज

T = समय और A = राशि

गणना:

माना P = 100 तो A = 300

I = 300 - 100 = 200

R = (200 × 100)/(100 × 12.5)

⇒ R = 200/12.5

∴ ब्याज की दर 16% है

Select the most appropriate synonym of the underlined word in the sentence.

The placid lake was perfect for canoeing.

Key Points

\n\t
• ​​​The word ‘placid’(adjective) means- "having a calm appearance or characteristics". (एक शांत उपस्थिति या विशेषताएं होना)\n\n\t
  \n\t\t
  • E.g: A slow-moving and placid river.
  \n\t
  \n\t
\n\t
• ​Let’s have a look at the meaning of the words that are given in the options:\n\t
  \n\t\t
  • solemn(adjective)- “serious and without any humour”. (गंभीर और बिना किसी हास्य के)
  \n\t\t
  • calm(adjective)- “peaceful, quiet, and without worry”. (शांतिपूर्ण, शांत और बिना किसी चिंता के)
  \n\t\t
  • dull(adjective)- “not interesting or exciting in any way”. (किसी भी तरह से दिलचस्प या रोमांचक नहीं)
  \n\t\t
  • lethal(adjective)- “able to cause or causing death; extremely dangerous”. (मौत का कारण बनने या पैदा करने में सक्षम; बहुत खतरनाक)
  \n\t
  \n\t
\n\t
• Therefore, as per the points mentioned above, we find that ‘calm’ is the correct synonym of the given bold word.
\n

Additional Information

\n\t
• The synonyms of the given word 'placid' are-  'calm', 'trnquil', 'quite', 'cool', 'serene', etc.
\n\t
• The antonyms of the given word 'placid' are- 'agitated', 'disturbed', 'loud', 'violent', etc.
\n\t
• Example of 'placid' in a sentence: \n\t
  \n\t\t
  • She was a very placid child who slept all night and hardly ever cried.
  \n\t
  \n\t
\n

Select the most appropriate antonym of the below word.

CALLOUS

The correct answer is merciful.

Key Points

\n\t
• Let's look at the meanings of the given word and marked option:\n\t
  \n\t\t
  • callous- showing or having an insensitive and cruel disregard for others
  \n\t\t
  • merciful- showing or exercising mercy
  \n\t
  \n\t
\n\t
• ​​Let's look at the meanings of the other given options: \n\t
  \n\t\t
  • lifeless- dead or apparently dead
  \n\t\t
  • heartless- displaying a complete lack of feeling or consideration
  \n\t\t
  • careful- making sure of avoiding potential danger, mishap, or harm; cautious
  \n\t
  \n\t
\n\t
• Hence from the given meanings, we find that callous and merciful are antonyms.
\n

Key Points 

\n\t
• let's look at the meaning of the correct answer.
\n\t
• Casserole (noun): A dish made by cooking meat, vegetables, or other foods inside a heavy container at low heat, or the heavy, deep container with a lid used in cooking such dishes.(मांस, सब्जियां, या अन्य खाद्य पदार्थों को कम गर्मी पर एक भारी कंटेनर के अंदर पकाने से बना व्यंजन, या ऐसे व्यंजन पकाने में इस्तेमाल होने वाले ढक्कन के साथ भारी, गहरे कंटेनर।)\n\t
  \n\t\t
  • ​Example: In the kitchen there was a small casserole where there were the same white beans.
    \n\t\t                 This same firm had tens of thousands of tins of cooked casserole stew.
  \n\t
  \n\t
\n\t
• Synonym: Pottage, stew.
\n

Hence, the correct spelt word is option 4.

The following sentence has been divided into parts. One of them may contain an error. Select the part that contains the error from the given options. If you don’t find any error, mark ‘No error’ as your answer.

The new export policies (A) / announced by the commerce ministry (B) / are liable to effect foreign trade. (C) / No error (D)

The erroneous part is option 2) i.e. 'are liable to effect foreign trade. (C).'

Key Points  

\n\t
• The error lies in the part 'are liable to effect foreign trade (C).'
\n\t
• In the erroneous part the verb 'effect' means the result of a particular influence.
\n\t
• Here we have to use the verb 'affect' which means to cause a change in someone or something.
\n\t
• The context of the given sentence is that the decisions of the commerce ministry on export policies are going to cause a change in foreign trade matters.
\n\t
• In the given sentence we need to use 'affect' in place of 'effect' to make the sentence grammatically correct.
\n\t
• Hence, the correct answer is option 2.
\n

Correct sentence: The new export policies announced by the commerce ministry are liable to affect foreign trade.

Direction: Select the most appropriate option to improve the underlined segment in the given sentence. If there is no need to improve it, select 'No improvement'.

My uncle was a honest man.

The correct answer is An honest.
\nKey Points

\n\t
• The use of the phrase 'A honest' is incorrect in the given sentence.
\n\t
• In this sentence, the word honest begins with a vowel sound. Therefore, we use an.
\n\t
• Example:\n\t
  \n\t\t
  • An honest person will never harm anyone.
  \n\t
  \n\t
\n\t
• Hence, the underlined part of the sentence should be replaced by An honest.
  \n\t 
\n

​Correct sentence: My uncle was an honest man.

Additional Information

\n\t
• There are many other words like university, union, hour, honour, etc which take articles according to the vowel sound.
\n\t
• Example:\n\t
  \n\t\t
  • She is a United States senator.
  \n\t\t
  • He belongs to an HR department.
  \n\t
  \n\t
\n

In the following question, out of the four alternatives, select the word opposite in meaning to the word given.

Contiguous

Here the correct answer is Inaccessible.

Key Points

\n\t
• "Contiguous" refers to things that are touching or sharing a common border or boundary. Therefore, the opposite of "contiguous" would be something that is not touching or sharing a common border or boundary.
\n\t
• "Inaccessible" is the word that fits this description, as it means something that is not easily reached or approached.
\n\t
• Example sentence using "contiguous":\n\t
  \n\t\t
  • The two countries had contiguous borders and shared many cultural and economic ties.
  \n\t
  \n\t
\n\t
• Example sentence using "inaccessible":\n\t
  \n\t\t
  • The peak of the mountain was inaccessible due to the rough terrain and dangerous conditions.
  \n\t
  \n\t
\n\t
• Therefore, the correct answer is option 4) inaccessible.
\n

Additional Information

\n\t
• Let's have a look at the meaning of other words in options:-\n\n\t
  \n\t\t
  • "Adjacent" means next to or adjoining something else. It is a synonym of "contiguous" and, therefore, not an antonym.
  \n\t\t
  • "Abutting" means bordering or adjoining something else. It is also a synonym of "contiguous" and, therefore, not an antonym.
  \n\t\t
  • "Bitterness" means having a harsh and disagreeable taste, or a feeling of resentment or hostility. It is not related to the meaning of "contiguous" and, therefore, not an antonym.
  \n\t
  \n\t
\n

Direction: Select the most appropriate meaning of the given idiom.

Give it a shot

Key Points

\n\t
• The most appropriate meaning of the given idiom 'Give it a shot' is 'Try something'.
\n\t
• Let’s look at the meaning and example of the given phrasal verb:\n\t
  \n\t\t
  • Give it a shot- "If you give something a shot, or give it a whirl, you try doing something for the first time, usually for fun." (यदि आप किसी चीज़ को एक शॉट देते हैं, या इसे एक चक्कर देते हैं, तो आप पहली बार कुछ करने की कोशिश करते हैं, आमतौर पर मनोरंजन के लिए।)\n\t\t
    \n\t\t\t
    • E.g. I don't usually like hot tea, but it's so cold out that I gave it a shot today.
    \n\t\t
    \n\t\t
  \n\t
  \n\t
\n\t
• ​​Thus from the explanation given above, we find that the 1st option is the correct choice.
\n

The correct answer is- 'Acceptable'.

Key Points

\n\t
• Among the given options correct spelling is 'Acceptable'.
\n\t
• The word acceptable is an adjective and its meaning is that can be allowed or satisfactory.\n\t
  \n\t\t
  • Example: We need to come to an arrangement that is acceptable to both parties.
    \n\t\t 
  \n\t
  \n\t
\n

​Hence, the correct answer is option 2.

Additional Information

\n\t
• Let's check out some synonyms and antonyms of 'acceptable':\n\n\t
  \n\t\t
  • Synonyms: sufficient, adequate, tolerable.
  \n\t\t
  • Antonyms: intolerable,  unacceptable, unsatisfactory.
  \n\t
  \n\t
\n

Hinglish

\n\t
• दिए गए विकल्पों में सही वर्तनी 'acceptable' है।
\n\t
• Acceptable शब्द एक adjective है और इसका अर्थ यह है कि अनुमति या संतोषजनक हो सकता है।\n\t
  \n\t\t
  • Example: We need to come to an arrangement that is acceptable to both parties.
  \n\t
  \n\t
\n\t
• इसलिए सही उत्तर option 2 है।
\n\t
• आइए 'acceptable' के कुछ synonyms और antonyms की जाँच करें:\n\t
  \n\t\t
  • Synonyms: sufficient, adequate, tolerable.
  \n\t\t
  • Antonyms: intolerable,  unacceptable, unsatisfactory.
  \n\t
  \n\t
\n

Fill in the blank with the most appropriate option.

The two men hate _______.

The correct answer is - "each other"

Key Points

\n\t
• "each other" is the correct option because "each other" is a reciprocal pronoun that is often used to express mutual feelings or actions between two people, including hate.
\n\t
• "with another" is not the correct option because "with" is not a preposition that can be used to express the concept of hate.
\n\t
• "against other" is not the correct option because "against" is a preposition that is commonly used to express opposition or conflict, but it doesn't accurately convey the idea of hate in this sentence.
\n\t
• to another" is not the correct option because "to" is a preposition that is commonly used to express direction or purpose, but it doesn't accurately convey the idea of hate in this sentence.
\n\t
• In conclusion, the correct option is "each other" because it accurately conveys the mutual feelings of hate between the two men.
\n

\nCorrect Sentence: The two men hate each other

Choose an appropriate word from the options to suitably fill the blank in the sentence below so that the sentence makes sense, both grammatically and contextually.

They seem to have _____ with each other over the petty issue of money.

The correct answer is 'Fallen out'.

Key Points

\n\t
• In the given sentence, the phrase 'Fallen out' is used correctly to indicate that they have had a disagreement or quarrel.
\n\t
• The verb form 'Fallen out' is in the past perfect tense, which is appropriate for the context of the sentence.
\n\t
• The other options like fell out, fallen off, fell off do not fit grammatically or contextually with the given sentence.
\n

Hence, the correct answer is option 4.

Correct sentence: They seem to have fallen out with each other over the petty issue of money.
\n
\nAdditional Information

\n\t
• The phrase 'fallen out' is a phrasal verb that means to have a disagreement or argument with someone.
\n\t
• It is important to choose the correct phrasal verb to ensure the sentence is grammatically and contextually correct.
\n\t
• Other phrasal verbs with 'fall' can have different meanings:\n\t
  \n\t\t
  • Fall off: To decrease or drop in numbers or quality.
  \n\t\t
  • Fall out: To have an argument or disagreement.
  \n\t\t
  • Fall over: To fall to the ground.
  \n\t
  \n\t
\n

In the following question, one part of the sentence has an error. Read the sentence to find the error and mark the corresponding option. If the sentence has no error choose option 4 ‘No error’ as your answer.

A horrific turn of events unfolded when/ (A) a train carrying at least 200 passengers could/ (B) not stop in time and crashed with a truck./ (C) No error/ (D)

Correct option 3) The error lies in part C.

Explanation:

\n\t
• Here, it should be 'crash into' instead of 'crash with' in the third part.
\n\t
• 'Crash into' is a phrasal verb of 'crash' which means to collide with someone or something, often violently.
\n

​Additional Information:

\n\t
• Horrific: causing horror - an intense feeling of fear or shock
\n\t
• Turn of events: a change in what is happening
\n\t
• Unfold: (of events or information) gradually develop or be revealed.
\n

Hence the correct sentence is - A horrific turn of events unfolded when a train carrying at least 200 passengers could not stop in time and crashed into a truck.

Select the suitable conjunction to complete the sentence:

Piyush played very well _____won the appreciation of all.

The correct answer is 'and'.

Key Points

\n\t
• The most appropriate conjunction to complete the given blank is 'and'.
\n\t
• 'And' is used to connect two ideas in a sentence.\n\t
  \n\t\t
  • Example: She should go and find another job.
  \n\t
  \n\t
\n\t
• We use 'and' to link words or phrases that are the same in order to emphasize the degree of something.
\n\t
• In the given sentence 'Piyush's' playing well won him appreciation. So, it should be connected with 'and'.
\n\t
• Thus, the correct answer is Option 3.
  \n\t 
\n

Correct Sentence: Piyush played very well and won the appreciation of all.

Additional Information

\n\t
• Let's look at the meaning of other words:\n\t
  \n\t\t
  • nor: and not. (और न (ही))
  \n\t\t
  • or: used in a list of possibilities or choices. [या अथवा (संभावनाओं या विकल्‍पों की सूची में प्रयुक्त)]
  \n\t\t
  • but: used for introducing an idea that contrasts with or is different from what has just been said. (किंतु, परंतु, लेकिन)
  \n\t
  \n\t
\n

Directions: In the question below, a part of the sentence has been underlined. Below are given the alternatives to the underlined part which may improve the sentence. Choose the correct alternative. If the sentence needs no improvement, choose ‘No Improvement’ as your answer.

The train will leave by the time we reach the station. Hurry up.

The correct answer is option 2, i.e., will have left

Key Points

\n\t
•  The sentence uses the simple future tense form 'will leave', which is incorrect.
\n\t
•  The sentence uses the relative progress conjunction phrase 'By the time'.
\n\t
• By the time is followed by a clause that shows a time-frame for the progress of the main verb, relative to the second verb. Here, generally, the perfect tenses are used.
\n\t
• For example:\n\t
  \n\t\t
  • By the time it stops raining, we shall have reached home.
  \n\t
  \n\t
\n

\nThus, the rectified sentence is: The train will have left by the time we reach the station. Hurry up.

Direction: Select the most appropriate meaning of the given idiom.

Gate crasher

Key Points

\n\t
• The most appropriate meaning of the given idiom 'Gate crasher' is 'Uninvited Guest'.
\n\t
• Let’s look at the meaning and example of the given phrasal verb:\n\t
  \n\t\t
  • Gate crasher- "One who attends an event, such as a concert, sports match, or party, without being invited or paying to get in." (वह जो किसी कार्यक्रम में शामिल होता है, जैसे कि एक संगीत कार्यक्रम, खेल मैच, या पार्टी, बिना आमंत्रित किए या अंदर जाने के लिए भुगतान किए बिना।)\n\t\t
    \n\t\t\t
    • E.g. I don't mind gatecrashers coming to my parties, so long as they behave themselves.
    \n\t\t
    \n\t\t
  \n\t
  \n\t
\n\t
• ​​Thus from the explanation given above, we find that the 2nd option is the correct choice.
\n

Direction: Find out which part has an error and mark it as your answer. If there is no error, mark 'No error' as your answer.

He didn't eat the sweet (A) / because it (B) / tasted sourly. (C) / No error (D)

The correct answer is '(C)'.

Key Points

\n\t
• The error lies in  Part (C) of the sentence.
\n\t
• Adjectives are usually placed before the nouns they modify, but when used with linking verbs, such as forms of to be or “sense” verbs, they are placed after the verb.
\n\t
• “Sense” verbs, such as look, seem, appear, taste, sound, feel, or smell, also demand a verb + adjective word order.\n\t
  \n\t\t
  • Example: The cookies smell awesome!
  \n\t
  \n\t
\n\t
• In this sentence, we need an adjective after the sense verb 'tasted.'
\n\t
• ​Therefore, the use of 'sourly' in Part (C) of the sentence should be replaced with 'sour' to make it grammatically correct.
\n\t
• Therefore, the correct answer is '(C)'.
  \n\t 
\n

​​Correct sentence: He didn't eat the sweet because it tasted sour.

Additional Information 

\n\t
• The meaning of the word 'sour' is having an acid taste like lemon or vinegar.\n\n\t
  \n\t\t
  • Example: She sampled the wine and found it was sour. 
  \n\t
  \n\t
\n

Hinglish 

\n\t
• त्रुटि वाक्य के Part (C) में निहित है।
\n\t
• Adjectives आमतौर पर उन nouns से पहले रखे जाते हैं जिन्हें वे संशोधित करते हैं, लेकिन जब verb को जोड़ने के साथ प्रयोग किया जाता है, जैसे कि to be या “sense” verbs के रूप में, उन्हें verb के बाद रखा जाता है।
\n\t
• “Sense” verbs, जैसे कि look, seem, appear, taste, sound, feel, or smell, भी verb + adjective क्रम की मांग करता है।\n\t
  \n\t\t
  • Example: The cookies smell awesome!
  \n\t
  \n\t
\n\t
• इस वाक्य में, हमें sense verb 'tasted' के बाद एक adjective की आवश्यकता है।​
\n\t
• इसलिए, वाक्य के Part (C) में 'sourly' का उपयोग 'sour' के साथ प्रतिस्थापित किया जाना चाहिए, इसे व्याकरणिक रूप से सही बनाने के लिए।
\n

In the following passage, some words have been deleted. Read the passage carefully and select the most appropriate option to fill in each blank

The correct answer is 'Practice'.

Key Points

\n\t
• "Practice" fits logically in the context, indicating a change in the routine or habitual action of releasing trade estimates. The sentence talks about the government altering its established method of releasing trade estimates, which aligns with the word "Practice."
\n\t
• Meanings of the other words:\n\t
  \n\t\t
  • Peace: Peace refers to a state of tranquility or absence of conflict.
  \n\t\t
  • Malfeasance: Malfeasance refers to wrongdoing or illegal activity, especially by a public official.
  \n\t\t
  • Inference: Inference is the process of deriving logical conclusions based on evidence or reasoning.
    \n\t\t 
  \n\t
  \n\t
\n

Correct Passage: The Government has quietly dropped the practice of releasing preliminary monthly merchandise trade estimates at the beginning of the month, and updating them two weeks later with ‘quick’ estimates. The foreign trade numbers for October 2022 and beyond _____2____ be released by the middle of the next month, as was the practice till two years ago. Perhaps the idea of issuing early estimates for export and import shipments in late 2020 _____3______driven by the need to have some more high frequency indicators for assessing the direction of the economy as it found its feet again after the ______4______ from COVID-19 lockdowns. While one cannot really say the pandemic is over yet, it is a sensible decision to now revert to the older system when ‘quick’ estimates were released on the fifteenth day of each subsequent month, or earlier if that date happened to fall on a weekend. The early estimates have _______5______ conflicting signals about the economy in recent months, thanks to sharp variations between the preliminary and ‘quick’ estimates in the volume of trade and even the direction of exports growth. 

In the following passage, some words have been deleted. Read the passage carefully and select the most appropriate option to fill in each blank

The correct answer is 'Will'.

Key Points

\n\t
• The use of "will" implies a simple future tense, indicating a definitive statement about the future action of releasing trade numbers from October 2022 onwards. It portrays a straightforward declaration without any condition or uncertainty attached.
\n\t
• Reasons the other options are not suitable:\n\t
  \n\t\t
  • Would: "Would" often suggests a conditional scenario or a hypothetical situation. In this context, using "would" would imply a conditional future action, which might not align with the intended meaning of a definite decision by the government.
  \n\t\t
  • Should: "Should" implies an obligation or recommendation. However, it doesn't fit the context of a statement about a confirmed future action.
  \n\t\t
  • Could: "Could" implies a possibility or ability but doesn't convey the certainty or definitiveness required in the sentence regarding the release schedule. 
    \n\t\t 
  \n\t
  \n\t
\n

Correct Passage: The Government has quietly dropped the practice of releasing preliminary monthly merchandise trade estimates at the beginning of the month, and updating them two weeks later with ‘quick’ estimates. The foreign trade numbers for October 2022 and beyond will be released by the middle of the next month, as was the practice till two years ago. Perhaps the idea of issuing early estimates for export and import shipments in late 2020 _____3______driven by the need to have some more high frequency indicators for assessing the direction of the economy as it found its feet again after the ______4______ from COVID-19 lockdowns. While one cannot really say the pandemic is over yet, it is a sensible decision to now revert to the older system when ‘quick’ estimates were released on the fifteenth day of each subsequent month, or earlier if that date happened to fall on a weekend. The early estimates have _______5______ conflicting signals about the economy in recent months, thanks to sharp variations between the preliminary and ‘quick’ estimates in the volume of trade and even the direction of exports growth.

Hinglish Solution:

Key Points

\n\t
• "Will" का प्रयोग simple future tense को दर्शाता है, जो अक्टूबर 2022 से आगे व्यापार संख्याओं के जारी करने के भविष्य के क्रियाकलाप के बारे में एक निर्णायक बयान का संकेत देता है। यह बिना किसी शर्त या अनिश्चितता के एक सरल घोषणा को प्रस्तुत करता है।
\n\t
• अन्य विकल्प क्यों उपयुक्त नहीं हैं:\n\t
  \n\t\t
  • Would: "Would" अक्सर एक शर्तिक परिदृश्य या कल्पनाशील स्थिति को सुझावित करता है। इस संदर्भ में, "would" का उपयोग करने का मतलब सरकार द्वारा एक निश्चित निर्णय के अनुरूप न होना सकता है, क्योंकि यह एक शर्तिक भविष्य क्रियाकलाप की ओर संकेत करेगा।
  \n\t\t
  • Should: "Should" एक दायित्व या सिफारिश को दर्शाता है। हालांकि, यह एक पुष्ट भविष्य क्रियाकलाप के बारे में बयान के संदर्भ में उपयुक्त नहीं लगता।
  \n\t\t
  • Could: "Could" एक संभावना या क्षमता को दर्शाता है लेकिन इस वाक्य में आवश्यक निश्चितता या दृढ़ता को व्यक्त नहीं करता।
  \n\t
  \n\t
\n

​Correct Passage: The Government has quietly dropped the practice of releasing preliminary monthly merchandise trade estimates at the beginning of the month, and updating them two weeks later with ‘quick’ estimates. The foreign trade numbers for October 2022 and beyond will be released by the middle of the next month, as was the practice till two years ago. Perhaps the idea of issuing early estimates for export and import shipments in late 2020 _____3______driven by the need to have some more high frequency indicators for assessing the direction of the economy as it found its feet again after the ______4______ from COVID-19 lockdowns. While one cannot really say the pandemic is over yet, it is a sensible decision to now revert to the older system when ‘quick’ estimates were released on the fifteenth day of each subsequent month, or earlier if that date happened to fall on a weekend. The early estimates have _______5______ conflicting signals about the economy in recent months, thanks to sharp variations between the preliminary and ‘quick’ estimates in the volume of trade and even the direction of exports growth.

In the following passage, some words have been deleted. Read the passage carefully and select the most appropriate option to fill in each blank

The correct answer is 'Was'.

Key Points

\n\t
• The sentence discusses a past action related to the idea of issuing early estimates for export and import shipments in late 2020. Since the sentence refers to a singular event that occurred in the past ("the idea of issuing early estimates"), the correct verb to use in this context is "was," which is the singular past tense form of the verb "to be."
\n\t
• Reasons the other options are incorrect:\n\t
  \n\t\t
  • Is: This is present tense and does not align with the past context presented in the sentence.
  \n\t\t
  • Are: This is plural present tense and does not match the singular past event referred to in the sentence.
  \n\t\t
  • Were: While "were" is the plural past tense form of the verb "to be," the context in the sentence refers to a singular past event, so "was" is the appropriate choice. 
    \n\t\t 
  \n\t
  \n\t
\n

Correct Passage: The Government has quietly dropped the practice of releasing preliminary monthly merchandise trade estimates at the beginning of the month, and updating them two weeks later with ‘quick’ estimates. The foreign trade numbers for October 2022 and beyond will be released by the middle of the next month, as was the practice till two years ago. Perhaps the idea of issuing early estimates for export and import shipments in late 2020 was driven by the need to have some more high frequency indicators for assessing the direction of the economy as it found its feet again after the ______4______ from COVID-19 lockdowns. While one cannot really say the pandemic is over yet, it is a sensible decision to now revert to the older system when ‘quick’ estimates were released on the fifteenth day of each subsequent month, or earlier if that date happened to fall on a weekend. The early estimates have _______5______ conflicting signals about the economy in recent months, thanks to sharp variations between the preliminary and ‘quick’ estimates in the volume of trade and even the direction of exports growth.

In the following passage, some words have been deleted. Read the passage carefully and select the most appropriate option to fill in each blank

The correct answer is 'Battering'.

Key Points

\n\t
• The sentence discusses the time when the economy was recovering from the effects of COVID-19 lockdowns. "Battering" fits in the context, suggesting that the economy was facing significant challenges or hardships due to the impact of the lockdowns. It implies a period of difficulty or severe impact, which aligns with the economic struggle caused by the COVID-19 lockdowns.
\n\t
• Reasons the other options are incorrect:\n\t
  \n\t\t
  • Heartening: This word means something that is encouraging or uplifting. However, in the context of recovering from the effects of COVID-19 lockdowns, "heartening" does not capture the challenges or hardships faced by the economy.
  \n\t\t
  • Appalling: This word means causing shock or dismay due to its awful or horrifying nature. While the pandemic's effects were challenging, "appalling" might imply an extreme level of negativity that might not fully align with the sentence.
  \n\t\t
  • Paradigm: This word refers to a typical example or pattern. While it doesn’t necessarily contradict the context, "battering" better conveys the challenging nature of the situation faced by the economy after the COVID-19 lockdowns.
  \n\t
  \n\t
\n

Correct Passage: The Government has quietly dropped the practice of releasing preliminary monthly merchandise trade estimates at the beginning of the month, and updating them two weeks later with ‘quick’ estimates. The foreign trade numbers for October 2022 and beyond will be released by the middle of the next month, as was the practice till two years ago. Perhaps the idea of issuing early estimates for export and import shipments in late 2020 was driven by the need to have some more high frequency indicators for assessing the direction of the economy as it found its feet again after the battering from COVID-19 lockdowns. While one cannot really say the pandemic is over yet, it is a sensible decision to now revert to the older system when ‘quick’ estimates were released on the fifteenth day of each subsequent month, or earlier if that date happened to fall on a weekend. The early estimates have _______5______ conflicting signals about the economy in recent months, thanks to sharp variations between the preliminary and ‘quick’ estimates in the volume of trade and even the direction of exports growth.

Hinglish Solution:

Key Points

\n\t
• वाक्य COVID-19 लॉकडाउन्स के प्रभावों से अर्थव्यवस्था के सुधार के समय की चर्चा करता है। "Battering" संदर्भ में फिट बैठता है, यह सुझाव देता है कि अर्थव्यवस्था लॉकडाउन्स के प्रभाव के कारण महत्वपूर्ण चुनौतियों या कठिनाइयों का सामना कर रही थी। यह किसी मुश्किल या गंभीर प्रभाव के समय की संकेत देता है, जो COVID-19 लॉकडाउन्स के कारण अर्थव्यवस्था को हुई संघर्ष से मेल खाता है।
\n\t
• अन्य विकल्पों को क्यों गलत माना गया है:\n\t
  \n\t\t
  • Heartening: यह शब्द कुछ ऐसा होता है जो उत्साहवर्धक या प्रेरक होता है। हालांकि, COVID-19 लॉकडाउन्स के प्रभावों से उबरने के संदर्भ में, "heartening" उन चुनौतियों या कठिनाइयों को नहीं दर्शाता जिनका सामना अर्थव्यवस्था को करना पड़ रहा था।
  \n\t\t
  • Appalling: इस शब्द का अर्थ होता है कि कुछ इतना भयानक या डरावना होता है कि वह आघात या विस्मय का कारण बनता है। जबकि महामारी के प्रभाव चुनौतीपूर्ण थे, "appalling" शायद एक अत्यधिक नकारात्मकता का सुझाव दे सकता है जो पूर्ण रूप से वाक्य के संदर्भ में नहीं बैठता हो।
  \n\t\t
  • Paradigm: इस शब्द का अर्थ होता है एक विशिष्ट उदाहरण या पैटर्न। जबकि यह जरूरी नहीं कि संदर्भ के साथ विरोधाभासी हो, "battering" COVID-19 लॉकडाउन्स के बाद अर्थव्यवस्था के सामना किए गए कठिनाई भरे स्थिति को बेहतर तरीके से दर्शाता है।
  \n\t
  \n\t
\n

In the following passage, some words have been deleted. Read the passage carefully and select the most appropriate option to fill in each blank

The correct answer is 'Emitted'.

Key Points

\n\t
• The word "emitted" implies the release or transmission of something, such as signals or information. In this context, it could be interpreted that the early estimates have given off or produced conflicting signals about the economy in recent months.
\n\t
• Reasons the other options are not suitable:\n\t
  \n\t\t
  • Estimated: While "estimated" might seem fitting in terms of the information being estimated, it doesn't capture the idea that these estimates are actively generating or giving off conflicting signals.
  \n\t\t
  • Appreciated: "Appreciated" doesn't convey the notion of signals being released or emitted; it refers more to the recognition or valuation of something's worth.
  \n\t\t
  • Dilute: "Dilute" refers to making something weaker or less concentrated. It doesn't relate to the generation or transmission of conflicting signals, which is the context of the sentence. 
  \n\t
  \n\t
\n\t
• So, if "emitted" is the correct choice, it indicates that these early estimates have been actively producing or sending out conflicting signals about the economy in recent months.
  \n\t 
\n

Correct Passage: The Government has quietly dropped the practice of releasing preliminary monthly merchandise trade estimates at the beginning of the month, and updating them two weeks later with ‘quick’ estimates. The foreign trade numbers for October 2022 and beyond will be released by the middle of the next month, as was the practice till two years ago. Perhaps the idea of issuing early estimates for export and import shipments in late 2020 was driven by the need to have some more high-frequency indicators for assessing the direction of the economy as it found its feet again after the battering from COVID-19 lockdowns. While one cannot really say the pandemic is over yet, it is a sensible decision to now revert to the older system when ‘quick’ estimates were released on the fifteenth day of each subsequent month, or earlier if that date happened to fall on a weekend. The early estimates have emitted conflicting signals about the economy in recent months, thanks to sharp variations between the preliminary and ‘quick’ estimates in the volume of trade and even the direction of export growth.

निम्नलिखित प्रश्न में, चार विकल्पों में से, उस विकल्प का चयन करें जो वाक्यांशों के लिए एक शब्द का सही विकल्प हो।

जो कार्य कष्ट उठाकर सध सकता हो

जो कार्य कष्ट उठाकर सध सकता हो वाक्यांशों के लिए एक शब्द का सही विकल्प कष्टसाध्य होगा।

\n\t
• जब किसी वाक्य में प्रयुक्त या स्वतन्त्र किसी वाक्यांश के लिए किसी एक शब्द का प्रयोग किया जाता है, जो उस वाक्यांश के अर्थ को पूरी तरह सिद्ध करता हो तो उसे वाक्यांश के लिए एक शब्द कहते हैं, अर्थात अनेक शब्दों के लिए एक शब्द को प्रयुक्त करना ही वाक्यांश के लिए एक शब्द कहलाता है।
\n

Key Points अन्य विकल्पों का विश्लेषण - 

असंगत/बेमेल शब्द है - 'प्रेमी'

\n\t
• युगल- दम्पति, जोड़ा, युग्म, द्वैत।
\n\t
• प्रेमी - आशिक, प्रियतम, स्नेही, प्रिय, दिलबर, दिलदार।
\n

Key Points

\n\t
•  जो शब्द समान अर्थ के कारण किसी दूसरे शब्द की जगह ले लेते हैं उन्हें पर्यायवाची शब्द कहते हैं।
\n

Additional Informationकुछ अन्य महत्वपूर्ण पर्यायवाची शब्द:- 

\n\t
• अतिथि- मेहमान, अभ्यागत, आगन्तुक, पाहूना।
\n\t
• इंदु- चाँद, चंद्रमा, चंदा, शशि, राकेश, मयंक, महताब।
\n\t
• उत्कृष्ट- उत्तम, उन्नत, श्रेष्ठ, अच्छा, बढ़िया, उम्दा।
\n\t
• ओझल- अदृश्य, अंतर्धान, तिरोहित, लुप्त, गायब, विलुप्त।
\n\t
• कुबेर- कित्ररेश, यक्षराज, धनद, धनाधिप, राजराज।
\n\t
• खादिम- नौकर, चाकर, भृत्य, अनुचर।
\n\t
• गहन- अभेद्य, दुर्गम, घना, निविड़, सघन, गंभीर, गहरा।
\n

दिए गए वाक्य का वह भाग ज्ञात करें जिसमें कोई त्रुटि है।

दिए गए विकल्पों में से परिवर्तन हो रही है भाग त्रुटियुक्त है, अर्थात वाक्य में ‘तापमान’ पुल्लिंग शब्द है, इसलिए ‘रही’ के बदले ‘रहा’ का प्रयोग करना सबसे उचित है। अन्य विकल्प असंगत है। अतः सही विकल्प परिवर्तन हो रही है है।

अन्य विशेष: 

निम्नलिखित में से दिए गए शब्द के अर्थ विकल्पों में दिए गए हैं। इनमें से कोई एक विकल्प गलत है। अपको गलत विकल्प अर्थात् जो सम्बन्धित शब्द का अर्थ नहीं है, का चयन करना है।

"निशाचर"

दिए गए विकल्पों में से "योग्य" शब्द "निशाचर" शब्द का अर्थ नही है। 

\n\t
• अन्य विकल्प निशाचर शब्द के अर्थ है। 
\n

Key Points 

\n\t
• निशाचर शब्द के अर्थ- राक्षस, प्रेत, उल्लू, चोर,सियार आदि।
\n\t
• आदर्श शब्द का एक अर्थ योग्य होता है। 
\n

Additional Information

\n\t
• जिन शब्दों के एक से अधिक अर्थ होते हैं, उन्हें ‘अनेकार्थी शब्द’ कहते है।
\n

अनेकार्थी शब्द के उदाहरण - 

\n\t
• अरुण - लाल, सूर्य, सूर्य का सारथी, प्रभात का सूर्य।
\n\t
• गौ - गाय, इंद्रिय, वाणी, पृथ्वी।
\n\t
• चीर -  रेखा, वस्त्र, चीरना, पट्टी।
\n\t
• जड़ - मूल, मूर्ख, सरदी से ठिठुरा, अचेतन।
\n\t
• हार-  आभूषण, शिथिलता, पराजय।
\n\t
• अब्ज-  चंद्रमा, कमल, शंख, कपूर।
\n\t
• पत्र - पत्ता, चिट्ठी, पृष्ठ, पंख।
\n\t
• हेम - सोना, तुषार, इज़्ज़त, पीला रंग।
\n

असुमेलित है - अवनि - पाताल

Key Points

\n\t
• \n\t
  अवनि - पाताल:
  \n\n\t
  \n\t\t
  • अवनि : अवनि का अर्थ है पृथ्वी।
  \n\t\t
  • पाताल : पाताल का अर्थ है पृथ्वी के नीचे की दुनिया।
  \n\t\t
  • यह युग्म सही नहीं है क्योंकि अवनि का विलोम आकाश होगा, न कि पाताल।
  \n\t
  \n\t
\n

Important Points

\n\t
1. \n\t
   अवसर - अनवसर:
   \n\n\t
   \n\t\t
   • \n\t\t
     अवसर : अवसर का अर्थ है अवसर या मौका।
     \n\t\t
   \n\t\t
   • \n\t\t
     अनवसर : अनवसर का अर्थ होता है ऐसा समय जब अवसर या सही मौका नहीं हो।
     \n\t\t
   \n\t\t
   • \n\t\t
     यह युग्म सही है क्योंकि ये शब्द आपस में विरोधाभासी हैं।
     \n\t\t
   \n\t
   \n\t
\n\t
2. \n\t
   अवर - प्रवर:
   \n\n\t
   \n\t\t
   • \n\t\t
     अवर : अवर का अर्थ है निम्न या निचले स्तर का।
     \n\t\t
   \n\t\t
   • \n\t\t
     प्रवर : प्रवर का अर्थ है उच्च या ऊंचे स्तर का।
     \n\t\t
   \n\t\t
   • \n\t\t
     यह युग्म सही है क्योंकि ये शब्द भी विरोधाभासी हैं।
     \n\t\t
   \n\t
   \n\t
\n\t
3. \n\t
   अवनत - उन्नत:
   \n\n\t
   \n\t\t
   • \n\t\t
     अवनत : अवनत का अर्थ है झुका हुआ या गिरा हुआ।
     \n\t\t
   \n\t\t
   • \n\t\t
     उन्नत : उन्नत का अर्थ है उच्च या ऊपर उठाया हुआ।
     \n\t\t
   \n\t\t
   • \n\t\t
     यह युग्म सही है क्योंकि ये भी विरोधाभासी हैं।
     \n\t\t
   \n\t
   \n\t
\n

Additional Information

\n\t
1. \n\t
   आदि - अंत
   \n\n\t
   \n\t\t
   • \n\t\t
     वाक्य: हर चीज का एक आदि (शुरुआत) और अंत होता है।
     \n\t\t
   \n\t
   \n\t
\n\t
2. \n\t
   आकाश - पृथ्वी
   \n\n\t
   \n\t\t
   • \n\t\t
     वाक्य: हम आकाश की ऊँचाइयों और पृथ्वी की गहराइयों को नाप सकते हैं।
     \n\t\t
   \n\t
   \n\t
\n\t
3. \n\t
   अंधकार - प्रकाश
   \n\n\t
   \n\t\t
   • \n\t\t
     वाक्य: अंधकार (अँधेरा) के बाद प्रकाश (रोशनी) आना निश्चित है।
     \n\t\t
   \n\t
   \n\t
\n\t
4. \n\t
   आशा - निराशा
   \n\n\t
   \n\t\t
   • \n\t\t
     वाक्य: जीवन में आशा (उम्मीद) और निराशा (हिम्मत हारना) दोनों ही आते हैं।
     \n\t\t
   \n\t
   \n\t
\n\t
5. \n\t
   सत्य - असत्य
   \n\n\t
   \n\t\t
   • \n\t\t
     वाक्य: हमें सत्य (सच) का साथ देना चाहिए, न कि असत्य (झूठ) का।
     \n\t\t
   \n\t
   \n\t
\n\t
6. \n\t
   निर्जीव - सजीव
   \n\n\t
   \n\t\t
   • \n\t\t
     वाक्य: पौधे सजीव (जीवित) होते हैं जबकि पत्थर निर्जीव (अजीव) होते हैं।
     \n\t\t
   \n\t
   \n\t
\n

दिये गये वाक्य में रिक्त स्थान को पूर्ण करने के लिये उचित शब्द होगा:

'वह किसी ________की टोपी उठाकर चलता बना।'

सही उत्तर है - "दूसरे" lKey Points

\n\t
• संपूर्ण वाक्य : वह किसी दूसरे की टोपी उठाकर चलता बना l\n\n\t
  \n\t\t
  • 'दूसरे की' का अर्थ-\n\n\t\t
    \n\t\t\t
    • किसी और की l
    \n\t\t
    \n\t\t
  \n\t
  \n\t
\n\t
• प्रस्तुत वाक्य में 'किसी' शब्द के प्रयोग से पता चलता है कि यहां किसी एक व्यक्ति के विषय में बात की जा रही है l
\n\t
• अन्य विकल्प :- \n\t
  \n\t\t
  • दूसरों - गलत विकल्प है क्योंकि दूसरों बहुवचन शब्द है और किसी एक व्यक्ति के लिए उपयोग हेतु गलत है l
  \n\t\t
  • दुसरे - यह 'दूसरे' शब्द की गलत वर्तनी है l
  \n\t\t
  • दूसरी - प्रस्तुत वाक्य में 'दूसरे' शब्द के स्त्रीलिंग रूप की आवश्यकता नहीं है l
  \n\t
  \n\t
\n

Additional Information

\n\t
• शब्द में प्रयुक्त ध्वनियों को जिस क्रम से उच्चरित किया जाता है, लिखने में भी उसी क्रम से विन्यस्त करने का नाम वर्तनी या वर्ण-विन्यास है। 
\n

दिए गए वाक्य में रेखांकित खंड को प्रतिस्थापित करने के लिए सबसे उपयुक्त विकल्प का चयन करें। यदि इसे प्रतिस्थापित करने की आवश्यकता नहीं है, तो विकल्प 'किसी बदलाव की आवश्यकता नहीं है' का चयन करें।

मेरे आँसु से तौलिया गीला हो गया।

सही विकल्प 4 "मेरे आँसुओ से तौलिया​" है। अतः अन्य विकल्प अनुचित उत्तर हैं। 

Key Points 

\n\t
• दिए गए वाक्य में वचन-संबंधी तथा​ मात्रात्मक संबंधी अशुद्धियाँ हैं। 
\n\t
• दिए गए वाक्य में रेखांकित खंड को प्रतिस्थापित करने के लिए उपयुक्त विकल्प "​मेरे आँसुओ से तौलिया गीला हो गया।" होगा।
\n\t
• अतः प्रतिस्थापित वाक्य:- \n\t
  \n\t\t
  • "मेरे आँसुओ से तौलिया गीला हो गया।"
  \n\t
  \n\t
\n

Additional Information 

\n\t
• वचन संबंधी अशुद्धि - जिन वाक्यों में वचन गलत प्रयोग किए जाते हैं। इन्हें वाक्य की वचन संबंधी अशुद्धि कहा जाता है।
\n\t
• उदाहरण –\n\t
  \n\t\t
  • अशुद्ध रूप – भारत में अनेकों राज्य हैं।\n\t\t
    \n\t\t\t
    • शुद्ध रूप – भारत में अनेक राज्य हैं।
    \n\t\t
    \n\t\t
  \n\t\t
  • अशुद्ध रूप – प्रत्येक वृक्ष फल नहीं देते हैं।\n\t\t
    \n\t\t\t
    • शुद्ध रूप – प्रत्येक वृक्ष फल नहीं देता है।
    \n\t\t
    \n\t\t
  \n\t
  \n\t
\n

निम्नलिखित प्रश्न में, चार विकल्पों में से, उस सही विकल्प का चयन करें जो अशुद्ध वाक्य के शुद्ध रूप का सबसे अच्छा विकल्प है।

‘उसने अनेकों प्रकार की विद्या सीखीं’ वाक्य का शुद्ध रूप क्या होगा?

सही विकल्प ‘उसने अनेक प्रकार की विद्याएँ सीखीं’ है।

Key Points

\n\t
• दिए गए विकल्पों में वाक्य ‘उसने अनेक प्रकार की विद्याएँ सीखीं’ शुद्ध है।
\n\t
• अतिरिक्त विकल्पों में ‘अनेक’ एक बहुवचन शब्द है अतः ‘अनेकों’ का प्रयोग गलत है,
\n\t
• वाक्य रचना के अनुसार ‘विद्या’ शब्द के स्थान पर ‘विद्याएँ’ का प्रयोग शुद्ध होगा तथा कारक के अनुसार ‘वह’ के स्थान पर वाक्य में ‘उसने’ का प्रयोग सार्थक है।
\n\t
• अतः सही विकल्प ‘उसने अनेक प्रकार की विद्याएँ सीखीं’ है।
\n

'रस्सी जल गई पर ऐंठन नहीं गई' मुहावरे/लोकोक्ति का सटीक अभिप्राय है :

'रस्सी जल गई पर ऐंठन नहीं गई' मुहावरे/लोकोक्ति का सटीक अभिप्राय है : बरबाद हो जाने पर भी अंहकार बना रहना

Key Points

\n\t
• 'रस्सी जल गई पर ऐंठन नहीं गई' का अर्थ - बरबाद हो जाने पर भी अंहकार बना रहना।
\n\t
• वाक्य प्रयोग - पाकिस्तान की क्रिकेट टीम फिर एक बार भारतीय खिलाड़ियों से हार गई, लेकिन "रस्सी जल गई पर बल नहीं गया"।
\n\t
• लोकोक्ति - जब कोई पूरा कथन किसी प्रसंग विशेष में उद्धत किया जाता है, लोकोक्ति कहलाता है। इसी को कहावत कहते है।\n\t
  \n\t\t
  • जैसे - 'घर का भेदी लंका ढाए' का अर्थ - घर का रहस्य जानने वाला बड़ा घातक होता है 
  \n\t
  \n\t
\n\t
• वाक्य प्रयोग - अपने ही गिरोह की सारी बातें सुमित पुलिस को देता रहा है। आखिर वह "घर का भेदी लंका ढाए" वाला काम कर रहा था।
\n

Additional Information 

दिए गए वाक्य में रिक्त स्थान की पूर्ति कीजिए।

सब पुस्तकें _____ बिखरी पड़ी थी।

दिए गए विकल्पों में सही उत्तर विकल्प 3 ‘यत्र-तत्र’ है। अन्य विकल्प इसके अनुचित उत्तर हैं।

Key Points 

\n\t
• सब पुस्तकें यत्र-तत्र बिखरी पड़ी थी। "यत्र-तत्र" वाक्य में रिक्त स्थान की पूर्ति करता है। 
\n\t
• यत्र-तत्र का अर्थ:- \n\t
  \n\t\t
  • कुछ यहाँ, कुछ वहाँ।
  \n\t
  \n\t
\n

अन्य विकल्प: 

अनुचित बात के लिए आग्रह वाक्यांश के लिए एक शब्द का विकल्प दुराग्रह होगा।

\n\t
• वाक्य प्रयोग -  राहुल ने अपने पिताजी से सारी जायदाद उसके नाम करने का दुराग्रह किया। 
\n\t
• दुर् + आग्रह = दुराग्रह 
\n\t
• शब्द मे 'दुर्' उपसर्ग है तथा 'आग्रह' मूल शब्द है। 
\n

Key Pointsअन्य विकल्पों का विश्लेषण -

निम्नलिखित प्रश्न में, दिए गए चार विकल्पों में से, उस विकल्प का चयन करें जो दिए गए मुहावरे के अर्थ को सर्वश्रेष्ठ रूप से व्यक्त करता है।

किताबी कीड़ा

रिक्त स्थान (1) की पूर्ति के लिए उचित शब्द 'आविष्कार' है। अन्य विकल्प अनुचित है।

Key Points

\n\t
• गद्यांश के अनुसार- सुई-धागे का 'आविष्कार' (1) हुआ, वह है व्यक्ति विशेष की संस्कृति।
\n\t
• रिक्त स्थान की पूर्ति के लिए उचित शब्द 'आविष्कार' का प्रयोग किया जायेगा।
\n\t
• 'आविष्कार' का अर्थ- "नई खोज।"
\n\t
• अन्य विकल्पों में दिए गये शब्दों का प्रयोग करने से वाक्य का सार्थक अर्थ नहीं म‍िलता है। 
\n

अन्य विकल्प -

रिक्त स्थान (2) की पूर्ति के लिए उचित शब्द 'परिष्कृत' है। अन्य विकल्प अनुचित है।

Key Points

\n\t
• गद्यांश के अनुसार- जिस व्यक्ति में पहली चीज़, जितनी अधिक व जैसी 'परिष्कृत' (2) मात्रा में होगी, वह व्यक्ति उतना ही अधिक व वैसा ही परिष्कृत आविष्कर्ता होगा।
\n\t
• रिक्त स्थान की पूर्ति के लिए उचित शब्द 'परिष्कृत' का प्रयोग किया जायेगा।
\n\t
• 'परिष्कृत' का अर्थ- "शुद्ध किया हुआ।"
\n\t
• अन्य विकल्पों में दिए गये शब्दों का प्रयोग करने से वाक्य का सार्थक अर्थ नहीं म‍िलता है। 
\n

अन्य विकल्प -

रिक्त स्थान (3) की पूर्ति के लिए उचित शब्द 'अनायास' है। अन्य विकल्प अनुचित है।

Key Points

\n\t
• गद्यांश के अनुसार- एक संस्कृत व्यक्ति किसी नयी चीज़ की खोज करता है; किंतु उसकी संतान को वह अपने पूर्वज से 'अनायास' (3) ही प्राप्त हो जाती है।
\n\t
• रिक्त स्थान की पूर्ति के लिए उचित शब्द 'अनायास' का प्रयोग किया जायेगा।
\n\t
• 'अनायास' का अर्थ- "बिना प्रयत्न के।"
\n\t
• अन्य विकल्पों में दिए गये शब्दों का प्रयोग करने से वाक्य का सार्थक अर्थ नहीं म‍िलता है। 
\n

अन्य विकल्प -

रिक्त स्थान (4) की पूर्ति के लिए उचित शब्द 'अपरिचित' है। अन्य विकल्प अनुचित है।

Key Points

\n\t
• गद्यांश के अनुसार- लेकिन उसके साथ उसे और भी अनेक बातों का ज्ञान प्राप्त है जिनसे शायद न्यूटन 'अपरिचित' (4) ही रहा।
\n\t
• रिक्त स्थान की पूर्ति के लिए उचित शब्द 'अपरिचित' का प्रयोग किया जायेगा।
\n\t
• 'अपरिचित' का अर्थ- "अनभिज्ञ,अज्ञात।"
\n\t
• अन्य विकल्पों में दिए गये शब्दों का प्रयोग करने से वाक्य का सार्थक अर्थ नहीं म‍िलता है। 
\n

अन्य विकल्प -

रिक्त स्थान (5) की पूर्ति के लिए उचित शब्द 'प्रवृत्ति' है। अन्य विकल्प अनुचित है।

Key Points

\n\t
• गद्यांश के अनुसार- सुई-धागे के आविष्कार में शायद शीतोष्ण से बचने तथा शरीर को सजाने की 'प्रवृत्ति' (5) का विशेष हाथ रहा। 
\n\t
• रिक्त स्थान की पूर्ति के लिए उचित शब्द 'प्रवृत्ति' का प्रयोग किया जायेगा।
\n\t
• 'प्रवृत्ति' का अर्थ- "मन का झुकाव।"
\n\t
• अन्य विकल्पों में दिए गये शब्दों का प्रयोग करने से वाक्य का सार्थक अर्थ नहीं म‍िलता है। 
\n

अन्य विकल्प -

નીચેની પ્રશ્ન આકૃતિઓમાં બતાવ્યા પ્રમાણે એક કાગળનો ટુકડો વાળીને પંચ કરવામાં આવે છે. આપેલ જવાબની આકૃતિઓમાંથી, જ્યારે ખોલવામાં આવે ત્યારે તે કેવો દેખાશે તે દર્શાવો.

આપેલ આકૃતિ જ્યારે ખોલવામાં આવે ત્યારે નીચે મુજબ છે:

શ્રેણી પૂર્ણ કરવા માટે યોગ્ય વિકલ્પ સાથે ખાલી જગ્યા ભરો.

AZA, BWD, CRI, DKP, ______.

અંગ્રેજી મૂળાક્ષરોની શ્રેણી અનુસાર અક્ષરોના સ્થાન મૂલ્યો,

અહીં અનુસરવામાં આવેલ પેટર્ન છે,

તેથી, સાચો જવાબ \"EBY\" છે.

બતાવ્યા પ્રમાણે જ્યારે અરીસો 'MN' પર મૂકવામાં આવે ત્યારે આપેલ સંયોજનની અરીસામાં દેખાતી સાચી પ્રતિબિંબ છબી પસંદ કરો.

આપેલ સંયોજનની અરીસામાં દેખાતી સાચી પ્રતિબિંબ છબી :

તેથી, સાચો જવાબ \"વિકલ્પ 1\" હશે.

જે રીતે બીજો અક્ષર-સમૂહ પ્રથમ અક્ષર-સમૂહ સાથે સંબંધિત છે અને ચોથો અક્ષર-સમૂહ ત્રીજા અક્ષર-સમૂહ સાથે સંબંધિત છે. તે જ રીતે પાંચમા અક્ષર-સમૂહ સાથે સંબંધિત વિકલ્પ પસંદ કરો.

OILS: UNLS:: PAIN: PKDT:: QUIK:?

આપેલ અક્ષર સમૂહમાં ક્રમિક રીતે જગ્યાઓ મૂકવામાં આવે ત્યારે અક્ષરોનો કયો સમૂહ તેને પૂર્ણ કરશે?

t _ n s _ r t h _ s o _ t h _ s _ r

અહીં અનુસરવામાં આવેલ તર્ક:

આપેલ ક્રમ: t _ n s _ r t h _ s o _ t h _ s _ r

હવે, એક પછી એક વિકલ્પમાં આપેલી ખાલી જગ્યાઓમાં અક્ષરો મુકો:

વિકલ્પ 1) nonrho → t n n s o r / t h n s o r / t h h s o r

વિકલ્પ 2) honrno → t h n s o r / t h n s o r / t h n s o r

અહીં, 'વિકલ્પ 2' એક ભાતને અનુસરે છે.

વિકલ્પ 3) hornnr → t h n s o r / t h r s o n / t h n s r r

વિકલ્પ 4) hoonor → t h n s o r / t h o s o n / t h o s r r

તેથી, સાચો જવાબ \"વિકલ્પ 2\" છે.

આપેલ શ્રેણીમાં નીચેનામાંથી કઈ સંખ્યા પ્રશ્ન ચિહ્ન (?) ને બદલશે?

6, 36, 41,?, 167, 334

અહીંનો તર્ક છે:

તેથી, ખૂટતી સંખ્યા 164 છે.

તર્ક અહીં નીચે મુજબ છે:

1) KXOB

2) DAHF

3) NVRZ

4) BNFR

તેથી, 'DAHF' એ જ તર્કને અનુસરતું નથી જે અન્ય વિકલ્પો દ્વારા અનુસરવામાં આવે છે આમ આ અલગ અક્ષર શ્રેણી છે.

તેથી, સાચો જવાબ \" DAHF \" છે.

અહીં અનુસરવામાં આવેલ તર્ક નીચે મુજબ છે:

માટે, 'WODMF'ને 'ZRDKD' તરીકે લખવામાં આવે છે,

તેવી જ રીતે 'EIDMC' માટે

તેથી, 'EIDMC' ને 'HLDKA' લખવામાં આવશે.

તેથી, સાચો જવાબ \"વિકલ્પ 3\" છે.

અંગ્રેજી મૂળાક્ષરો અને તેમના સ્થાનીય મૂલ્યો અનુસાર:
\n
\nઆપેલ કોડમાં અનુસરવામાં આવેલ ભાત આ પ્રમાણે છે:
\n  કોડ એ મૂળાક્ષરોના સ્થાનીય મૂલ્યોના સરવાળા બરાબર છે - મૂળાક્ષરોની સંખ્યા.
\n

\n\t
• 61 - 5 = 56
\n

\n\t
•  43 - 4 = 39
\n

એ જ રીતે,
\n 

\n\t
• 59 - 4 = 55  
\n

તેથી સાચો જવાબ વિકલ્પ 2 છે

આપેલ સંખ્યા શ્રેણીમાં નીચેનામાંથી કઈ સંખ્યા પ્રશ્નાર્થ ચિહ્ન (?)ને બદલે છે?

87, 88, 80, 107, 43, ?

અહીં અનુસરવામાં આવતો તર્ક નીચે મુજબ છે:

આમ, ખૂટતી સંખ્યા 168 છે.

તેથી સાચો જવાબ 'વિકલ્પ 3' છે.

ત્રણ વિધાનો અને I,II, III અને IV ક્રમાંકિત ચાર તારણો આપવામાં આવે છે. વિધાનો સાચા હોવાનું ધારી રહ્યા છીએ, ભલે તેઓ સામાન્ય રીતે જાણીતા તથ્યો સાથે ભિન્ન હોય તેવું લાગે, તો નક્કી કરો કે વિધાનોમાંથી તાર્કિક રીતે કયા તારણને અનુસરે છે.

વિધાનો:

કેટલાક ઢોલક એ વાયોલિન છે

કેટલાક વાયોલિન એ પિયાનો છે

બધા પિયાનો એ વાંસળી છે.

તારણો:

I. કેટલીક વાંસળીઓ એ વાયોલિન છે.

II. કેટલાક પિયાનો એ  ઢોલક છે.

III. કોઈ પિયાનો એ ઢોલક નથી.

IV. કેટલાક વાયોલિન એ ઢોલક છે.

વિધાનો:

કેટલાક ઢોલક એ વાયોલિન છે

કેટલાક વાયોલિન એ પિયાનો છે

બધા પિયાનો એ વાંસળી છે.

આપેલ વિધાનો પરથી ઓછામાં ઓછી શક્ય રેખાકૃતિ નીચે આપી છે. 

તારણો:

I. કેટલીક વાંસળીઓ એ વાયોલિન છે. → સાચું (કારણ કે કેટલાક વાયોલિન એ પિયાનો છે અને બધા પિયાનો એ વાંસળી છે તેથી કેટલીક વાંસળી પણ વાયોલિન છે)

II. કેકેટલાક પિયાનો એ  ઢોલક છે. → ખોટુ (ઢોલક અને પિયાનો વચ્ચે કોઈ સંબંધ આપવામાં આવ્યો નથી તેથી તે શક્ય હોઈ શકે પણ સ્પષ્ટ નથી)

III. કોઈ પિયાનો એ ઢોલક નથી. → ખોટુ (ઢોલક અને પિયાનો વચ્ચે કોઈ સંબંધ નથી તેથી તે શક્ય હોઈ શકે પણ સ્પષ્ટ નથી)

IV. કેટલાક વાયોલિન એ ઢોલક છે.→ સાચું (કારણ કે કેટલાક વાયોલિન એ પિયાનો છે તો કેટલાક પિયાનો પણ વાયોલિન છે)

અહીં તારણ II અને III પૂરક જોડી છે.

તેથી, \"બંને તારણો I અને IV અને ક્યાં તો II અથવા III અનુસરે છે\".

આપેલ શબ્દોના સાચા ક્રમને રજૂ કરે તેવો વિકલ્પ પસંદ કરો જેવી રીતે તે અંગ્રેજી શબ્દકોશમાં દેખાશે.

1. PRISM

2. PRINT

3. PRIOR

4. PRISE

5. PROBE

6. PRIZE

આપેલા શબ્દો માટે યોગ્ય શબ્દકોશનો ક્રમ છે:

2. PRINT

3. PRIOR

4. PRISE

1. PRISM

6. PRIZE

5. PROBE

તેથી,સાચો ક્રમ ' 2, 3, 4, 1, 6, 5 ' છે.

તેથી,સાચો જવાબ \"વિકલ્પ 3\" છે.

એક જ પાસાની બે જુદી જુદી સ્થિતિઓ બતાવવામાં આવી છે. જો '1' તળિયે હોય તો ટોચ પર હશે તે નંબર પસંદ કરો.

લોજિક: જો આપેલ ઈમેજમાં બે પાસાઓનું સામ્ય મૂલ્ય સમાન હોય તો તેમની ઘડિયાળની દિશામાં અથવા ઘડિયાળની વિરુદ્ધ દિશા મુજબની સંખ્યાને પાસામાં વિરોધી સંખ્યાઓ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.

જેમ કે 3 એ બંને પાસા પર સામાન્ય ચહેરો છે, તેને સતત રાખીને અને પછી ઘડિયાળની દિશામાં ફેરવવાથી, આપણે એકબીજાની વિરુદ્ધ ચહેરાઓ મેળવીએ છીએ:

સ્પષ્ટપણે, જો '1' તળિયે હશે તો '2' ટોચ પર હશે.

તેથી, ' 2 ' સાચો જવાબ છે

નીચેના સમૂહની સંખ્યાઓ જે રીતે સંખ્યાઓ સંબંધિત છે તે સમૂહને પસંદ કરો.

(નોંધ: સંખ્યાઓને તેના ઘટક અંકોમાં તોડ્યા વિના, સંપૂર્ણ સંખ્યાઓ પર કામગીરી કરવી જોઈએ. દા.ત. 13 - 13 પરની ક્રિયાઓ જેમ કે 13 માં ઉમેરવું/કાઢી નાખવું/ગુણાકાર વગેરે કરી શકાય છે. 13 ને 1 અને 3 માં તોડીને અને પછી 1 અને 3 પર ગાણિતિક કામગીરી કરવાની મંજૂરી નથી)

(27, 64, 19)

(32, 441, 11)

અહીં અનુસરવામાં આવેલ તર્ક છે:

(પ્રથમ નંબર - ત્રીજો નંબર) = (X)² = બીજી સંખ્યા.

(27, 64, 19) → (27 - 19) = (8)² = 64 (બીજો નંબર).

અને,

(32, 441, 11) → (32 - 11) = (21)² = 441 (બીજો નંબર).

તેવી જ રીતે,

(64, 729, 37) → (64 -37) = (27)² = 729 (બીજો નંબર).

તેથી, સાચો જવાબ \"(64, 729, 37)\" છે.

જે રીતે પ્રથમ નંબર બીજા નંબર સાથે અને ત્રીજો નંબર ચોથા નંબર સાથે સંબંધિત છે તેવી જ રીતે પાંચમા નંબર સાથે સંબંધિત વિકલ્પ પસંદ કરો.

7 : 512 :: 11 : 1728 :: 10 : ?

અહીં અનુસરવામાં આવેલ તર્ક નીચે મુજબ છે:

તર્ક: (1લી સંખ્યા + 1)³ = 2જી સંખ્યા.

હવે,

માટે, 7 : 512

→ (7 + 1)3

⇒ 83 = 512.

For, 11 : 1728

→ (11 + 1)3

⇒ 123 = 1728.

એ જ રીતે, 10 માટે : ?

→ (10 + 1)³

⇒ 11³ = 1331.

તેથી, સાચો જવાબ \"વિકલ્પ 1\" છે.

આપેલ માહિતી મુજબ બેઠક વ્યવસ્થા નીચે મુજબ છે.

1. S એ Q ની તાત્કાલિક ડાબી બાજુએ બેઠો છે અને U એ Q ની તાત્કાલિક જમણી બાજુએ બેઠો છે.

2. P એ T અને S નો નજીકનો પડોશી છે.

અહીં, 'P' એ T ની તાત્કાલિક જમણી બાજુએ બેઠેલું છે.

તેથી, સાચો જવાબ \"વિકલ્પ (4)\" છે.

આપેલ વિકલ્પોમાંથી આકૃતિ પસંદ કરો જે નીચેની શ્રેણીમાં પ્રશ્ન ચિહ્ન (?) ને બદલી શકે.

અહીં અનુસરવામાં આવેલ તર્ક છે:

પગલું I: છાયાંકિત ત્રિકોણ વાળી આકૃતિ એક સ્થાન છોડીને આવતી દરેક આકૃતિ છે. 

પગલું II: ખાલી ત્રિકોણ ધરાવતી આકૃતિ એક સ્થાન છોડીને આવતી દરેક આકૃતિમાં ઘડિયાળની દિશામાં નીચે બતાવ્યા સ્થાને ખસે છે 

તેથી, સાચો જવાબ \"વિકલ્પ 2\" છે. 

' ની જગ્યાએ શું આવશે ?' નીચેના સમીકરણમાં, જો '+' અને '-' અદલાબદલી થાય અને '×' અને '÷' અદલાબદલી થાય તો?

9 ÷ 576 × 24 + 109 - 7 = ?

બોડમાસ ટેબલ:

આપેલ સમીકરણ: 9 ÷ 576 × 24 + 109 - 7 = ?

હવે, જો '+' અને '-' અને '×' અને '÷' એકબીજાના બદલે છે, તો:

⇒ 9 × 576 ÷ 24 - 109 + 7 = ?

⇒ 9 ×   24 - 109 + 7 = ?

⇒ 216 - 109 + 7 = ?

⇒ 223 - 109 = 114 .

તેથી, સાચો જવાબ \"વિકલ્પ 1\" છે.

જો 'T' નો અર્થ '÷' થાય છે, 'U' નો અર્થ '×' થાય છે, 'V' નો અર્થ '+' થાય છે, અને 'W' નો અર્થ '-', તો પછી

85 V 67 W 11 T 66 U 216

આપેલી માહિતી મુજબ:

અહીં, આપણે નીચે આપેલ કોષ્ટકનો ઉપયોગ કરીએ છીએ:

આપેલ સમીકરણ છે: 85 V 67 W 11 T 66 U 216

આપેલ ચિહ્નો લાગુ કર્યા પછી: 85 + 67 - 11 ÷ 66 × 216

BODMAS નિયમ લાગુ કરવો,

= 85 + 67 - 11 ÷ 66 × 216

= 85 + 67 - \\(\\dfrac{1}{6}\\) × 216

= 85 + 67 - 36

= 152 - 36

= 116

આથી, 116 એ સાચો જવાબ છે.

નીચેના સમીકરણને યોગ્ય બનાવવા માટે કઈ બે સંખ્યાઓના સ્થાન વિનિમય કરવા જોઈએ?

96 ÷ 8 − 3 × 6 + 32 = 24

Option 1) 6 and 8 → 96 ÷ 6 − 3 × 8 + 32 = 24 → 16 − 3 × 8 + 32 = 24 → 16 − 24 + 32 = 24 

→ 48 − 24 = 24 → 24 = 24 → LHS = RHS

સાચો જવાબ છે સતી.

મુખ્ય મુદ્દાઓ

\n
• સતી એ ભારતમાં એક પ્રાચીન હિંદુ પ્રથા હતી જેમાં વિધવા તેના પતિની ચિતા પર પોતાને જીવતી સળગાવી દેતી હતી.
\n
• ભારતના ગવર્નર-જનરલ લોર્ડ વિલિયમ બેન્ટિંકે બંગાળ સતી નિયમન અધિનિયમ લાગુ કરીને 1829માં સતી પ્રથા પર પ્રતિબંધ મૂક્યો હતો.
\n
• આ નિયમન દ્વારા સતીને ગેરકાયદેસર અને કાયદા દ્વારા સજાપાત્ર જાહેર કરવામાં આવી હતી, જે ભારતમાં બ્રિટિશ શાસન દરમિયાન એક મહત્વપૂર્ણ સુધારો હતો.
\n
• સતી નાબૂદ કરવાનો નિર્ણય રાજા રામ મોહન રોય જેવા સમાજ સુધારકોથી પ્રભાવિત હતો, જેમણે આ પ્રથાનો સખત વિરોધ કર્યો અને મહિલાઓના અધિકારોની હિમાયત કરી.
\n
• સતી નાબૂદી એ વસાહતી સમયગાળા દરમિયાન ભારતમાં મહિલાઓની સ્થિતિ સુધારવા તરફનું એક મોટું પગલું હતું.
\n

વધારાની માહિતી

\n
• બાળ લગ્ન:\n
  \n
  • બાળ લગ્ન એટલે 18 વર્ષથી ઓછી ઉંમરના વ્યક્તિઓના લગ્ન કરાવવાની પ્રથા.
  \n
  • આ પ્રથા ભારતમાં પ્રચલિત હતી અને સુધારાઓ અને કાયદાઓ જેમ કે બાળ લગ્ન પ્રતિબંધ અધિનિયમ, 2006 હોવા છતાં, દેશના કેટલાક ભાગોમાં તે હજુ પણ એક પડકાર છે.
  \n
  • આ અધિનિયમ બાળ લગ્નોને પ્રોત્સાહન આપવા અથવા આયોજન કરવામાં સામેલ લોકો માટે સજા સૂચવે છે.
  \n
  \n
\n
• બહુપત્નીત્વ:\n
  \n
  • બહુપત્નીત્વ એટલે એક જ સમયે એકથી વધુ જીવનસાથી રાખવાની પ્રથા.
  \n
  • ભારતમાં, હિંદુ લગ્ન અધિનિયમ, 1955 હેઠળ બહુપત્નીત્વ ગેરકાયદેસર છે, જે હિંદુઓ, બૌદ્ધો, જૈનો અને શીખોને લાગુ પડે છે.
  \n
  • જો કે, અમુક સમુદાયો, જેમ કે મુસ્લિમો માટેના વ્યક્તિગત કાયદાઓ, ચોક્કસ શરતો હેઠળ બહુપત્નીત્વને મંજૂરી આપે છે.
  \n
  \n
\n
• દહેજ:\n
  \n
  • દહેજ પ્રથામાં લગ્ન દરમિયાન કન્યાના પરિવાર તરફથી વરરાજાના પરિવારને પૈસા, માલસામાન અથવા મિલકતની હેરફેર કરવામાં આવે છે.
  \n
  • દહેજ પ્રતિબંધ અધિનિયમ, 1961 દહેજ પ્રથા પર પ્રતિબંધ મૂકવા અને દહેજની માંગણી કરનારા અથવા સ્વીકારનારાઓને સજા આપવા માટે ઘડવામાં આવ્યો હતો.
  \n
  • કાનૂની પ્રતિબંધો હોવા છતાં, આ પ્રથા ભારતમાં એક સામાજિક મુદ્દો છે, જેના કારણે દહેજ સંબંધિત હેરાનગતિ અને હિંસાની ઘટનાઓ બને છે.
  \n
  \n
\n
• સતી અને સામાજિક સુધારણા:\n
  \n
  • સતી નાબૂદી એ ભારતીય સામાજિક સુધારણામાં એક સીમાચિહ્નરૂપ હતું, જેની આગેવાની રાજા રામ મોહન રોય જેવા કાર્યકરોએ કરી હતી.
  \n
  • આ પ્રથા પિતૃસત્તાક અને ધાર્મિક માન્યતાઓમાં ઊંડે ઊંડે જડાયેલી હતી, જેણે વિધવાઓની વફાદારીના સ્વરૂપ તરીકે સળગાવી દેવાની ક્રિયાને યોગ્ય ઠેરવી હતી.
  \n
  • બ્રિટિશ હસ્તક્ષેપ અને ભારતીય સુધારાવાદી ચળવળોએ આ અમાનવીય પ્રથાને નાબૂદ કરવામાં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવી હતી.
  \n
  \n
\n

મહત્વપૂર્ણ મુદ્દાઓ

\n
• રાજા રામ મોહન રોયનું યોગદાન:\n
  \n
  • રાજા રામ મોહન રોય સતી સામેની લડતમાં એક મુખ્ય વ્યક્તિ હતા. તેમણે ધાર્મિક ગ્રંથોને ટાંકીને આ પ્રથા સામે દલીલ કરી હતી, જેમાં તે ફરજિયાત ન હતી.
  \n
  • તેમણે બ્રહ્મો સમાજની સ્થાપના કરી, જેણે હિંદુ સમાજમાં સુધારાઓની હિમાયત કરી, જેમાં સતી નાબૂદી અને મહિલાઓ માટે શિક્ષણને પ્રોત્સાહન આપવાનો સમાવેશ થાય છે.
  \n
  \n
\n
• કાનૂની માળખું:\n
  \n
  • સતી નાબૂદીને બંગાળ સતી નિયમન અધિનિયમ, 1829 દ્વારા ઔપચારિક કરવામાં આવી હતી, જેણે આ પ્રથાને ગેરકાયદેસર અને સજાપાત્ર બનાવી હતી.
  \n
  • ત્યારબાદના કાયદાઓ અને સુધારાઓએ ભારતમાં જાતિ અસમાનતા અને મહિલાઓ સામેની દમનકારી પ્રથાઓના મુદ્દાઓને સંબોધવાનું ચાલુ રાખ્યું.
  \n
  \n
\n
• ભારતીય સમાજ પર અસર:\n
  \n
  • સતી નાબૂદી એ ભારતમાં મહિલાઓના ઉત્થાનમાં એક મહત્વપૂર્ણ પગલું હતું.
  \n
  • તેણે વધુ સુધારાઓ માટે એક દાખલો બેસાડ્યો, જેમાં મહિલા શિક્ષણ, મિલકત અધિકારો અને કાનૂની ઉપાયોની પહોંચને પ્રોત્સાહન આપવાનો સમાવેશ થાય છે.
  \n
  \n
\n

સાચો જવાબ વેરહાઉસિંગ છે.

મુખ્ય મુદ્દાઓ

\n
• વેરહાઉસિંગને ભારત સરકાર દ્વારા ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર ક્ષેત્રના ભાગ રૂપે વર્ગીકૃત કરવામાં આવ્યું છે. આ વર્ગીકરણનો હેતુ આ ક્ષેત્ર માટે ધિરાણની પહોંચને સુધારવાનો છે.
\n
• ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર કેટેગરીમાં વેરહાઉસિંગનો સમાવેશ સ્ટોરેજ અને લોજિસ્ટિક્સ સુવિધાઓને આધુનિક બનાવવા અને વિસ્તૃત કરવા માટે વધારે રોકાણો, સ્થાનિક અને વિદેશી આકર્ષવામાં મદદ કરે છે.
\n
• ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરનો દરજ્જો આ ક્ષેત્રને ધિરાણની સરળ પહોંચ, લાંબા સમય સુધી ચુકવણીની મુદત અને ધિરાણ ખર્ચમાં ઘટાડો જેવા ઘણા લાભો પૂરા પાડે છે.
\n
• આ પગલું ભારતની સપ્લાય ચેઇન અને લોજિસ્ટિક્સ નેટવર્કને મજબૂત કરવા માટે મહત્વપૂર્ણ છે, જે કૃષિ અને ઉત્પાદન ક્ષેત્રોને ટેકો આપવામાં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવે છે.
\n
• કૃષિમાં લણણી પછીના નુકસાનને ઘટાડવા અને માલના કાર્યક્ષમ સંગ્રહ અને હિલચાલને સુનિશ્ચિત કરવા માટે વેરહાઉસિંગ મહત્વપૂર્ણ છે.
\n

વધારાની માહિતી

\n
• ભારતમાં ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર વર્ગીકરણ:\n
  \n
  • ભારતમાં ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર ક્ષેત્રોમાં પરિવહન, ઊર્જા, પાણી પુરવઠો, સંદેશાવ્યવહાર અને હવે વેરહાઉસિંગ જેવા ક્ષેત્રોનો સમાવેશ થાય છે.
  \n
  • ક્ષેત્રોને ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર તરીકે ઓળખવાથી તેઓને અગ્રતા ધિરાણ અને અન્ય નાણાકીય સહાય પદ્ધતિઓ મેળવવાની મંજૂરી મળે છે.
  \n
  \n
\n
• વેરહાઉસિંગનું મહત્વ:\n
  \n
  • વેરહાઉસિંગ એ લોજિસ્ટિક્સ અને સપ્લાય ચેઇન નેટવર્કનો આવશ્યક ભાગ છે, જે વિતરણ પહેલાં માલના યોગ્ય સંગ્રહને સુનિશ્ચિત કરે છે.
  \n
  • તે જથ્થાબંધ સંગ્રહ અને ડિલિવરીને સક્ષમ કરીને પરિવહન ખર્ચ ઘટાડે છે.
  \n
  • આધુનિક વેરહાઉસમાં કોલ્ડ સ્ટોરેજ સુવિધાઓ શામેલ છે, જે ફળો, શાકભાજી અને ડેરી ઉત્પાદનો જેવા નાશ પામે તેવા માલને સાચવવા માટે મહત્વપૂર્ણ છે.
  \n
  \n
\n
• વેરહાઉસિંગમાં સરકારી પહેલ:\n
  \n
  • ભારત સરકારે સ્ટોરેજ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરને પ્રોત્સાહન આપવા માટે વેરહાઉસિંગ ડેવલપમેન્ટ એન્ડ રેગ્યુલેટરી ઓથોરિટી (WDRA) જેવી યોજનાઓ શરૂ કરી છે.
  \n
  • વેરહાઉસિંગ સુવિધાઓના વિકાસ માટે કર લાભો અને મૂડી સબસિડી જેવી નાણાકીય પ્રોત્સાહનો આપવામાં આવે છે.
  \n
  \n
\n
• અન્ય વિકલ્પોની સરખામણી:\n
  \n
  • શિક્ષણ: જો કે તે મહત્વપૂર્ણ છે, પરંતુ તેને ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર ક્ષેત્ર તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવતું નથી. તે માનવ સંસાધન વિકાસના હેતુથી સામાજિક ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર હેઠળ આવે છે.
  \n
  • એપેરલ: આ ઉત્પાદન ક્ષેત્ર સાથે સંબંધિત છે અને નિકાસમાં મુખ્ય યોગદાનકર્તા છે પરંતુ તેમાં ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરનો દરજ્જો નથી.
  \n
  • રિટેલ: રિટેલ એ ટ્રેડિંગ સેક્ટરનો ભાગ છે અને તેની આર્થિક મહત્વ હોવા છતાં તેને ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર ગણવામાં આવતું નથી.
  \n
  \n
\n

સાચો જવાબ છે ભારત સરકાર અધિનિયમ 1935.

મુખ્ય મુદ્દાઓ

\n
• ભારત સરકાર અધિનિયમ, 1935 એ બ્રિટિશ સંસદ દ્વારા ઘડવામાં આવેલો એક સીમાચિહ્નરૂપ કાયદો હતો. આ અધિનિયમે ભારતના શાસન માટે બ્લુપ્રિન્ટ તરીકે સેવા આપી હતી અને તે બ્રિટિશ સંસદ દ્વારા પસાર કરાયેલ સૌથી લાંબો અને સૌથી વિગતવાર અધિનિયમ હતો.
\n
• આ અધિનિયમે ભારતમાં સંઘીય પ્રણાલીની કલ્પના રજૂ કરી, જેમાં કેન્દ્ર સરકાર, પ્રાંતીય સરકારો અને સંવર્તી યાદી વચ્ચે સત્તાઓનું વિભાજન કરવામાં આવ્યું. આવી ભેદભાવ ઔપચારિક રીતે સ્થાપિત કરવામાં આવી હોય તેવું આ પ્રથમ વખત હતું.
\n
• આ અધિનિયમમાં વિષયોની ત્રણ યાદીઓ આપવામાં આવી હતી:\n
  \n
  • સંઘીય યાદી: સંરક્ષણ, વિદેશી બાબતો અને રેલ્વે જેવા રાષ્ટ્રીય મહત્વના વિષયો કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા નિયંત્રિત હતા.
  \n
  • પ્રાંતીય યાદી: જાહેર આરોગ્ય, કૃષિ અને શિક્ષણ જેવા સ્થાનિક મહત્વના વિષયોનું સંચાલન પ્રાંતીય સરકારો દ્વારા કરવામાં આવતું હતું.
  \n
  • સંવર્તી યાદી: કેન્દ્ર અને પ્રાંતીય સરકારો બંને દ્વારા સંયુક્ત કાર્યવાહીની જરૂર હોય તેવા વિષયો, જેમ કે ફોજદારી કાયદો અને લગ્ન.
  \n
  \n
\n
• આ અધિનિયમે પ્રાંતોને સ્વાયત્તતા પણ પૂરી પાડી હતી, જે સ્વ-શાસન તરફ એક મહત્વપૂર્ણ પગલું હતું. જો કે, બ્રિટિશરોએ સંરક્ષણ અને વિદેશી સંબંધો જેવા ક્ષેત્રોમાં નોંધપાત્ર નિયંત્રણ જાળવી રાખ્યું હતું.
\n
• આ અધિનિયમે ફેડરલ કોર્ટની કલ્પના અને કેન્દ્રમાં દ્વિગૃહી ધારાસભાની જોગવાઈઓ રજૂ કરી, જેણે પાછળથી ભારતીય બંધારણની રચનાને પ્રભાવિત કરી. તેથી, ભારત સરકાર અધિનિયમ, 1935, ભારત માટે કાયદાકીય માળખું વ્યાખ્યાયિત કરવામાં નિર્ણાયક હતો.
\n

વધારાની માહિતી

\n
• ભારતીય સ્વતંત્રતા અધિનિયમ 1947:\n
  \n
  • આ અધિનિયમે ભારતમાં બ્રિટિશ શાસનનો અંત કર્યો અને બ્રિટિશ ભારતને બે સ્વતંત્ર ડોમિનિયનમાં વિભાજિત કર્યું – ભારત અને પાકિસ્તાન. જો કે, તેમાં કેન્દ્ર અને પ્રાંતો માટે અલગ કાયદાકીય વિષયોની જોગવાઈ કરવામાં આવી ન હતી.
  \n
  • આ અધિનિયમે ભારત પર બ્રિટિશ સંસદની સાર્વભૌમત્વ નાબૂદ કરી અને બંને ડોમિનિયનને સ્વતંત્ર ધારાસભાઓ રાખવાની મંજૂરી આપી.
  \n
  \n
\n
• ભારત સરકાર અધિનિયમ 1858:\n
  \n
  • આ અધિનિયમે ભારતમાં ઇસ્ટ ઇન્ડિયા કંપનીના શાસનને નાબૂદ કર્યું અને વહીવટી સત્તાઓ બ્રિટિશ તાજને સ્થાનાંતરિત કરી.
  \n
  • તેણે ભારતના રાજ્ય સચિવની કચેરીની સ્થાપના કરી, જે બ્રિટિશ સરકાર હેઠળ ભારતીય વહીવટમાં અંતિમ સત્તા ધરાવતા હતા.
  \n
  \n
\n
• ભારત સરકાર અધિનિયમ 1919:\n
  \n
  • આ અધિનિયમે પ્રાંતોમાં દ્વિમુખી શાસનની સિસ્ટમ રજૂ કરી, જેમાં વિષયોને બે શ્રેણીઓમાં વિભાજિત કરવામાં આવ્યા – સ્થાનાંતરિત અને અનામત વિષયો.
  \n
  • જો કે, તેમાં અલગ યાદીઓ સાથે કેન્દ્ર અને પ્રાંતો માટે અલગ કાયદાકીય વિષયોની જોગવાઈ કરવામાં આવી ન હતી. તેના બદલે, તે 1935ના અધિનિયમનો પુરોગામી હતો.
  \n
  \n
\n

મહત્વપૂર્ણ મુદ્દાઓ

\n
• ભારત સરકાર અધિનિયમ, 1935નું મહત્વ:\n
  \n
  • તેણે ભારતના બંધારણ માટે આધાર તરીકે સેવા આપી અને તેની સંઘીય રચનાને પ્રભાવિત કરી.
  \n
  • તેણે સત્તાઓનું વિગતવાર વિતરણ પૂરું પાડ્યું, જેને ભારતીય બંધારણમાં સંઘ, રાજ્ય અને સંવર્તી યાદીઓ દ્વારા વધુ સુધારવામાં આવ્યું.
  \n
  \n
\n
• અધિનિયમ હેઠળ સંઘીય માળખું:\n
  \n
  • જોકે પ્રાંતોને સ્વાયત્તતા આપવામાં આવી હતી, ગવર્નર-જનરલે સર્વોપરી સત્તાઓ જાળવી રાખી હતી, જે મર્યાદિત સંઘવાદ દર્શાવે છે.
  \n
  • આ અધિનિયમ સ્વતંત્રતા માટેની ભારતીય આકાંક્ષાઓને સંપૂર્ણપણે સંતોષવામાં નિષ્ફળ ગયો પરંતુ ભારતમાં સંઘીય શાસન માટે પાયો નાખ્યો.
  \n
  \n
\n

સાચો જવાબ 6 છે.

મુખ્ય મુદ્દાઓ

\n
• નાણાકીય નીતિ સમિતિ (MPC) ની સ્થાપના રિઝર્વ બેંક ઓફ ઈન્ડિયા (RBI) દ્વારા 2016 માં ફુગાવાના લક્ષ્યાંકને ઔપચારિક બનાવવા અને ભારતના નાણાકીય નીતિ માળખાને મજબૂત કરવા માટે કરવામાં આવી હતી.
\n
• MPC માં કુલ 6 સભ્યો હોય છે. આમાંથી, 3 સભ્યો RBI ના હોય છે, જેમાં RBI ના ગવર્નર અધ્યક્ષ તરીકે હોય છે, અને 3 બાહ્ય સભ્યો ભારત સરકાર દ્વારા નિયુક્ત કરવામાં આવે છે.
\n
• આ સમિતિ વર્ષમાં 4 વખત મળે છે, અને તેનો પ્રાથમિક ઉદ્દેશ્ય સરકાર દ્વારા નિર્ધારિત ફુગાવાના લક્ષ્યાંકને હાંસલ કરવા માટે નીતિ વ્યાજ દર (રેપો રેટ) નક્કી કરવાનો છે.
\n
• MPC ના દરેક સભ્યને એક મત હોય છે. ટાઈ થવાના કિસ્સામાં, RBI ગવર્નર પાસે નિર્ણાયક મત હોય છે.
\n
• ફુગાવાનો લક્ષ્યાંક રિઝર્વ બેંક ઓફ ઈન્ડિયા એક્ટ, 1934 હેઠળ નક્કી કરવામાં આવે છે, અને વર્તમાન લક્ષ્યાંક 2021-2026 ના સમયગાળા માટે 4% (+/- 2%) છે.
\n

વધારાની માહિતી

\n
• MPC ની રચના:\n
  \n
  • RBI સભ્યો: RBI ના ગવર્નર (અધ્યક્ષ), નાણાકીય નીતિના હવાલાવાળા ડેપ્યુટી ગવર્નર અને RBI દ્વારા નામાંકિત એક અધિકારી.
  \n
  • બાહ્ય સભ્યો: ભારત સરકાર દ્વારા 4 વર્ષના સમયગાળા માટે નિયુક્ત કરાયેલા ત્રણ બાહ્ય નિષ્ણાતો.
  \n
  \n
\n
• MPC નો ઉદ્દેશ્ય:\n
  \n
  • MPC નું મુખ્ય ધ્યેય આર્થિક વિકાસના ઉદ્દેશ્યોને ધ્યાનમાં રાખીને ભાવ સ્થિરતા પ્રાપ્ત કરવાનું છે.
  \n
  • MPC સરકારના ફુગાવાના લક્ષ્યાંક દ્વારા માર્ગદર્શન પામે છે, જેની દર 5 વર્ષે સમીક્ષા કરવામાં આવે છે.
  \n
  \n
\n
• ભારતમાં ફુગાવાનું લક્ષ્ય:\n
  \n
  • ભારતે 2016 માં તેની નાણાકીય નીતિ માળખાના ભાગ રૂપે ફુગાવાના લક્ષ્યાંકને અપનાવ્યું.
  \n
  • ફુગાવાનો લક્ષ્યાંક હાલમાં 4% પર નિર્ધારિત છે, જેમાં +/- 2% ની માન્ય બેન્ડ છે.
  \n
  \n
\n
• નિર્ણય લેવાની પ્રક્રિયા:\n
  \n
  • MPC રેપો રેટ નક્કી કરે છે, જે તે દર છે જેના પર RBI કોમર્શિયલ બેંકોને નાણાં ધિરાણ કરે છે.
  \n
  • નિર્ણયો બહુમતી મત દ્વારા લેવામાં આવે છે, અને ટાઈ થવાના કિસ્સામાં RBI ગવર્નર પાસે નિર્ણાયક મત હોય છે.
  \n
  \n
\n
• MPC નું મહત્વ:\n
  \n
  • નાણાકીય નીતિ નક્કી કરવામાં પારદર્શિતા અને જવાબદારી સુનિશ્ચિત કરે છે.
  \n
  • તેના ફુગાવાના લક્ષ્યાંકને હાંસલ કરવાની RBI ની ક્ષમતાને મજબૂત કરે છે.
  \n
  • ભારતમાં મેક્રોઇકોનોમિક સ્થિરતા જાળવવામાં ફાળો આપે છે.
  \n
  \n
\n

મહત્વપૂર્ણ મુદ્દાઓ

\n
• ઐતિહાસિક સંદર્ભ:\n
  \n
  • MPC ની રચના રિઝર્વ બેંક ઓફ ઈન્ડિયા એક્ટ, 1934 ની જોગવાઈઓ હેઠળ કરવામાં આવી હતી, જેમાં 2016 માં સુધારા કરવામાં આવ્યા હતા.
  \n
  • MPC પહેલાં, નાણાકીય નીતિના નિર્ણયો ફક્ત RBI ગવર્નર દ્વારા લેવામાં આવતા હતા.
  \n
  \n
\n
• વૈશ્વિક સંદર્ભ:\n
  \n
  • ફુગાવાનું લક્ષ્ય એ વૈશ્વિક સ્તરે વ્યાપકપણે અપનાવવામાં આવેલી નાણાકીય નીતિ છે, જે સૌપ્રથમ ન્યુઝીલેન્ડ દ્વારા 1990 માં લાગુ કરવામાં આવી હતી.
  \n
  • યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ, યુનાઇટેડ કિંગડમ અને કેનેડા જેવા દેશો પણ ફુગાવાના લક્ષ્યાંક માળખાનો ઉપયોગ કરે છે.
  \n
  \n
\n
• MPC નિર્ણયનું ઉદાહરણ:\n
  \n
  • COVID-19 રોગચાળા દરમિયાન, MPC એ ફુગાવાને લક્ષ્ય શ્રેણીમાં રાખીને આર્થિક વિકાસને ઉત્તેજન આપવા માટે રેપો રેટ ઘટાડ્યો.
  \n
  \n
\n

સાચો જવાબ છે રમતગમત. 

Key Points 

\n\t
• હવામાન કે અન્ય સંજોગોમાં વિક્ષેપિત ટાર્ગેટ સ્કોર(જીતવા માટેના જરૂરી અંકો) સરખામણીની ગણતરી કરવા માટે ક્રિકેટમાં વપરાતી ડકવર્થ લુઈસ (Duckworth-Lewis - DLS) પદ્ધતિ બે બ્રિટીશરો ફ્રેન્ક ડકવર્થ અને ટોની લુઈસે બનાવી હતી.
\n\t
• આ પદ્ધતિ અગાઉ ડકવર્થ લુઇસ પદ્ધતિ તરીકે ઓળખાતી હતી અને 1999માં ICC દ્વારા તેને સત્તાવાર રીતે અપનાવવામાં આવી હતી.
\n\t
• હવામાનથી પ્રભાવિત મર્યાદિત ઓવરોની ક્રિકેટ મેચોમાં ઉપયોગમાં લેવામાં આવતી ડકવર્થ-લુઇસ-સ્ટર્ન પદ્ધતિ વિકસાવનાર ના એક વ્યક્તિ ટોની લુઇસનું એપ્રિલ 2020 માં નિધન થયું હતું.
\n

Additional Information

વિવિધ રમતો અને તેને લગતા શબ્દો-પદો નીચે મુજબ છેઃ

નીચેના વિધાનો ધ્યાનમાં લો:

1. સુપ્રીમ કોર્ટ એક હાઈકોર્ટમાંથી બીજી હાઈકોર્ટમાં કેસ ટ્રાન્સફર કરી શકે છે.
\n2. અનુચ્છેદ 139A 42મા બંધારણીય સુધારા દ્વારા ઉમેરવામાં આવ્યો હતો.

આ વિધાનોમાંથી કયું/કયા સાચું/સાચા છે?

સાચો જવાબ છે 1 અને 2 બંને.

\nKey Points

\n\t
• વિધાન 1: સુપ્રીમ કોર્ટ એક હાઈકોર્ટમાંથી બીજી હાઈકોર્ટમાં કેસ ટ્રાન્સફર કરી શકે છે.\n\n\t
  \n\t\t
  • સુપ્રીમ કોર્ટની આ સત્તા ભારતીય બંધારણના અનુચ્છેદ 139A(2) માંથી લેવામાં આવી છે.
  \n\t\t
  • તે સુપ્રીમ કોર્ટને એક હાઈકોર્ટમાંથી બીજી હાઈકોર્ટમાં કેસ ટ્રાન્સફર કરવાની મંજૂરી આપે છે જો તે ન્યાયના હિતમાં હોય અથવા જો કેસોમાં સમાન મુદ્દાઓ સામેલ હોય જેને એકીકૃત નિર્ણયની જરૂર હોય.
  \n\t\t
  • સુપ્રીમ કોર્ટ સમાન વિષય પરની હાઈકોર્ટ્સમાં વિરોધાભાસી ચુકાદાઓને ટાળવા અને ન્યાયિક સુસંગતતા સુનિશ્ચિત કરવા માટે આ સત્તાનો ઉપયોગ કરે છે. તેથી, વિધાન 1 સાચું છે.
  \n\t
  \n\t
\n\t
• વિધાન 2: અનુચ્છેદ 139A 42મા બંધારણીય સુધારા દ્વારા ઉમેરવામાં આવ્યો હતો.\n\t
  \n\t\t
  • 42મો બંધારણીય સુધારો અધિનિયમ, 1976, જેને \"મીની બંધારણ\" તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે, તેણે બંધારણમાં અનુચ્છેદ 139A રજૂ કર્યો.
  \n\t\t
  • આ અનુચ્છેદ સુપ્રીમ કોર્ટને કાયદાના સમાન અથવા નોંધપાત્ર રીતે સમાન પ્રશ્નો સાથે સંકળાયેલા કેસોને ટ્રાન્સફર કરવાનો અધિકાર આપે છે, જે વિવિધ હાઈકોર્ટ સમક્ષ નિર્ણય માટે પેન્ડિંગ છે, પોતાની પાસે અથવા નિર્ણય માટે એક હાઈકોર્ટને.
  \n\t\t
  • આ આર્ટિકલનો ઉમેરો ન્યાયિક પ્રણાલીની એકતાને મજબૂત કરવા અને વિવિધ હાઈકોર્ટ દ્વારા વિરોધાભાસી ચુકાદાઓને રોકવાનો હેતુ ધરાવે છે. તેથી, વિધાન 2 સાચું છે.
  \n\t
  \n\t
\n\t
• તેથી, સાચો જવાબ 1 અને 2 બંને છે.
\n

\nAdditional Information

\n\t
• ભારતીય બંધારણનો અનુચ્છેદ 139A:\n\n\t
  \n\t\t
  • અનુચ્છેદ (1): તે સુપ્રીમ કોર્ટને એક અથવા વધુ હાઈકોર્ટ સમક્ષ પેન્ડિંગ કેસોને પાછા ખેંચવા માટે સક્ષમ કરે છે જો તેમાં કાયદાના સમાન અથવા નોંધપાત્ર રીતે સમાન પ્રશ્નો સામેલ હોય. સુપ્રીમ કોર્ટ આ કેસોનો નિર્ણય પોતે કરી શકે છે.
  \n\t\t
  • અનુચ્છેદ (2): તે સુપ્રીમ કોર્ટને ન્યાયના હિતમાં અથવા વિરોધાભાસી ચુકાદાઓને ટાળવા માટે એક હાઈકોર્ટમાંથી બીજી હાઈકોર્ટમાં કેસો ટ્રાન્સફર કરવાનો અધિકાર આપે છે.
  \n\t
  \n\t
\n\t
• 42મો બંધારણીય સુધારો અધિનિયમ, 1976:\n\t
  \n\t\t
  • આ સુધારો ભારતીય બંધારણમાં સૌથી વ્યાપક સુધારાઓમાંનો એક છે, જેને \"મીની બંધારણ\" પણ કહેવામાં આવે છે.
  \n\t\t
  • અનુચ્છેદ 139A ઉમેરવા ઉપરાંત, તેણે આમુખ, મૂળભૂત અધિકારો, રાજ્યનીતિના નિર્દેશક સિદ્ધાંતો અને ન્યાયતંત્ર અને કારોબારીની સત્તાઓમાં પણ નોંધપાત્ર ફેરફારો કર્યા.
  \n\t\t
  • તેનો હેતુ કેન્દ્ર સરકારની સત્તાને મજબૂત કરવાનો અને ન્યાયિક નિર્ણયોમાં એકરૂપતા લાવવાનો હતો.
  \n\t
  \n\t
\n\t
• કેસોના ન્યાયિક ટ્રાન્સફરનું મહત્વ:\n\t
  \n\t\t
  • કેસોનું ટ્રાન્સફર વિવિધ હાઈકોર્ટમાં ન્યાયિક નિર્ણયોમાં એકરૂપતા સુનિશ્ચિત કરે છે.
  \n\t\t
  • તે સમાન વિષય પર વિરોધાભાસી ચુકાદાઓને અટકાવે છે, જે મૂંઝવણ પેદા કરી શકે છે અને કાનૂની પ્રણાલીને નબળી પાડી શકે છે.
  \n\t\t
  • આ સત્તાનો ઉપયોગ મોટે ભાગે બંધારણીય અર્થઘટન, આંતર-રાજ્ય વિવાદો અથવા રાષ્ટ્રીય મહત્વના બાબતોમાં થાય છે.
  \n\t
  \n\t
\n

\nImportant Points

\n\t
• અનુચ્છેદ 139A પર ન્યાયિક દાખલાઓ:\n\n\t
  \n\t\t
  • સુપ્રીમ કોર્ટે અનુચ્છેદ 139A ને એવા કેસોમાં લાગુ કર્યો છે જેમાં સમાન કાનૂની મુદ્દાઓ પર બહુવિધ હાઈકોર્ટમાં સુનાવણી ચાલી રહી છે, જેમ કે કર વિવાદો, આંતર-રાજ્ય જળ વિવાદો અથવા બંધારણીય અર્થઘટન.
  \n\t\t
  • ઉદાહરણ: અયોધ્યા જમીન વિવાદમાં, સુપ્રીમ કોર્ટે એક સમાન ચુકાદો સુનિશ્ચિત કરવા માટે વિવિધ અદાલતોના બહુવિધ કેસોને એકીકૃત કર્યા.
  \n\t
  \n\t
\n\t
• ન્યાયતંત્રની ભૂમિકા:\n\t
  \n\t\t
  • ન્યાયતંત્ર બંધારણના વાલી તરીકે કાર્ય કરે છે અને દેશભરમાં કાયદાઓના અર્થઘટન અને અમલીકરણમાં એકરૂપતા સુનિશ્ચિત કરે છે.
  \n\t\t
  • આર્ટિકલ 139A જેવા આર્ટિકલ્સ દ્વારા, ન્યાયતંત્ર સુસંગતતા જાળવે છે અને કાનૂની સિદ્ધાંતોમાં અસ્પષ્ટતાને ટાળે છે.
  \n\t
  \n\t
\n

સાચો જવાબ તબલા છે.Key Points

\n\t
• તબલા:
\n\t
• તબલા એ ભારતીય ઉપમહાદ્વીપના પરંપરાગત, શાસ્ત્રીય, લોકપ્રિય અને લોક સંગીતમાં વપરાતા હાથ ઢોલની જોડીનો સમાવેશ કરતું એક વગાડવાનું વાદ્ય છે.
\n\t
• તે 18મી સદીથી હિન્દુસ્તાની શાસ્ત્રીય સંગીતમાં મહત્વપૂર્ણ છે અને આજે પણ ઉપયોગમાં છે.
\n\t
• ઉસ્તાદ શફાત અહમદ ખાન એક પ્રખ્યાત ભારતીય શાસ્ત્રીય સંગીતકાર હતા જે તબલા પર તેમની સદ્ગુણીતા માટે જાણીતા હતા.
\n

Additional Information

\n\t
• રુદ્ર વીણા:\n\n\t
  \n\t\t
  • રુદ્ર વીણા એ હિંદુસ્તાની શાસ્ત્રીય સંગીતમાં વપરાતું તારવાળું વાદ્ય છે.
  \n\t\t
  • વિશ્વના સૌથી જૂના સાધનોમાંનું એક, રુદ્ર વીણા આજે સામાન્ય રીતે વગાડવામાં આવતું નથી પરંતુ તેના ઊંડા, ધ્યાનના અવાજ માટે આદરણીય છે.
  \n\t
  \n\t
\n\t
• હાર્મોનિયમ:\n\t
  \n\t\t
  • હાર્મોનિયમ એ એક કીબોર્ડ સાધન છે જે અવાજ ઉત્પન્ન કરવા માટે હાથથી પમ્પ કરેલા ઘંટનો ઉપયોગ કરે છે.
  \n\t\t
  • તે સામાન્ય રીતે ભારતીય શાસ્ત્રીય અને લોક સંગીત તેમજ લોકપ્રિય સંગીતમાં વપરાય છે.
  \n\t
  \n\t
\n\t
• વાયોલિન:\n\t
  \n\t\t
  • વાયોલિન એક તારવાળું વાદ્ય છે જે ધનુષ વડે વગાડવામાં આવે છે.
  \n\t\t
  • તે 16મી સદીમાં ઇટાલીમાં ઉદ્દભવ્યું હતું અને ત્યારથી તેને વિશ્વભરમાં અપનાવવામાં આવ્યું છે.
  \n\t\t
  • ભારતીય શાસ્ત્રીય સંગીતમાં, તેને એકલ સાધન તરીકે સ્વીકારવામાં આવ્યું છે, અને તેનો હિન્દુસ્તાની તેમજ કર્ણાટક સંગીતમાં વ્યાપકપણે ઉપયોગ થાય છે.
  \n\t
  \n\t
\n

સાચો જવાબ સંસાધનોની મર્યાદા છે.Key Points

\n\t
• દરેક યોજનામાં લક્ષ્યોની પસંદગી સંસાધનોની મર્યાદાને કારણે કરવામાં આવી છે.
\n

સાચો જવાબ છે તે 18 વર્ષથી ઓછી વયના બાળકોને છ શ્રેણીઓમાં સિદ્ધિઓ બદલ સન્માનિત કરે છે.

સમાચારમાં

\n\t
• રાષ્ટ્રપતિ દ્રૌપદી મુર્મુએ નવી દિલ્હીમાં 20 બાળકોને પ્રધાનમંત્રી રાષ્ટ્રીય બાલ પુરસ્કાર 2025 એનાયત કર્યો.
\n

મુખ્ય મુદ્દાઓ

\n\t
• પ્રધાનમંત્રી રાષ્ટ્રીય બાલ પુરસ્કાર એ 18 વર્ષથી ઓછી વયના બાળકો માટે ભારતનો સર્વોચ્ચ નાગરિક સન્માન છે.
\n\t
• 2025 માં, આ પુરસ્કારો અસાધારણ સિદ્ધિઓ માટે 20 બાળકોને આપવામાં આવ્યા હતા.
\n\t
• આ પુરસ્કારો છ શ્રેણીઓમાં આપવામાં આવે છે: બહાદુરી, સામાજિક સેવા, પર્યાવરણ, રમતો, કલા અને સંસ્કૃતિ અને વિજ્ઞાન અને ટેકનોલોજી.
\n\t
• આ યોજનાનો હેતુ સમાજ અને રાષ્ટ્રમાં સકારાત્મક યોગદાન આપતા યુવા રોલ મોડેલોને ઓળખવાનો અને પ્રોત્સાહિત કરવાનો છે.
\n

વધારાની માહિતી

\n\t
• પ્રધાનમંત્રી રાષ્ટ્રીય બાલ પુરસ્કાર\n\n\t
  \n\t\t
  • તે ભારત સરકાર દ્વારા ઉત્કૃષ્ટ સિદ્ધિઓ ધરાવતા બાળકો માટે સ્થાપિત રાષ્ટ્રીય સ્તરનો પુરસ્કાર છે.
  \n\t\t
  • આ પુરસ્કારે અગાઉની રાષ્ટ્રીય બહાદુરી પુરસ્કાર યોજનાનું સ્થાન લીધું.
  \n\t
  \n\t
\n\t
• પુરસ્કાર શ્રેણીઓ\n\t
  \n\t\t
  • બહાદુરી બાળકો દ્વારા દર્શાવવામાં આવેલી અસાધારણ હિંમતને ઓળખે છે.
  \n\t\t
  • સામાજિક સેવા, પર્યાવરણ, રમતો, કલા અને સંસ્કૃતિ અને વિજ્ઞાન અને ટેકનોલોજી વિવિધ ક્ષેત્રોમાં શ્રેષ્ઠતાને પુરસ્કાર આપે છે.
  \n\t
  \n\t
\n\t
• પાત્રતા\n\t
  \n\t\t
  • આ પુરસ્કાર 18 વર્ષથી ઓછી વયના ભારતીય બાળકો માટે ખુલ્લો છે.
  \n\t\t
  • પસંદગી માપી શકાય તેવી અસર અને સિદ્ધિઓના રાષ્ટ્રીય સ્તરના મહત્વ પર આધારિત છે.
  \n\t
  \n\t
\n\t
• હેતુ\n\t
  \n\t\t
  • આ યોજના બાળકોમાં સકારાત્મક રોલ મોડેલોને પ્રોત્સાહન આપે છે.
  \n\t\t
  • તે રાષ્ટ્ર નિર્માણ પ્રવૃત્તિઓમાં યુવાનોની ભાગીદારીને પ્રેરણા આપવાનો પ્રયાસ કરે છે.
  \n\t
  \n\t
\n

સાચો જવાબ છે પુટ્ટસ્વામી વિ. યુનિયન ઓફ ઈન્ડિયા.

મુખ્ય મુદ્દાઓ

\n
• પુટ્ટસ્વામી વિ. યુનિયન ઓફ ઈન્ડિયા કેસ, જેનો નિર્ણય 2017માં આવ્યો હતો, તે ભારતની સુપ્રીમ કોર્ટનો એક સીમાચિહ્નરૂપ ચુકાદો હતો. આ કેસમાં ભારતના બંધારણ હેઠળ ગોપનીયતાના અધિકારને મૂળભૂત અધિકાર તરીકે સમર્થન આપવામાં આવ્યું હતું.
\n
• આ કેસનું નેતૃત્વ નિવૃત્ત ન્યાયાધીશ જસ્ટિસ કે.એસ. પુટ્ટસ્વામીએ કર્યું હતું, જેમણે ગોપનીયતાના ભંગના આધારે આધાર યોજનાને પડકારી હતી.
\n
• ચુકાદામાં ઠરાવવામાં આવ્યું હતું કે ગોપનીયતાનો અધિકાર બંધારણના અનુચ્છેદ 21 હેઠળ જીવન અને વ્યક્તિગત સ્વતંત્રતાના અધિકારના અભિન્ન ભાગ રૂપે અને બંધારણના ભાગ III દ્વારા બાંયધરી આપવામાં આવેલી સ્વતંત્રતાના ભાગ રૂપે સુરક્ષિત છે.
\n
• નવ જજોની બેન્ચે સર્વાનુમતે સંમતિ આપી કે ગોપનીયતા એ મૂળભૂત અધિકાર છે, અને આ પહેલાના ચુકાદાઓને રદ કર્યા જેમાં આ અધિકારને નકારવામાં આવ્યો હતો.
\n
• આ કેસે ભારતમાં ગોપનીયતા, ડેટા સુરક્ષા અને વ્યક્તિગત અધિકારો સંબંધિત ભાવિ નિર્ણયો માટે પાયો નાખ્યો. નાગરિકોની ગોપનીયતાને રાજ્ય અને ખાનગી અતિક્રમણ સામે સુરક્ષિત રાખવા માટે એક દાખલો બેસાડ્યો.
\n

વધારાની માહિતી

\n
• શ્રેયા સિંઘલ વિ. યુનિયન ઓફ ઈન્ડિયા:\n
  \n
  • આ કેસમાં, જેનો નિર્ણય 2015માં આવ્યો હતો, માહિતી ટેકનોલોજી એક્ટ, 2000ની કલમ 66Aને રદ કરવામાં આવી હતી, જેને અનુચ્છેદ 19(1)(a) હેઠળ વાણી અને અભિવ્યક્તિની સ્વતંત્રતાનું ઉલ્લંઘન કરવા બદલ ગેરબંધારણીય ગણવામાં આવી હતી.
  \n
  • તેમાં ગોપનીયતાના અધિકારને સંબોધવામાં આવ્યો ન હતો. તેથી, આ વિકલ્પ ખોટો છે.
  \n
  \n
\n
• ઈન્દિરા સાહની વિ. યુનિયન ઓફ ઈન્ડિયા:\n
  \n
  • 1992ના આ સીમાચિહ્નરૂપ કેસમાં સામાજિક અને શૈક્ષણિક રીતે પછાત વર્ગો માટેના અનામત ક્વોટાના મુદ્દા સાથે કામ કરવામાં આવ્યું હતું અને મંડલ કમિશનની ભલામણોને સમર્થન આપવામાં આવ્યું હતું.
  \n
  • તે ગોપનીયતાના અધિકાર સાથે સંબંધિત ન હતો. તેથી, આ વિકલ્પ ખોટો છે.
  \n
  \n
\n
• નવતેજ સિંહ જોહર વિ. યુનિયન ઓફ ઈન્ડિયા:\n
  \n
  • 2018માં નક્કી કરવામાં આવેલા આ કેસમાં ભારતીય દંડ સંહિતાની કલમ 377ને રદ કરવામાં આવી હતી, જેમાં સમલૈંગિક કૃત્યોને ગુનાની શ્રેણીમાંથી બહાર કરવામાં આવ્યા હતા.
  \n
  • તેમાં ગરિમા અને ગોપનીયતા પર ભાર મૂકવામાં આવ્યો હતો, પરંતુ ચુકાદામાં ખાસ કરીને ગોપનીયતાના અધિકાર પર મૂળભૂત અધિકાર તરીકે ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવામાં આવ્યું ન હતું. તેથી, આ વિકલ્પ ખોટો છે.
  \n
  \n
\n
• ગોપનીયતાનો અધિકાર:\n
  \n
  • ગોપનીયતાની વિભાવના માનવ અધિકારોની સાર્વત્રિક ઘોષણા (UDHR)માં રહેલી છે, જેના પર ભારતે હસ્તાક્ષર કર્યા છે.
  \n
  • પુટ્ટસ્વામી કેસ પછી ભારતીય ન્યાયશાસ્ત્રમાં તેનું મહત્વ વધ્યું, જેમાં વ્યક્તિગત ડેટાના દુરુપયોગ અને રાજ્યની દેખરેખ સામે રક્ષણની ખાતરી કરવામાં આવી.
  \n
  • આ ચુકાદામાં ડેટા સુરક્ષા, દેખરેખ અને આધાર સંબંધિત કાયદાઓ માટે સૂચિતાર્થો છે, જે ભારતના ડિજિટલ ગોપનીયતા માળખાને આકાર આપે છે.
  \n
  \n
\n

મહત્વપૂર્ણ મુદ્દાઓ

\n
• અનુચ્છેદ 21:\n
  \n
  • જીવન અને વ્યક્તિગત સ્વતંત્રતાના અધિકારને સ્થાપિત કરે છે, જેમાં ગોપનીયતાનો અધિકાર શામેલ છે.
  \n
  • તે ભારતમાં વ્યક્તિગત સ્વાયત્તતા અને ગરિમાના રક્ષણ માટેનો આધાર છે.
  \n
  \n
\n
• પુટ્ટસ્વામી ચુકાદાની અસર:\n
  \n
  • વ્યક્તિગત ડેટા સુરક્ષા બિલ જેવા ડેટા સુરક્ષા અને ગોપનીયતા સંબંધિત કાયદાઓને પ્રભાવિત કર્યા.
  \n
  • આ ચુકાદાને અનુગામી કેસોમાં ટાંકવામાં આવ્યો છે, જેમાં આધાર અને ઇન્ટરનેટ શટડાઉન સંબંધિત કેસોનો સમાવેશ થાય છે.
  \n
  \n
\n
• ન્યાયિક બેંચ:\n
  \n
  • આ કેસનો નિર્ણય નવ જજોની બેંચ દ્વારા કરવામાં આવ્યો હતો, જે તેની બંધારણીય મહત્વ દર્શાવે છે.
  \n
  • તેણે ખડક સિંહ વિ. ઉત્તર પ્રદેશ રાજ્ય જેવા અગાઉના ચુકાદાઓને રદ કર્યા, જેમાં ગોપનીયતાને મૂળભૂત અધિકાર તરીકે નકારવામાં આવ્યો હતો.
  \n
  \n
\n

સાચો જવાબ છે ગુજરાત.

સમાચારમાં

\n\t
• રતનમહલ અભયારણ્યમાં વાઘની પુષ્ટિ થયા બાદ 33 વર્ષ પછી ગુજરાતને વાઘ રાજ્ય તરીકે પુનઃસ્થાપિત કરવામાં આવ્યું છે.
\n

મુખ્ય મુદ્દાઓ

\n\t
• દાહોદ જિલ્લામાં આવેલા રતનમહલ અભયારણ્યમાં વાઘની પુષ્ટિ થયા બાદ ગુજરાતને ત્રણ દાયકા પછી વાઘ રાજ્યનો દરજ્જો પાછો મળ્યો છે.
\n\t
• આ નિર્ણય નેશનલ ટાઈગર કન્ઝર્વેશન ઓથોરિટી (NTCA) દ્વારા લેવામાં આવ્યો હતો, જે ભારતમાં વાઘ સંરક્ષણ માટેની સર્વોચ્ચ સંસ્થા છે.
\n\t
• પુષ્ટિ થયેલ વાઘની હાજરીને કારણે ગુજરાતનો ઓલ ઈન્ડિયા ટાઈગર એસ્ટીમેશન 2026માં સમાવેશ કરવામાં આવ્યો છે.
\n\t
• વાઘને ઓળખવા માટે કેમેરા ટ્રેપ્સ અને સ્ટ્રાઈપ રેકગ્નિશન સોફ્ટવેર જેવી આધુનિક તકનીકોનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો હતો.
\n

વધારાની માહિતી

\n\t
• નેશનલ ટાઈગર કન્ઝર્વેશન ઓથોરિટી\n\n\t
  \n\t\t
  • NTCA એ પર્યાવરણ, વન અને આબોહવા પરિવર્તન મંત્રાલય હેઠળની વૈધાનિક સંસ્થા છે.
  \n\t\t
  • તે ભારતમાં વાઘ સંરક્ષણના પ્રયાસો, દેખરેખ અને નીતિ અમલીકરણની દેખરેખ રાખે છે.
  \n\t\t
  • આ સત્તા વાઘની હાજરીને માન્ય કરે છે અને સંરક્ષણ સંબંધિત નિર્ણયોને મંજૂરી આપે છે.
  \n\t
  \n\t
\n\t
• રતનમહલ અભયારણ્ય\n\t
  \n\t\t
  • રતનમહલ વન્યજીવ અભયારણ્ય ગુજરાતના દાહોદ જિલ્લામાં આવેલું છે.
  \n\t\t
  • પુષ્ટિ થયેલ વાઘની હાજરી પછી, તેને ટાઈગર રિઝર્વ જાહેર કરવા માટે સંભવિત વિચારણા છે.
  \n\t\t
  • આવી ઘોષણા કાનૂની સુરક્ષા અને સંરક્ષણ ભંડોળને મજબૂત કરશે.
  \n\t
  \n\t
\n\t
• ઓલ ઈન્ડિયા ટાઈગર એસ્ટીમેશન 2026\n\t
  \n\t\t
  • ઓલ ઈન્ડિયા ટાઈગર એસ્ટીમેશન એ વિશ્વના સૌથી મોટા વન્યજીવ વસ્તી સર્વેક્ષણોમાંનું એક છે.
  \n\t\t
  • 2026 ચક્ર તાજેતરમાં ઈન્દોરમાં શરૂ થયું.
  \n\t\t
  • તે વાઘની વસ્તીનો અંદાજ કાઢવા માટે કેમેરા ટ્રેપ્સ અને સ્ટ્રાઈપ પેટર્ન રેકગ્નિશન જેવા વૈજ્ઞાનિક સાધનોનો ઉપયોગ કરે છે.
  \n\t
  \n\t
\n\t
• કેમેરા ટ્રેપ અને સ્ટ્રાઈપ રેકગ્નિશન\n\t
  \n\t\t
  • કેમેરા ટ્રેપ્સ વન્યજીવોને તેમના કુદરતી આવાસમાં ખલેલ પહોંચાડ્યા વિના તેમની તસવીરો કેપ્ચર કરે છે.
  \n\t\t
  • સ્ટ્રાઈપ રેકગ્નિશન સોફ્ટવેર અનન્ય પટ્ટાની પેટર્નના આધારે વ્યક્તિગત વાઘને ઓળખે છે.
  \n\t\t
  • આ પદ્ધતિઓ સચોટ વસ્તી દેખરેખ અને લાંબા ગાળાની સંરક્ષણ યોજનાની ખાતરી કરે છે.
  \n\t
  \n\t
\n

સાચો જવાબ છે 3) 1 અને 2 બંને સાચા છે.

મુખ્ય મુદ્દાઓ

\n
• મુઘલ ડિઝાઇનમાં ભારતીય, ફારસી અને મધ્ય એશિયાઈ શૈલીઓનું મિશ્રણ છે:\n
  \n
  • મુઘલ સ્થાપત્ય ભારતીય, ફારસી અને મધ્ય એશિયાઈ સ્થાપત્ય શૈલીઓના મિશ્રણ માટે પ્રખ્યાત છે.
  \n
  • આ મિશ્રણ વિવિધ મુઘલ ઇમારતો જેવી કે કિલ્લાઓ, મહેલો, મસ્જિદો અને મકબરામાં પ્રતિબિંબિત થાય છે. જટિલ ભૌમિતિક પેટર્ન, સમપ્રમાણતા અને બગીચાઓ (ચારબાગ શૈલી) માં ફારસી પ્રભાવ જોઈ શકાય છે.
  \n
  • ભારતીય પ્રભાવ સ્થાનિક સામગ્રી અને પરંપરાગત ડિઝાઇનોના ઉપયોગમાં સ્પષ્ટ છે, જ્યારે મધ્ય એશિયાઈ શૈલીઓ ગુંબજો, કમાનો અને ખુલ્લા આંગણાઓમાં પ્રતિબિંબિત થાય છે.
  \n
  • આ મિશ્રણના ઉદાહરણોમાં તાજમહેલ, હુમાયુનો મકબરો અને લાલ કિલ્લો શામેલ છે. આથી, વિધાન 1 સાચું છે.
  \n
  \n
\n
• લાલ રેતીના પત્થર અને સફેદ આરસનો વ્યાપકપણે ઉપયોગ થતો હતો:\n
  \n
  • મુઘલ સ્થાપત્યમાં તેના નિર્માણમાં લાલ રેતીના પત્થર અને સફેદ આરસનો વ્યાપક ઉપયોગ થતો હતો.
  \n
  • પ્રારંભિક મુઘલ કાળ દરમિયાન કિલ્લાઓ, મહેલો અને મસ્જિદો જેવી ઇમારતોમાં મુખ્યત્વે લાલ રેતીના પત્થરનો ઉપયોગ થતો હતો, દા.ત., આગરા કિલ્લો અને ફતેહપુર સિકરી.
  \n
  • સફેદ આરસ શાહજહાંના શાસનકાળ દરમિયાન વધુ પ્રખ્યાત બન્યો, જે તાજમહેલ અને જામા મસ્જિદ જેવી પ્રતિકાત્મક ઇમારતોમાં જોવા મળે છે.
  \n
  • આ સામગ્રીઓના સંયોજને આકર્ષક વિપરીતતા સર્જી અને મુઘલ ઇમારતોની સૌંદર્યલક્ષી ભવ્યતામાં વધારો કર્યો. આથી, વિધાન 2 સાચું છે.
  \n
  \n
\n
• આથી, સાચો જવાબ છે 3) 1 અને 2 બંને સાચા છે.
\n

વધારાની માહિતી

\n
• મુઘલ સ્થાપત્યની મુખ્ય વિશેષતાઓ:\n
  \n
  • સમપ્રમાણતા: મુઘલ સ્થાપત્ય ડિઝાઇનમાં સમપ્રમાણતા અને સંતુલન પર ભાર મૂકે છે, જેમાં ઇમારતોમાં ઘણીવાર કેન્દ્રિય ગુંબજ અને સમપ્રમાણ ગોઠવણી હોય છે.
  \n
  • ચારબાગ બગીચાઓ: મુઘલ સ્થાપત્યમાં ચાર ચતુર્થાંશમાં વિભાજિત ફારસી-શૈલીના બગીચાઓ સામાન્ય હતા, જે સ્વર્ગનું પ્રતીક હતા. ઉદાહરણોમાં તાજમહેલ અને હુમાયુના મકબરાના બગીચાઓ શામેલ છે.
  \n
  • ગુંબજ: મોટા, ગોળાકાર ગુંબજ મુઘલ ડિઝાઇનનું એક વિશિષ્ટ લક્ષણ હતા, જે ઘણીવાર જટિલ કોતરણી અને ફ્લોરલ ડિઝાઇનોથી સુશોભિત હતા.
  \n
  • કમાનો અને વોલ્ટ: પોઇન્ટેડ કમાનો અને વોલ્ટેડ છતનો ઉપયોગ મુઘલ ઇમારતોમાં ભવ્યતા અને માળખાકીય મજબૂતાઈ ઉમેરે છે.
  \n
  • કેલિગ્રાફી: ઇસ્લામિક કેલિગ્રાફી, ઘણીવાર કુરાનીક શ્લોકો સાથે, દિવાલો અને દરવાજા પર એક સામાન્ય સુશોભન તત્વ હતું.
  \n
  \n
\n
• મુઘલ સ્થાપત્યના ઉદાહરણો:\n
  \n
  • હુમાયુનો મકબરો: 16મી સદીમાં દિલ્હીમાં બાંધવામાં આવેલો, તેને ભારતમાં મુઘલ સ્થાપત્યનું પ્રથમ ઉદાહરણ માનવામાં આવે છે.
  \n
  • તાજમહેલ: તેની પત્ની મુમતાઝ મહેલ માટે શાહજહાં દ્વારા આગરામાં મકબરા તરીકે બાંધવામાં આવેલો, તે વિશ્વના સૌથી પ્રખ્યાત સ્મારકોમાંનો એક છે.
  \n
  • લાલ કિલ્લો: શાહજહાં દ્વારા દિલ્હીમાં બાંધવામાં આવેલો, તે મુઘલ કિલ્લાના સ્થાપત્યની ભવ્યતા દર્શાવે છે.
  \n
  • ફતેહપુર સિકરી: અકબરની રાજધાની, જે ઇન્ડો-ઇસ્લામિક સ્થાપત્ય શૈલીઓના મિશ્રણને દર્શાવે છે.
  \n
  \n
\n
• સામગ્રીનું મહત્વ:\n
  \n
  • લાલ રેતીના પત્થર: શક્તિ અને ટકાઉપણુંનું પ્રતીક; કિલ્લાઓ અને મહેલોમાં વ્યાપકપણે ઉપયોગ થતો હતો.
  \n
  • સફેદ આરસ: શુદ્ધતા અને લાવણ્યનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે; મકબરાઓ અને મસ્જિદોમાં વ્યાપકપણે ઉપયોગ થતો હતો.
  \n
  \n
\n

મહત્વપૂર્ણ મુદ્દાઓ

\n
• મુઘલ સ્થાપત્યનો વિકાસ:\n
  \n
  • બાબર: ભારતમાં ફારસી-શૈલીના બગીચાઓનો પરિચય કરાવ્યો, મુઘલ સ્થાપત્ય પરંપરાનો પાયો નાખ્યો.
  \n
  • અકબર: ભારતીય અને ફારસી શૈલીઓનું મિશ્રણ કર્યું, ફતેહપુર સિકરી અને આગરા કિલ્લા જેવી પ્રતિકાત્મક ઇમારતોનું નિર્માણ કર્યું.
  \n
  • શાહજહાં: સફેદ આરસના તેના પ્રેમ માટે જાણીતા, તેણે તાજમહેલ, લાલ કિલ્લો અને જામા મસ્જિદનું નિર્માણ કર્યું.
  \n
  \n
\n
• મુઘલ સ્થાપત્યની અસર:\n
  \n
  • મુઘલ સ્થાપત્યે પછીની શૈલીઓ, જેમાં વસાહતી અને આધુનિક ભારતીય સ્થાપત્ય શામેલ છે, તેને પ્રભાવિત કરી.
  \n
  • ફારસી, ભારતીય અને મધ્ય એશિયાઈ તત્વોનું મિશ્રણ દક્ષિણ એશિયામાં ઇસ્લામિક સ્થાપત્યની એક વ્યાખ્યાયિત લાક્ષણિકતા બની.
  \n
  \n
\n

સાચો જવાબ છે અનુચ્છેદ 32 અને 226.

મુખ્ય મુદ્દાઓ

\n
• અનુચ્છેદ 32: આ અનુચ્છેદ સુપ્રીમ કોર્ટને મૂળભૂત અધિકારોના અમલ માટે રીટ જારી કરવાની સત્તા આપે છે. તેને ડો. બી.આર. આંબેડકરે વર્ણવ્યા મુજબ \"બંધારણનો હૃદય અને આત્મા\" તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
\n
• અનુચ્છેદ 226: આ અનુચ્છેદ હાઈકોર્ટને મૂળભૂત અધિકારોના અમલ માટે તેમજ અન્ય કોઈપણ હેતુ માટે રીટ જારી કરવાની સત્તા આપે છે, જે તેને અનુચ્છેદ 32 ની સરખામણીમાં વ્યાપક બનાવે છે.
\n
• આ બંને અનુચ્છેદો ભારતીય બંધારણના ભાગ III માં સમાવિષ્ટ મૂળભૂત અધિકારોના રક્ષણ અને અમલને સુનિશ્ચિત કરવામાં નિર્ણાયક છે.
\n
• આ જોગવાઈઓ હેઠળ, અદાલતો હેબિયસ કોર્પસ, મેન્ડમસ, પ્રોહિબિશન, સર્ટિઓરરી અને ક્વો વોરંટો જેવી રીટ જારી કરી શકે છે, જે અધિકારોના ઉલ્લંઘનના કિસ્સામાં ન્યાયિક હસ્તક્ષેપની ખાતરી કરે છે.
\n
• વધુમાં, માહિતી અધિકાર (RTI)ને ભારતીય બંધારણના અનુચ્છેદ 19(1)(a) હેઠળ મૂળભૂત અધિકાર માનવામાં આવે છે, જે વાણી અને અભિવ્યક્તિની સ્વતંત્રતાના અધિકારની ખાતરી આપે છે. અનુચ્છેદ 32 અને 226 આ અધિકારને લાગુ કરવા માટે કાનૂની માળખું પૂરું પાડે છે.
\n

વધારાની માહિતી

\n
• અનુચ્છેદ 32 અને 226 હેઠળની રીટ:\n
  \n
  • હેબિયસ કોર્પસ: ગેરકાયદેસર રીતે અટકાયતમાં લેવાયેલી વ્યક્તિને મુક્ત કરવાનો નિર્દેશ આપીને વ્યક્તિની સ્વતંત્રતાના અધિકારનું રક્ષણ કરે છે.
  \n
  • મેન્ડમસ: જાહેર સત્તાધિકારીને તેની ફરજ બજાવવાનો આદેશ આપે છે.
  \n
  • પ્રોહિબિશન: નીચલી અદાલતો અથવા ટ્રિબ્યુનલોને તેમના અધિકારક્ષેત્રને ઓળંગતા અટકાવે છે.
  \n
  • સર્ટિઓરરી: નીચલી અદાલત અથવા ટ્રિબ્યુનલના આદેશને રદ કરે છે જે તેના અધિકારક્ષેત્રને ઓળંગે છે અથવા પ્રક્રિયાગત યોગ્યતાનું ઉલ્લંઘન કરે છે.
  \n
  • ક્વો વોરંટો: જાહેર કચેરીમાં વ્યક્તિના દાવાની કાયદેસરતાને પડકારે છે.
  \n
  \n
\n\n
• અનુચ્છેદ 32 નો અવકાશ:\n
  \n
  • અનુચ્છેદ 32 ફક્ત સુપ્રીમ કોર્ટને જ લાગુ પડે છે.
  \n
  • તે મૂળભૂત અધિકારોના ઉલ્લંઘન સંબંધિત કેસો સાથે કામ કરે છે.
  \n
  • તે એક બાંયધરીકૃત ઉપાય છે, જેનો અર્થ છે કે જો મૂળભૂત અધિકારોનું ઉલ્લંઘન થાય તો સુપ્રીમ કોર્ટ કાર્ય કરવા માટે બંધાયેલી છે.
  \n
  \n
\n\n
• અનુચ્છેદ 226 નો અવકાશ:\n
  \n
  • અનુચ્છેદ 226 હાઈકોર્ટને લાગુ પડે છે અને તેનો અવકાશ અનુચ્છેદ 32 કરતા વ્યાપક છે.
  \n
  • હાઈકોર્ટ મૂળભૂત અધિકારોના અમલ માટે જ નહીં પરંતુ અન્ય કોઈપણ કાનૂની અધિકાર માટે પણ રીટ જારી કરી શકે છે.
  \n
  • હાઈકોર્ટનું અધિકારક્ષેત્ર વિશાળ છે પરંતુ પ્રાદેશિક અને અન્ય અવરોધોને આધીન છે.
  \n
  \n
\n\n
• માહિતી અધિકાર (RTI):\n
  \n
  • RTI એક્ટ, 2005, ભારતીય નાગરિકોને જાહેર સત્તાવાળાઓ પાસેથી માહિતી મેળવવાની વિનંતી કરવાની મંજૂરી આપે છે, જે પારદર્શિતા અને જવાબદારીમાં વધારો કરે છે.
  \n
  • તે અનુચ્છેદ 19(1)(a) સાથે જોડાયેલું છે, જે વાણી અને અભિવ્યક્તિની સ્વતંત્રતાના અધિકારની ખાતરી આપે છે.
  \n
  • અનુચ્છેદ 32 અને 226 હેઠળ, વ્યક્તિઓ માહિતીના અધિકારથી વંચિત રહેવાના કિસ્સામાં અદાલતોનો સંપર્ક કરી શકે છે.
  \n
  \n
\n

મહત્વપૂર્ણ મુદ્દાઓ

\n
• અનુચ્છેદ 32 અને 226: સરખામણી:\n
  \n
  • અનુચ્છેદ 32 એ મૂળભૂત અધિકાર છે, જ્યારે અનુચ્છેદ 226 એ બંધારણીય જોગવાઈ છે.
  \n
  • અનુચ્છેદ 32 મૂળભૂત અધિકારોના ઉલ્લંઘન માટે ઉપાયો પૂરા પાડે છે, જ્યારે અનુચ્છેદ 226 અન્ય કાનૂની અધિકારો સુધી પણ વિસ્તરે છે.
  \n
  • અનુચ્છેદ 226 હેઠળ, હાઈકોર્ટને તેમના સંબંધિત રાજ્યોની અંદરના બાબતો પર અધિકારક્ષેત્ર છે, જ્યારે અનુચ્છેદ 32 સુપ્રીમ કોર્ટને સમગ્ર દેશમાં અધિકારક્ષેત્ર આપે છે.
  \n
  \n
\n\n
• ન્યાયિક સક્રિયતા:\n
  \n
  • અનુચ્છેદ 32 અને 226 હેઠળની સત્તાઓ ભારતમાં ન્યાયિક સક્રિયતા માટે મહત્વપૂર્ણ છે.
  \n
  • આ અનુચ્છેદો અદાલતોને બંધારણીય અધિકારોના અમલીકરણને સુનિશ્ચિત કરવા અને વ્યક્તિઓની ફરિયાદોને સંબોધવા માટે સશક્ત બનાવે છે.
  \n
  \n
\n

સાચો જવાબ છે એન્ટી-ટેન્ક મિસાઇલ.

સમાચારમાં

\n\t
• સંરક્ષણ મંત્રાલયે INVAR એન્ટી-ટેન્ક મિસાઇલોની ખરીદી માટે ભારત ડાયનેમિક્સ લિમિટેડ (BDL) સાથે કરાર કર્યો છે.
\n

મુખ્ય મુદ્દાઓ

\n\t
• સંરક્ષણ મંત્રાલય અને ભારત ડાયનેમિક્સ લિમિટેડ (BDL) એ INVAR એન્ટી-ટેન્ક મિસાઇલોની ખરીદી માટે રૂ. 2,095.70 કરોડના કરાર પર હસ્તાક્ષર કર્યા છે.
\n\t
• આ મિસાઇલો T-90 ટેન્કની ફાયરપાવર અને ઘાતકતા વધારવા માટે બનાવાયેલ છે, જે ભારતીય સેનાની આર્મર્ડ રેજિમેન્ટની પ્રાથમિક યુદ્ધ ટેન્ક છે.
\n\t
• INVAR એક અત્યાધુનિક લેસર-ગાઇડેડ એન્ટી-ટેન્ક મિસાઇલ સિસ્ટમ છે, જે તેના લક્ષ્યને મારવાની ખૂબ જ ઊંચી સંભાવના માટે જાણીતી છે.
\n\t
• આ ખરીદી 'બાય (ઇન્ડિયન)' કેટેગરી હેઠળ આવે છે, જે સંરક્ષણ ક્ષેત્રે સરકારની 'આત્મનિર્ભરતા' પહેલને સમર્થન આપે છે.
\n

વધારાની માહિતી

\n\t
• એન્ટી-ટેન્ક મિસાઇલ:\n\n\t
  \n\t\t
  • એન્ટી-ટેન્ક મિસાઇલ એ એક ગાઇડેડ મિસાઇલ છે જે મુખ્યત્વે ટેન્ક જેવા ભારે સશસ્ત્ર લશ્કરી વાહનોને તોડી પાડવા અને નષ્ટ કરવા માટે બનાવવામાં આવી છે. INVAR મિસાઇલ ખાસ કરીને આ હેતુ માટે T-90 ટેન્ક સાથે ઉપયોગ કરવા માટે ખરીદવામાં આવી છે.
  \n\t
  \n\t
\n\t
• ભારત ડાયનેમિક્સ લિમિટેડ (BDL):\n\t
  \n\t\t
  • BDL એ ભારતના અગ્રણી સંરક્ષણ જાહેર ક્ષેત્રના ઉપક્રમો (DPSU) પૈકીનું એક છે જે ભારતીય સશસ્ત્ર દળો માટે માર્ગદર્શિત મિસાઇલ સિસ્ટમ્સ અને સંલગ્ન સાધનોના ઉત્પાદનમાં સામેલ છે.
  \n\t
  \n\t
\n\t
• T-90 ટેન્ક:\n\t
  \n\t\t
  • T-90 એ ત્રીજી પેઢીની મુખ્ય યુદ્ધ ટેન્ક છે જે ભારતીય સેનાના આર્મર્ડ કોર્પ્સની કરોડરજ્જુ બનાવે છે. INVAR મિસાઇલોનું સંકલન તેની લડાઇ ક્ષમતામાં નોંધપાત્ર વધારો કરે છે.
  \n\t
  \n\t
\n\t
• 'બાય (ઇન્ડિયન)' કેટેગરી:\n\t
  \n\t\t
  • આ સંરક્ષણ પ્રાપ્તિ પ્રક્રિયા (DAP) હેઠળની પ્રાપ્તિ શ્રેણી છે જે ભારતીય વિક્રેતાઓ પાસેથી સંરક્ષણ સાધનોની પ્રાપ્તિને પ્રોત્સાહન આપે છે. તે સંરક્ષણ ઉત્પાદનમાં ભારતને આત્મનિર્ભર બનાવવા માટેની 'આત્મનિર્ભર ભારત' નીતિનો એક મહત્વપૂર્ણ ભાગ છે.
  \n\t
  \n\t
\n

સાચો જવાબ ડન્સ છે.

 Key Points

\n\t
• ડૂન એ નાના હિમાલય (અથવા મધ્ય હિમાલય) અને શિવાલિક શ્રેણી વચ્ચે સ્થિત લાંબા ગોળાકાર ખીણો છે.
\n\t
• હિમાલયન ઓરોજેની (પર્વત-નિર્માણ પ્રક્રિયા) દરમિયાન ગાળાવાળા ખડકોના ફોલ્ડિંગને કારણે તેઓ રચાય છે.
\n\t
• મહત્વપૂર્ણ ડન્સના ઉદાહરણોમાં દેહરાદૂન, કોટલી ડૂન અને પાટલી ડૂનનો સમાવેશ થાય છે.
\n\t
• આ ખીણો ઘણીવાર ફળદ્રુપ હોય છે અને કૃષિને સમર્થન આપે છે, જે તેમને સ્થાનિક અર્થતંત્ર માટે મહત્વપૂર્ણ બનાવે છે.
\n\t
• \"ડૂન\" શબ્દ હિન્દી શબ્દ “ડૂન” પરથી ઉતરી આવેલો છે, જેનો અર્થ ખીણ થાય છે.
\n

 Additional Information

\n\t
• નાના હિમાલય:\n\n\t
  \n\t\t
  • નાના હિમાલય, જેને હિમાચલ પણ કહેવામાં આવે છે, શિવાલિકના ઉત્તરમાં અને મોટા હિમાલયના દક્ષિણમાં સ્થિત છે.
  \n\t\t
  • તેઓ મેટામોર્ફિક અને ગાળાવાળા ખડકોથી બનેલા છે અને તેમના ખડકાળ ભૂપ્રદેશ અને ઊંડી ખીણો માટે જાણીતા છે.
  \n\t
  \n\t
\n\t
• શિવાલિક શ્રેણી:\n\t
  \n\t\t
  • શિવાલિક હિમાલયની સૌથી બહારની શ્રેણી છે અને નદીઓ દ્વારા લાવવામાં આવેલા અસ્થિર ગાળાવાળા પદાર્થોથી બનેલી છે.
  \n\t\t
  • આ શ્રેણી કાટમાળ માટે સંવેદનશીલ છે અને ઊંચા ઢોળાવ દ્વારા વર્ગીકૃત થયેલ છે.
  \n\t
  \n\t
\n\t
• હિમાલયન ઓરોજેની:\n\t
  \n\t\t
  • લગભગ 50 મિલિયન વર્ષો પહેલા ભારતીય પ્લેટના યુરેશિયન પ્લેટ સાથે અથડાવાને કારણે હિમાલય રચાયો હતો.
  \n\t\t
  • આ ટેક્ટોનિક પ્રવૃત્તિએ ગાળાવાળા ખડકોના ફોલ્ડિંગ અને ઉપર ઉઠાવવાનું કારણ બન્યું, જેના કારણે ડન્સ જેવી શ્રેણીઓ અને ખીણો રચાઈ.
  \n\t
  \n\t
\n\t
• ખીણોના અન્ય પ્રકારો:\n\t
  \n\t\t
  • ડોઆબ: બે નદીઓ વચ્ચેની જમીન, સામાન્ય રીતે ઈન્ડો-ગંગાટિક મેદાનોમાં ઉપયોગમાં લેવાય છે (દા.ત., પંજાબના ડોઆબ).
  \n\t\t
  • મીએન્ડર્સ: નદીના ચેનલમાં વળાંકવાળા વળાંક, મુખ્યત્વે તેના નીચલા ભાગમાં રચાય છે.
  \n\t\t
  • ખાદર: પૂર દરમિયાન નદીના થાપણો દ્વારા રચાયેલા ફળદ્રુપ જળાશય પ્રદેશો, ઘણીવાર ઈન્ડો-ગંગાટિક મેદાનોમાં જોવા મળે છે.
  \n\t
  \n\t
\n

સાચો જવાબ છે સૂર્યા ચારિશ્મા તામિરી.

સમાચારમાં

\n\t
• વિજયવાડામાં યોજાયેલી 87મી સિનિયર નેશનલ બેડમિન્ટન ચેમ્પિયનશિપમાં સૂર્યા ચારિશ્મા તામિરીએ મહિલા સિંગલ્સનો ખિતાબ જીત્યો.
\n

મુખ્ય મુદ્દાઓ

\n\t
• સૂર્યા ચારિશ્મા તામિરીએ વિજયવાડામાં યોજાયેલી 87મી સિનિયર નેશનલ બેડમિન્ટન ચેમ્પિયનશિપમાં મહિલા સિંગલ્સનો ખિતાબ જીત્યો.
\n\t
• તેણે ફાઇનલમાં તન્વી પાટરીને 17-21, 21-12, 21-14 ના કમબેક સ્કોર સાથે હરાવી.
\n\t
• આ જીત નિર્ણાયક રમતોમાં તેની સ્થિતિસ્થાપકતા અને મજબૂત પ્રદર્શનને ઉજાગર કરે છે.
\n\t
• આ ચેમ્પિયનશિપ તેની સિનિયર રાષ્ટ્રીય બેડમિન્ટન કારકિર્દીમાં એક મહત્વપૂર્ણ સીમાચિહ્નરૂપ હતી.
\n

વધારાની માહિતી

\n\t
• 87મી સિનિયર નેશનલ બેડમિન્ટન ચેમ્પિયનશિપ\n\n\t
  \n\t\t
  • આ ટુર્નામેન્ટ વિજયવાડામાં યોજાઈ હતી અને તેમાં સિંગલ્સ અને ડબલ્સ કેટેગરીમાં ટોચના ભારતીય શટલરોએ ભાગ લીધો હતો.
  \n\t\t
  • તે ભારતમાં સિનિયર બેડમિન્ટન ખેલાડીઓ માટે મુખ્ય સ્થાનિક મંચ તરીકે સેવા આપે છે.
  \n\t
  \n\t
\n\t
• પુરુષ સિંગલ્સ\n\t
  \n\t\t
  • રિત્ત્વિક સંજીવી એસ.એ પુરુષ સિંગલ્સનો ખિતાબ જીત્યો.
  \n\t\t
  • તેણે ફાઇનલમાં ભરત રાઘવને 21-16, 22-20 ના સ્કોરથી હરાવ્યો.
  \n\t
  \n\t
\n\t
• ડબલ્સ શ્રેણીઓ\n\t
  \n\t\t
  • એ. હરિહરન અને રૂબન કુમારે પુરુષ ડબલ્સનો ખિતાબ જીત્યો, મિથિલેશ કૃષ્ણન અને પ્રેજનને 24-22, 21-17 થી હરાવ્યા.
  \n\t\t
  • ભૂતપૂર્વ ચેમ્પિયન શિખા ગૌતમ અને અશ્વિની ભાટ કે.એ 21-14, 21-18ની જીત સાથે મહિલા ડબલ્સનો તાજ પાછો મેળવ્યો.
  \n\t
  \n\t
\n\t
• મિશ્ર ડબલ્સ\n\t
  \n\t\t
  • સત્વિક રેડ્ડી કે. અને રાધિકા શર્માએ મિશ્ર ડબલ્સનો ખિતાબ સુરક્ષિત કર્યો.
  \n\t\t
  • તેઓએ 21-9, 21-15 ના પ્રભાવી સ્કોરલાઇન સાથે ફાઇનલ જીતી.
  \n\t
  \n\t
\n

સાચો જવાબ છે સ્થાનિકથી વૈશ્વિક - આત્મનિર્ભર ભારત .

Key Points

\n\t
• 39મો સૂરજકુંડ આંતરરાષ્ટ્રીય હસ્તકલા મેળો 2026 ( 31 જાન્યુઆરીથી 15 ફેબ્રુઆરી 2026 સુધી ) હરિયાણાના ફરીદાબાદમાં આવેલા સૂરજકુંડ ખાતે ઉપપ્રમુખ સીપી રાધાકૃષ્ણન દ્વારા ઉદ્ઘાટન કરવામાં આવ્યું હતું. આ વાર્ષિક કાર્યક્રમને વિશ્વના સૌથી મોટા હસ્તકલા મેળા તરીકે ઓળખવામાં આવે છે, જે પરંપરાગત ભારતીય હસ્તકલાની સમૃદ્ધ વિવિધતા દર્શાવે છે.
\n\t
• 2026 ના મેળાની થીમ \"લોકલ ટુ ગ્લોબલ - આત્મનિર્ભર ભારત\" છે. આ થીમ ભારત સરકારના \"મેક ઇન ઇન્ડિયા\" અને \"વોકલ ફોર લોકલ\" પહેલ દ્વારા આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે સ્વદેશી ઉત્પાદનોને પ્રોત્સાહન આપવા અને આત્મનિર્ભર અર્થતંત્રને પ્રોત્સાહન આપવાના મિશન સાથે સુસંગત છે.
\n\t
• આ મેળો ભારતભર અને 20 થી વધુ ભાગ લેનારા દેશોના કારીગરો , વણકરો અને શિલ્પકારોને તેમની પરંપરાગત કુશળતા દર્શાવવા અને ગ્રાહકોને સીધા તેમના ઉત્પાદનો વેચવા માટે એક વિશાળ પ્લેટફોર્મ પૂરું પાડે છે.
\n\t
• 2026 માટે થીમ સ્ટેટ્સ તરીકે ઉત્તર પ્રદેશ અને મેઘાલયની પસંદગી કરવામાં આવી હતી.
\n\t
• ઇજિપ્તે 2026 ના વર્ષ માટે મેળાના ભાગીદાર રાષ્ટ્ર તરીકે ભાગ લીધો હતો.
\n\t
• આ કાર્યક્રમનું આયોજન સૂરજકુંડ મેળા ઓથોરિટી અને હરિયાણા ટુરિઝમ દ્વારા કેન્દ્રીય પર્યટન , કાપડ , સંસ્કૃતિ અને વિદેશ મંત્રાલયોના સહયોગથી કરવામાં આવે છે. તે સામાન્ય રીતે દર વર્ષે ફેબ્રુઆરી મહિનામાં થાય છે.
\n\t
• 39મી આવૃત્તિ પરંપરાગત વારસાના આધુનિક માર્કેટિંગ સાથે મિશ્રણ પર ભાર મૂકે છે, જે સ્થાનિક હસ્તકલા ઉદ્યોગોને વૈશ્વિક બજારો સુધી પહોંચવામાં મદદ કરે છે, જેનાથી ગ્રામીણ કારીગરોની સામાજિક-આર્થિક સ્થિતિમાં સુધારો થાય છે.
\n

Additional Information

\n\t
• ઇતિહાસ અને મહત્વ: સૂરજકુંડ હસ્તકલા મેળાનું આયોજન સૌપ્રથમ 1987 માં કુશળ કારીગરો માટે એક પ્લેટફોર્મ પૂરું પાડવા માટે કરવામાં આવ્યું હતું, જેઓ મશીનથી બનેલા માલસામાનથી થતી મુશ્કેલીઓનો સામનો કરી રહ્યા હતા. દાયકાઓથી, તે રાષ્ટ્રીય મેળામાંથી એક આંતરરાષ્ટ્રીય સાંસ્કૃતિક ઘટના બની છે.
\n\t
• સ્થાન વારસો: આ મેળો સૂરજકુંડ જળાશય પાસે યોજાય છે, જે તોમર વંશના રાજા સૂરજ પાલ દ્વારા બનાવવામાં આવેલ એક પ્રાચીન ૧૦મી સદીની પાણીની ટાંકી છે. આ સ્થળ એક ઐતિહાસિક પૃષ્ઠભૂમિ પ્રદાન કરે છે જે મેળાના પરંપરાગત થીમને પૂરક બનાવે છે.
\n\t
• થીમ સ્ટેટ અને પાર્ટનર નેશન: દર વર્ષે, મેળામાં એક ચોક્કસ થીમ સ્ટેટ અને એક પાર્ટનર નેશન હોય છે. થીમ સ્ટેટ મેળાના મેદાનમાં ખાસ ડિઝાઇન કરાયેલ કાયમી દ્વાર અને સંકુલ દ્વારા તેની અનોખી સ્થાપત્ય , લોક કલા અને રાંધણ પરંપરાઓનું પ્રદર્શન કરે છે.
\n\t
• સાંસ્કૃતિક કાર્યક્રમો: હસ્તકલા ઉપરાંત, આ મેળો તેના સેન્ટરસ્ટેજ (ચૌપાલ) માટે પ્રખ્યાત છે, જ્યાં વિવિધ રાજ્યો અને દેશોના લોક કલાકારો, નર્તકો અને સંગીતકારો દિવસભર તેમના પ્રદેશોના અમૂર્ત સાંસ્કૃતિક વારસાનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે.
\n\t
• આર્થિક અસર: લાખો સ્થાનિક અને આંતરરાષ્ટ્રીય પ્રવાસીઓને આકર્ષીને, આ મેળો હરિયાણા રાજ્ય માટે નોંધપાત્ર આવક ઉત્પન્ન કરે છે અને હાથશાળ અને હસ્તકલા ક્ષેત્રોમાં સંકળાયેલા હજારો પરિવારો માટે ટકાઉ આજીવિકા પૂરી પાડે છે.
\n

\nImportant Points

\n\t
• વોકલ ફોર લોકલ: આ પહેલ 2026 ની થીમનું કેન્દ્ર છે, જે નાગરિકોને સ્થાનિક વ્યવસાયોને ટેકો આપવા માટે પ્રોત્સાહિત કરે છે. આ મેળો ગ્રામીણ કારીગરો અને શહેરી ખરીદનાર વચ્ચે સેતુ તરીકે કામ કરે છે, જે ખાતરી કરે છે કે પરંપરાગત કલા સ્વરૂપો લુપ્ત ન થાય.
\n\t
• ડિજિટલ એકીકરણ: તાજેતરના વર્ષોમાં, મેળામાં ડિજિટલ ચુકવણી પ્રણાલીઓ અને ઈ-કોમર્સ પોર્ટલોનો સમાવેશ કરવામાં આવ્યો છે જેથી કારીગરોને વ્યવહારોનું કાર્યક્ષમ સંચાલન કરવામાં અને ઇવેન્ટ સમાપ્ત થયા પછી પણ તેમનો વ્યવસાય ચાલુ રાખવામાં મદદ મળે.
\n\t
• આંતરરાષ્ટ્રીય રાજદ્વારી: વિવિધ લોકોની ભાગીદારીવિદેશી રાષ્ટ્રો (ખાસ કરીને SCO , આફ્રિકન યુનિયન અને ASEAN પ્રદેશોમાંથી) લોકો-થી-લોકોના સંપર્કને પ્રોત્સાહન આપે છે અને ભારત અને બાકીના વિશ્વ વચ્ચે દ્વિપક્ષીય સાંસ્કૃતિક સંબંધોને મજબૂત બનાવે છે.
\n

આપેલ છે:

શાંત પાણીમાં બોટની ઝડપ = 6 કિમી/કલાક

નદીની ઝડપ = 2 કિમી/કલાક

સમાન અંતર માટે અપસ્ટ્રીમમાં અને ડાઉનસ્ટ્રીમ વચ્ચેનો સમયનો તફાવત = 2 કલાક

ઉપયોગમાં લેવાયેલી સંકલ્પના:

અપસ્ટ્રીમની ઝડપ = બોટની ઝડપ - નદીની ઝડપ

ડાઉનસ્ટ્રીમની ઝડપ = બોટની ઝડપ + નદીની ઝડપ

આપેલા અંતર માટે, ઝડપ ∝ (1/સમય)

ગણતરી:

અપસ્ટ્રીમમાં ઝડપ = 6 - 2 = 4 કિમી/કલાક

ડાઉનસ્ટ્રીમમાં ઝડપ = 6 + 2 = 8 કિમી/કલાક

ધારો કે કાપેલું અંતર x કિમી છે

અપસ્ટ્રીમનો સમય = (x/4) કલાક

ડાઉનસ્ટ્રીમનો સમય = (x/8) કલાક

તેથી, (x/4) - (x/8) = 2

⇒ 2x - x = 16

⇒ x = 16 કિમી

∴ કાપેલું અંતર 16 કિમી છે.

શર્ટની કિંમત = રૂ. 1600

વેચાણ કિંમત = કિંમત કિંમત × (1 - ડિસ્કાઉન્ટ%)

આપેલ:

સંખ્યા = 657321A

ઉપયોગમાં લેવાયેલ ખ્યાલ:

જ્યારે સંખ્યાના અંકોનો સરવાળો 3 વડે વિભાજ્ય હોય છે, ત્યારે તે સંખ્યા પણ 3 વડે વિભાજ્ય હોય છે.

ગણતરી:

657321A ના બધા અંકોનો સરવાળો = (6 + 5 + 7 + 3 + 2 + 1 + A)

⇒ (24 + A)

હવે, 24, 3 વડે વિભાજ્ય છે

તેથી, જ્યારે આપણે 0, 3, 6 અને 9 ઉમેરીએ છીએ, ત્યારે તે પણ 3 વડે વિભાજ્ય છે

બધા શક્ય મૂલ્યો મૂક્યા પછી શક્ય સંખ્યાઓ હશે

6573210, 6573213, 6573216, 6573219

A ના શક્ય મૂલ્યો 0, 3, 6 અને 9 છે

∴ A ના શક્ય મૂલ્યો 0, 3, 6 અને 9 છે એટલે કે કુલ શક્ય મૂલ્ય 4 છે

પ્રશ્નમાં, તે A નું શક્ય મૂલ્ય પૂછી રહ્યું છે જેથી સંખ્યા 3 વડે વિભાજ્ય હોય અને તે શક્ય મૂલ્ય 0, 3, 6 અને 9 છે

0 પણ 3 વડે વિભાજ્ય છે. તેથી, તે એક શક્ય મૂલ્ય તરીકે ગણાશે.

તેથી, અહીં A ના 4 શક્ય મૂલ્યો 0, 3, 6, 9 છે, તેથી સાચો જવાબ 4 છે.

ગણતરી:

(4.8 x 108​) ÷ (12 x 105)

⇒ (48 x 107)/(12 x 105)

⇒ 4 x 10²

⇒ 400

ગણતરી:

આપેલ છે કે,

જો રૂ. 11800 ત્રણ મિત્રો A, B અને C માં એવી રીતે વહેંચવામાં આવે છે

કે 2A = 5B = 7C

ધારો કે, 2A = 5B = 7C = (2, 5, 7) નો લ.સા.અ.

⇒ 2A = 5B = 7C = 70

તેમના હિસ્સા ગુણોત્તરમાં રહેશે

⇒ A : B : C = 35 : 14 : 10

⇒ 35 + 14 + 10 = 59 એકમ

59 એકમ = 11800

1 એકમ = 200

∴ A નો હિસ્સો 35 x 200 = 7000 થશે

સૂત્ર

a^x x a^y = a^{(x + y)}

ax ÷ ay = a(x - y)

ગણતરી

5m ÷ 5-3 x 510 = 515

= 5^{m - (-3) + 10} = 515

= 5^{m + 13} = 5¹⁵

ઘાતોની સરખામણી કરતાં,

m + 13 = 15

∴ m = 2

નવ સંખ્યાઓનો સરવાળો = 60 x 9 = 540

પહેલી પાંચ સંખ્યાઓનો સરવાળો = 55 x 5 = 275

આગળની ત્રણ સંખ્યાઓનો સરવાળો = 65 x 3 = 195

નવમી સંખ્યા = (540 - 275 - 195) = (540 - 470) = 70

તેથી, દસમી સંખ્યા = 70 + 10 = 80

⇒ પાઇપ P ની ક્ષમતા = 1/32

⇒ પાઇપ Q ની ક્ષમતા = 1/36

⇒ પાઇપ R દ્વારા 1 મિનિટમાં ખાલી થતી ટાંકી = 1/20

ત્રણેય પાઇપ ખોલવાથી 1 મિનિટમાં અડધી ટાંકી ભરાશે = 1 / 2{1/32 + 1/36 - 1/20} = 720/13 = \\(55\\frac{5}{13}\\;minutes\\)

જેમ આપણે જાણીએ છીએ,

1 મીટર = 100 સેમી, 5.25 મીટર = 525 સેમી, 4.55 મીટર = 455 સેમી

525 અને 455 નો ગુ.સા.અ.

⇒ 525 = 3 × 5 × 5 × 7, ⇒ 455 = 5 × 7 × 13

455 અને 525 = 5 × 7 = 35 નો ગુ.સા.અ.

ગણતરી

રૂ. 1 અને 50 પૈસાના સિક્કાઓની કિંમત = 30 : 11

સિક્કાઓની સંખ્યા = 30 : 22

⇒ 52 ભાગ = 520

⇒ 1 ભાગ = 10

⇒ 22 ભાગ = 10 x 22

⇒ 220

આપેલ:

પ્રથમ 3 કલાક માટે માણસની ઝડપ 30 કિમી/કલાક છે અને પછીના 3 કલાક માટે તેની ઝડપ 50 કિમી/કલાક છે.

વપરાયેલ સૂત્ર:

સરેરાશ ઝડપ = કુલ અંતર/કુલ સમય

ઝડપની સરેરાશ = (બધી ઝડપોનો સરવાળો)/વિવિધ ઝડપની સંખ્યા

ગણતરીઓ:

કુલ અંતર = 3 × 30 + 3 × 50 (અંતર = ઝડપ × સમય)

⇒ 90 + 150 = 240 કિમી

સરેરાશ ઝડપ = 240/6 (અંતર = 240 અને સમય = 6 કલાક)

⇒ 40 કિમી/કલાક

હવે,

ઝડપની સરેરાશ = (30 + 50)/2 (તેણે 30 કિમી/કલાક અને 50 કિમી/કલાકની ઝડપે મુસાફરી કરી)

⇒ 80/2 = 40

હવે જરૂરી ટકા = (40/40) × 100 = 100%

∴ વિકલ્પ 1 સાચી પસંદગી હશે.

Mistake Points

સરેરાશ ઝડપ = કુલ અંતર / કુલ સમય

ઝડપની સરેરાશ એ ઝડપનો એક સરળ સરેરાશ છે.

Shortcut Trick

100 × (120 / 100) × (95 / 100) = 114

∴ અસરકારક ટકાવારી વધારો = 114 - 100 = 14%

વિગતવાર ઉકેલ:

આપેલ:

વસ્તુની કિંમત 20% વધારવામાં આવે છે અને પછી 20% ની છૂટ આપવામાં આવે છે

ગણતરી:

ધારો કે ચોક્કસ બ્રાન્ડના શર્ટની કિંમત રૂ. 100 છે

હવે જ્યારે વસ્તુની કિંમત 20% વધારવામાં આવે છે, ત્યારે નવી કિંમત બને છે

100 + (100 × (20 / 100))

⇒ 100 + 20 = રૂ.120

હવે 5% ની છૂટ આપવામાં આવે છે, તેથી અંતિમ કિંમત નીચે મુજબ છે

120 - (120 x (5/ 100))

⇒ 120 - 6 = 114

⇒ અસરકારક કિંમત વધારો = રૂ. 114 - રૂ. 100 = રૂ. 14

⇒ અસરકારક ટકાવારી વધારો = (14 / 100) x 100 = 14%

આપેલ

વેચાણ કિંમત = 4,500 રૂપિયા

ખોટ = 10%

વપરાયેલ સૂત્ર

વેચાણ કિંમત = પડતર કિંમત - ખોટ

અથવા

વેચાણ કિંમત = પડતર કિંમત + નફો

ગણતરી

ધારો કે પડતર કિંમત x રૂપિયા છે

તેથી, 4500 = x - x ના 10%

⇒ 4500 = x - (10x/100)

⇒ 4500 = 90x/100

⇒ (4500 x 100)/90 = x

5000 રૂપિયા = x

પડતર કિંમત 5000 રૂપિયા છે

60% નફો મેળવવા માટે, વેચાણ કિંમત 8000 રૂપિયા હોવી જોઈએ. [5000 + 5000 ના 60%]

ધારો કે કામની માત્રા= 60 એકમ.

A અને B એકસાથે 12 દિવસમાં કાર્ય પૂર્ણ કરી શકે છે,

⇒ કામ A અને B એક દિવસમાં પૂર્ણ થાય છે = 60/12 = 5 એકમો

A એકલો 15 દિવસમાં કરી શકે છે,

⇒ કામની માત્રા A એક દિવસમાં પૂર્ણ કરે છે = 60/15 = 4 એકમો.

⇒ કામની માત્રા B એક દિવસમાં પૂર્ણ કરે છે = 5 – 4 = 1 એકમ.

ધારો કે તેઓ x દિવસ માટે સાથે કામ કરે છે, પછી A છોડે છે અને B 10 દિવસ માટે એકલો કામ કરે છે.

⇒ 5(x) + 10(1) = 60

⇒ 5x = 50

⇒ x = 10

વર્તુળની પરિઘ = 2 × π × r

⇒ C = 2 × π × r

⇒ r = C/2π

વિભાગનું ક્ષેત્રફળ \\(=\\pi \\times r^2 \\times \\left(\\frac{\\theta}{360^\\circ}\\right)\\)

\\(\\Rightarrow A = \\pi \\times \\left(\\frac{C}{2\\pi}\\right)^2 \\times \\left(\\frac{60^\\circ}{360^\\circ}\\right)\\)

⇒ A = C²/24π

P અને Q ના પગારનો ગુણોત્તર 6 : 4 છે. જો દરેકના પગારમાં રૂ. 6000 નો વધારો કરવામાં આવે, તો નવો ગુણોત્તર 25: 20 થાય છે. Q નો વર્તમાન પગાર શું છે?

આપેલ:

P અને Q ના પગારનો ગુણોત્તર 6: 4 છે. જો દરેકના પગારમાં રૂ. 6000 નો વધારો કરવામાં આવે, તો નવો ગુણોત્તર 25: 20 થાય છે

ગણતરી:

ધારો કે A અને B ના મૂળ પગાર રૂ. 6x અને રૂ. 4x છે

પછી, (6x + 6000) ÷ (4x + 6000) = 25 ÷ 20

⇒ 20 (6x + 6000) = 25(4x + 6000)

⇒ 120x + 120000 = 100x + 150000

⇒ 20x = 30000

⇒ x = 1500

Qનો વર્તમાન પગાર = 4x = 4 * 1500 = 6000

વધારા પછીનો પગાર = 6000 + 6000 = 12000

તેથી સાચો જવાબ રૂ. 12,000 છે

ધારો કે દરેક વસ્તુની કિંમત અને વેચાણ કિંમત CP અને SP છે.

આપેલ છે, નુકસાન = 8 × SP

વધુમાં,

નુકસાન = 72 × CP – 72 × SP

⇒ 8 × SP = 72 × CP – 72 × SP

⇒ 80 × SP = 72 × CP

⇒ CP/SP = 80/72

નુકસાનની ટકાવારી = (80 - 72)/80 × 100 = 10%

આપેલ:

એક ગોળાની ત્રિજ્યા 9 સેમી છે.

તેને ઓગાળીને 0.3 સેમી ત્રિજ્યાના તારમાં ખેંચવામાં આવે છે.

વપરાયેલ ખ્યાલ:

ગોળાનું ઘનફળ, V = (4/3) πR3 ઘન એકમો. (R એ ત્રિજ્યા છે)

નળાકારનું ઘનફળ, V = πR²H ઘન એકમ. (R, H અનુક્રમે ત્રિજ્યા અને ઊંચાઈ છે)

ગણતરી:

તારની લંબાઈ H સેમી ધારો.

પ્રશ્ન મુજબ,

4/3 × π × 93 = π × (0.3)2 × H

⇒ H = 10800

તો, તારની લંબાઈ = 10800 સેમી એટલે કે 108 મીટર